Mỹ đã đề nghị Ukraine chia sẻ kinh nghiệm chiến trường trong việc đối phó với các drone (máy bay không người lái) do Iran sản xuất, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết hôm 5.3.
Volodymyr Zelensky cho biết đã chỉ thị “cung cấp các phương tiện cần thiết và đảm bảo sự hiện diện của các chuyên gia Ukraine” có thể giúp bảo vệ Mỹ trong cuộc chiến chống lại Iran.
“Ukraine giúp đỡ các đối tác đã góp phần bảo đảm an ninh và bảo vệ sinh mạng của người dân chúng tôi”, ông nói.
Ông Volodymyr Zelensky cho biết Ukraine sẽ giúp đỡ Mỹ và các quốc gia đối tác khác trong việc chống lại drone của Iran - Ảnh: Ukrinform
Theo các quan chức Ukraine, kinh nghiệm này không chỉ có thể giúp Mỹ và các quốc gia đối tác cứu sống nhiều người mà còn tiết kiệm hàng triệu USD, bởi Ukraine đã phát triển những phương án rẻ hơn để bắn hạ drone, thay vì phụ thuộc vào tên lửa đánh chặn Patriot trị giá khoảng 4 triệu USD mỗi quả.
Khi được tờ NY Post hỏi về diễn biến này hôm 5.3, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ca ngợi sự hợp tác giữa các quốc gia đồng minh nhằm đối phó với mối đe dọa.
“Chúng tôi đang đạt được rất nhiều thành công. Chúng tôi có rất nhiều đối tác tuyệt vời. Chúng ta có rất nhiều bên chiến thắng”, ông Trump nói về các quốc gia đang hỗ trợ chống lại các cuộc tấn công liên quan đến Iran.
Tổng thống Trump cho biết sẵn sàng nhận sự hỗ trợ từ bất kỳ quốc gia nào trong việc giải quyết mối đe dọa từ Iran - Ảnh: Reuters
Các quốc gia ở Trung Đông gần đây phải đối mặt với các cuộc tấn công bằng Shahed của Iran, cùng loại drone mà Nga đã sử dụng rộng rãi để tấn công nhiều thành phố tại Ukraine kể từ năm 2022.
Các nhà phân tích cho rằng chìa khóa tạo nên hiệu quả của Shahed nằm ở số lượng. Shahed tương đối rẻ và dễ sản xuất hàng loạt, đặc biệt khi so sánh với các hệ thống phòng thủ tinh vi dùng để chống lại chúng. Những yếu tố đó khiến Shahed trở nên lý tưởng cho chiến thuật bầy đàn, nhằm gây quá tải cho hệ thống phòng không, trong đó mỗi chiếc drone bị bắn hạ cũng đồng nghĩa với việc đối phương phải tiêu tốn một vũ khí phòng thủ có giá trị hơn.
Patrycja Bazylczyk - nhà phân tích thuộc Dự án Phòng thủ Tên lửa của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) tại Mỹ - cho biết: “Shahed-136 cùng với các hệ thống drone khác đã mang lại cho những quốc gia như Nga và Iran một cách rẻ tiền để gây ra những tổn thất không cân xứng cho đối thủ. Họ buộc đối phương phải lãng phí các tên lửa đánh chặn đắt tiền để đối phó với những drone giá rẻ, đồng thời giúp phô trương sức mạnh và tạo ra áp lực tâm lý liên tục với dân thường”.
Các báo cáo của chính phủ Mỹ mô tả Shahed-136 là drone tấn công một chiều (cảm tử) do các tổ chức Iran có liên hệ với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo sản xuất. So với tên lửa đạn đạo, loại drone này bay thấp và chậm hơn, mang đầu đạn tương đối nhỏ và chủ yếu chỉ nhắm vào các mục tiêu cố định, Behnam Ben Taleblu - Giám đốc cấp cao chương trình Iran tại tổ chức nghiên cứu chính sách Foundation for Defense of Democracies - chia sẻ với kênh CNBC.
Các ước tính công khai cho thấy mỗi chiếc Shahed có giá khoảng 20.000 đến 50.000 USD. Trong khi đó, tên lửa đạn đạo và tên lửa hành trình giá hàng triệu USD mỗi quả.
Shahed-136 dài khoảng 3,5 m với sải cánh 2,5 m - Ảnh: Getty Images
“Chúng tôi đã nhận được tín hiệu từ các đối tác ở Trung Đông. Đã có các cuộc tấn công bằng Shahed của Iran vào dân thường ở những quốc gia đó. Họ đang tìm kiếm kinh nghiệm của chúng tôi”, ông Volodymyr Zelensky viết trên mạng xã hội X.
Một cuộc tấn công bằng drone Iran đã khiến 6 binh sĩ Mỹ thiệt mạng tại Kuwait vào ngày 1.3, khi quân đội Mỹ không thể đánh chặn kịp thời.
Nhiều năm xây dựng hệ thống phòng thủ chống drone cảm tử tầm xa
Nhiều năm qua, Ukraine đã xây dựng hệ thống phòng thủ chống lại các drone cảm tử tầm xa, phát triển drone đánh chặn và nhiều chiến thuật khác để bắn hạ chúng với chi phí thấp hơn so với việc sử dụng các tên lửa phòng không truyền thống.
Trong bài đăng trên X, dẫn những phát biểu với kênh truyền hình Rai Italia, ông Volodymyr Zelensky khẳng định Ukraine sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm đó.
“Nếu đại diện của họ đến, chúng tôi sẽ cung cấp chuyên môn”, Tổng thống Volodymyr Zelensky nói, đồng thời cho biết các đối tác châu Âu và Mỹ cũng đã đề nghị Ukraine chia sẻ những bài học rút ra từ việc phòng thủ trước các đợt tấn công drone quy mô lớn.
Khi được hỏi về đề nghị của Volodymyr Zelensky, Tổng thống Trump nói với hãng tin Reuters rằng ông sẽ “chấp nhận bất kỳ sự hỗ trợ nào từ bất kỳ quốc gia nào”.
Thiếu tướng Vadym Skibitskyi - phó giám đốc cơ quan tình báo quốc phòng Ukraine - nói với NY Post tại thủ đô Kyiv rằng cách tiếp cận của Ukraine là đa tầng - điều cần thiết trước những mối đe dọa phức tạp của chiến tranh hiện đại.
“Chúng tôi có chuyên môn để biết khi nào và từ hướng nào các drone Shahed được phóng đi, cũng như các tuyến bay của chúng. Chúng tôi sử dụng nhiều loại hệ thống phòng không phối hợp với nhau, gồm nhóm cơ động, tên lửa phòng không và tác chiến điện tử”, ông Vadym Skibitskyi chia sẻ.
Thiếu tướng Vadym Skibitskyi dự đoán Ukraine nhiều khả năng sẽ cử binh sĩ sang huấn luyện quân đội các nước đối tác về cách đối phó với mối đe dọa này.
Ông Vadym Skibitskyi cho rằng binh sĩ Ukraine trước hết sẽ đóng vai trò giảng viên và huấn luyện viên, hướng dẫn quân đội các nước đối tác cách đối phó với drone. Sau đó, hai bên có thể trao đổi kinh nghiệm về từng thành phần trong hệ thống phòng thủ, gồm các nhóm hỏa lực đánh chặn, tên lửa phòng không và tác chiến điện tử. Theo tướng Ukraine, một phần lớn drone bị bắn hạ thực tế là nhờ các biện pháp tác chiến điện tử, vốn có thể gây nhiễu hoặc vô hiệu hóa hệ thống điều khiển của chúng.
Vadym Skibitskyi cho rằng chiến lược này có thể giúp Mỹ và các đối tác tiết kiệm hàng triệu USD, bởi đây là phương án rẻ hơn nhiều so với việc sử dụng các tên lửa phòng không như Patriot.
“Ukraine sẵn sàng mở rộng trao đổi công nghệ hoặc vũ khí với đồng minh”
Ukraine hiện vẫn phụ thuộc nhiều vào các hệ thống phòng không do phương Tây cung cấp, đặc biệt là Patriot, nhưng Tổng thống Volodymyr Zelensky cho biết các tên lửa này quá đắt đỏ nếu dùng để đối phó với các đợt tấn công drone giá rẻ với số lượng lớn.
“Họ có tên lửa dành cho Patriot, nhưng không thể đánh chặn hàng trăm hoặc hàng nghìn Shahed bằng tên lửa dạng này vì chi phí quá lớn”, ông Volodymyr Zelensky nói.
Thay vào đó, Ukraine ngày càng dựa nhiều hơn vào drone đánh chặn và các công cụ rẻ hơn để bắn hạ các mối đe dọa đang bay tới.
Ngoài ra, Tổng thống Volodymyr Zelensky cũng thừa nhận Ukraine đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt các loại vũ khí phòng không quan trọng, gồm cả tên lửa đánh chặn PAC-2 và PAC-3 được sử dụng trong các hệ thống Patriot.
“Về vũ khí, chính chúng tôi cũng đang ở trong cuộc chiến. Chúng tôi thiếu tên lửa PAC-2 và PAC-3”, ông nói. Do những thiếu hụt này, ông Volodymyr Zelensky cho biết Ukraine sẵn sàng mở rộng trao đổi công nghệ hoặc vũ khí với các đồng minh.
Tổng thống Ukraine cũng gợi ý rằng sự hợp tác về drone có thể trở thành sự trao đổi công nghệ quân sự hai chiều. “Khi nói đến trao đổi công nghệ hoặc vũ khí, tôi tin rằng đất nước chúng tôi sẽ cởi mở với điều đó”, ông nhấn mạnh.
Sơn Vân