Ukraine đang đưa chiến sự trở lại Crimea như thế nào?

2 giờ trướcBài gốc

Một binh sĩ Ukraine sửa chữa UAV ở Donbas, Ukraine, ngày 13/8/2025. Ảnh: National Interest

Crimea thành điểm yếu của Nga?

Trang National Interest ngày 11/5 có bài viết cho rằng, căng thẳng Nga - Ukraine đã bắt đầu từ năm 2014 với việc Moskva sáp nhập Crimea. Kể từ chiến dịch quân sự đặt biệt năm 2022, bán đảo này trở thành căn cứ hậu cần và quân sự then chốt cho các chiến dịch của Nga ở miền nam Ukraine. Vì vậy, với Kiev, làm suy yếu vị thế của Nga tại Crimea đã trở thành một mục tiêu chiến lược hàng đầu.

Ngay cả trước năm 2022, cơ quan tình báo quân sự Ukraine (HUR) đã coi Crimea là một mối đe dọa thường trực. Tình báo Ukraine thúc đẩy các chiến dịch táo bạo từ rất sớm, trong khi Washington lại tìm cách kiểm soát nguy cơ leo thang. Một quan chức Mỹ sau này thừa nhận: “Chúng tôi luôn phải tôn trọng các lằn ranh đỏ. Nhưng người Ukraine ghét việc có quá nhiều lằn ranh đỏ như vậy”.

Tháng 8/2016, một nhóm đặc nhiệm tình báo Ukraine, được cho là do Kyrylo Budanov - người sau này trở thành lãnh đạo HUR - chỉ huy, đã bí mật đột kích vào Crimea. Nga tuyên bố vụ đụng độ khiến nhiều nhân viên an ninh thiệt mạng, làm cả Washington lẫn Moskva lo ngại. Khi đó, Phó Tổng thống Mỹ Joe Biden cảnh báo Kiev rằng chuyện như vậy “không được phép tái diễn”, còn Tổng thống Nga Vladimir Putin tuyên bố Moskva sẽ “không để yên”.

Kể từ năm 2022, Ukraine tăng cường đáng kể các nỗ lực làm suy yếu sự kiểm soát của Nga đối với Crimea.

Vụ tấn công cầu Kerch vào tháng 10/2022 trở thành bước ngoặt. Một xe tải chứa bom phát nổ trên cây cầu, thiêu cháy đoàn tàu chở nhiên liệu của Nga và phá hủy nhiều nhịp cầu quan trọng.

Ukraine tiếp tục nhắm vào cây cầu và các cơ sở hỗ trợ quanh đó. Samuel Bendett, chuyên gia của Trung tâm An ninh Mỹ Mới, nhận định: “Bất chấp nhiều nỗ lực của Nga nhằm bảo vệ các tài sản ở Crimea, UAV Ukraine vẫn gây ra thiệt hại”.

Tháng 4 vừa qua, tình báo quân sự Ukraine tuyên bố đã tấn công hai tàu đổ bộ và một trạm radar ở vịnh Sevastopol, cho thấy ngay cả các tài sản hải quân được bảo vệ nghiêm ngặt cũng dễ bị tổn thương. Cuối tháng đó, lực lượng hải quân Ukraine tiếp tục được cho là đã đánh trúng các tàu tuần tra bảo vệ khu vực cầu Kerch.

Ông Bendett cho rằng dù Nga triển khai nhiều lớp phòng thủ đến đâu, Ukraine vẫn sẽ tìm ra “sự kết hợp giữa hệ thống và chiến thuật” để xuyên thủng chúng. Từ năm 2023, các xuồng không người lái hải quân Ukraine hoạt động rất tích cực dọc bờ Biển Đen quanh Crimea.

Ukraine đã chứng minh hiệu quả của chiến lược này trên biển. Theo Bộ Quốc phòng Ukraine, tới đầu năm 2026, khoảng 30% Hạm đội Biển Đen của Nga đã bị phá hủy hoặc hư hại nặng, buộc Moskva phải rút nhiều tài sản quân sự quan trọng khỏi Crimea.

Ukraine đang mở các “khe hở” trong lá chắn phòng không Nga

Song song với các đòn đánh vào hạ tầng quân sự, Ukraine còn triển khai chiến dịch rộng lớn nhằm làm tê liệt mạng lưới phòng không Nga tại Crimea.

Các cuộc tấn công vào radar, hệ thống phòng không và trung tâm hậu cần đã dần làm suy giảm mật độ phòng thủ của Nga trên bán đảo.

Taras Kuzio, giáo sư khoa học chính trị tại Đại học Kyiv-Mohyla (Ukraine), cho biết: “Ukraine đang phá hủy các hệ thống phòng không Nga ở khắp nơi, không chỉ tại Crimea, nhằm tạo ra những hành lang an toàn cho các đòn tấn công tầm trung và tầm xa phía sau phòng tuyến Nga”.

Trong số các hệ thống Nga, tổ hợp Tor dường như là mục tiêu bị drone FP-2 tấn công thường xuyên nhất. Mục tiêu của Kiev không chỉ là phá hủy từng hệ thống riêng lẻ mà còn khiến Crimea ngày càng khó được Nga sử dụng như một căn cứ hậu phương an toàn.

Phần lớn sức ép này đến từ HUR. Một đơn vị drone của cơ quan này mang tên “Ghosts” đã nổi lên như lực lượng chủ chốt trong chiến dịch tại Crimea, chuyên thực hiện các đòn đánh tầm trung nhằm vào mục tiêu giá trị cao.

Các chiến dịch của họ tập trung vào những thành phần quan trọng nhất của mạng lưới phòng không Nga, bao gồm hệ thống S-300, Buk, radar cảnh báo sớm và xe chỉ huy.

Luke Coffey, chuyên gia của Viện Hudson, nhận định: “Đánh vào radar trước là điều tối quan trọng vì đây là thành phần đắt đỏ, quan trọng và khó thay thế nhất trong mọi mạng lưới phòng không”.

Theo ông, Ukraine đang theo đuổi “cuộc chơi đường dài” ở Crimea, từng bước bào mòn năng lực phòng thủ của Nga.

Dữ liệu nguồn mở cho thấy quy mô chiến dịch này rất lớn: gần một nửa các cuộc tấn công tầm trung của Ukraine nhằm vào hệ thống phòng không Nga.

Dimko Zhluktenko, thành viên Trung đoàn Hệ thống không người lái số 413 của Ukraine, cho biết drone Ukraine đặc biệt hiệu quả vì chiến trường hiện nay đòi hỏi khả năng thích nghi cực nhanh giữa biện pháp tấn công và đối phó. Các nhà sản xuất Ukraine có thể liên tục điều chỉnh thiết kế dựa trên phản hồi trực tiếp từ tiền tuyến, trong khi sản xuất quy mô lớn giúp Kiev duy trì nhịp độ các cuộc tấn công với chi phí thấp hơn.

Những tháng gần đây, lực lượng drone Ukraine tăng cường tấn công vào hệ thống tên lửa đất đối không, radar và tác chiến điện tử của Nga. Nhà phân tích Kyle Glen ghi nhận gần 80 vụ tấn công kiểu này trong tháng 3 và 4, tăng khoảng 300% so với cuối năm 2025.

Báo cáo tháng 3/2026 của dự án Tochnyi cho biết địa bàn Crimea chiếm tới 100 trong số 173 cuộc tấn công được xác nhận và định vị địa lý của Ukraine. Báo cáo kết luận rằng từ đầu năm 2025, Kiev tập trung vào việc “bào mòn năng lực phòng không của Nga tại Crimea”.

Theo tờ Kyiv Independent, dẫn nguồn từ cơ quan an ninh SBU, các chiến dịch đặc biệt có hệ thống tại Crimea nhằm “phá hủy cơ sở hạ tầng quân sự mà Nga dùng để tấn công Ukraine”.

Drone FP-2 của Ukraine cũng được cho là đã tấn công căn cứ không quân Kirovske vào tháng trước, phá hủy bốn UAV Orion của Nga, một radar P-37 và gây hư hại hạ tầng căn cứ.

Nhà phân tích Andrew Perpetua nhận xét: “Ban đầu gần như mọi cuộc tấn công của Ukraine đều thất bại, nhưng dần dần chúng ngày càng hiệu quả hơn”.

Trong khi đó, Nga đã đầu tư mạnh vào hạ tầng quân sự tại miền nam Ukraine, đặc biệt quanh Mariupol, nhằm tạo tuyến tiếp vận thay thế cho Crimea và giảm phụ thuộc vào cầu Kerch. Tuy nhiên, các cuộc tấn công của Ukraine giờ đây cũng vươn tới các tuyến đường đó.

Khi những hệ thống mới như drone Hornet AI mở rộng khả năng đánh sâu vào hậu phương Nga, Moskva có thể buộc phải phụ thuộc trở lại vào cầu Kerch - công trình mà họ đã mất nhiều năm để giảm tầm quan trọng.

Crimea có thể trở thành “quân bài mặc cả” của Kiev

Các blogger quân sự Nga cũng thừa nhận sự thay đổi trong cách Ukraine nhắm vào Crimea. Alexander Kharchenko than phiền rằng Ukraine đã “huy động tối đa nguồn lực hạn chế”, chấp nhận chiến tranh drone và đang “cố gắng hết sức tiến tới một cuộc chiến robot”.

Thống đốc vùng Leningrad Alexander Drozdenko gần đây mô tả khu vực của mình là “một vùng tiền tuyến” sau hàng loạt cuộc tấn công của Ukraine vào cơ sở năng lượng và cảng biển. Nằm cách Ukraine khoảng 1.000 km, khu vực này cho thấy vấn đề lớn của Nga: đất nước quá rộng để có thể bảo vệ mọi nơi.

Cựu Tư lệnh quân đội Mỹ tại châu Âu Ben Hodges nhận định Ukraine đang liên tục tấn công “xương sống kinh tế” của Nga bằng drone tầm xa, tên lửa hành trình, hệ thống trên biển và các chiến dịch đặc biệt.

Mỗi hệ thống phòng không được điều động để bảo vệ Moskva, cảng biển hay kho dầu ở sâu trong lãnh thổ Nga đồng nghĩa với việc nơi khác trở nên dễ tổn thương hơn.

Kênh Telegram quân sự Rybar của Nga thừa nhận: “Bên tấn công đang làm cạn kiệt các hệ thống phòng không”. Theo kênh này, mục tiêu của Ukraine không chỉ là tấn công trực tiếp mà còn buộc Nga phải tái triển khai phòng không về bảo vệ thủ đô.

Khi UAV Ukraine mở rộng tầm hoạt động, Điện Kremlin phải tính đến khả năng chiến tranh lan tới những khu vực được bảo vệ nghiêm ngặt nhất. Việc tăng cường an ninh quanh Tổng thống Putin và mở rộng các biện pháp chống drone ở Moskva phản ánh thực tế rằng khoảng cách địa lý không còn là lá chắn an toàn.

Tháng 10/2022, Tổng thống Volodymyr Zelensky tuyên bố chiến tranh bắt đầu từ Crimea và cũng sẽ kết thúc bằng việc Kiev giành lại Crimea. Chiến dịch hiện nay của Ukraine đang biến tuyên bố chính trị đó thành chiến lược quân sự thực tế.

Điều này cũng có thể mang lại cho Kiev lợi thế lớn hơn trên bàn đàm phán trong tương lai. Nếu sức ép lên Crimea tăng tới mức Moskva phải cân nhắc liệu bán đảo này còn phù hợp để duy trì như một trung tâm quân sự hay không, Ukraine sẽ có trong tay “quân bài” giá trị hơn nhiều so với việc kiểm soát một số khu vực nhỏ ở Kursk.

Về phần mình, Nga đối mặt với một bài toán không có lời giải dễ dàng: tăng cường bảo vệ Moskva và để Crimea dễ tổn thương hơn, hoặc bảo vệ Crimea nhưng chấp nhận rủi ro lớn hơn gần thủ đô.

Thu Hằng/Báo Tin tức và Dân tộc (Theo National Interest)

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/phan-tichnhan-dinh/ukraine-dang-dua-chien-su-tro-lai-crimea-nhu-the-nao-20260512143921926.htm