Những máy bay chiến đấu F-16 đầu tiên mà Ukraine nhận được có khả năng phóng tên lửa ERAM, hình ảnh chụp ngày 4/8/2024. Ảnh: Getty Images
Theo tờ Kyiv Independent, ngày 28/8, Chánh văn phòng Tổng thống Ukraine Andriy Yermak đã xác nhận về thỏa thuận trên mạng xã hội: “Sẽ có tới 3.350 tên lửa ERAM và 3.350 bộ điều hướng chống gây nhiễu được mua sắm”.
Đại sứ Mỹ tại NATO, ông Matt Whitaker cho biết quyết định trên phản ánh nỗ lực của Tổng thống Donald Trump nhằm giúp Ukraine có “khả năng tấn công sâu hơn” để tự vệ trước Nga.
Ông nhấn mạnh rằng năng lực tầm xa này có thể hỗ trợ Ukraine trong hoạt động tấn công. “Chỉ riêng tháng trước, họ đã khiến khoảng 20% công suất lọc dầu của Nga bị tê liệt”, ông nhấn mạnh.
Tên lửa ERAM là gì?
Chương trình phát triển tên lửa ERAM được công bố vào tháng 7/2024, với mục tiêu chế tạo một loại tên lửa hành trình phóng từ trên không, tầm xa, chi phí thấp và sản xuất nhanh, dành riêng cho Không quân Ukraine.
Bản vẽ của Không quân Mỹ về loại tên lửa ERAM. Nguồn: Không quân Mỹ.
ERAM có tầm bắn khoảng 460 km, mang đầu đạn nặng 225 kg, đủ sức phá hủy mục tiêu bọc thép. Theo chuyên gia tên lửa Fabian Hoffmann (Đại học Oslo), sức công phá của ERAM tương đương bom lượn AASM Hammer do Pháp sản xuất mà Ukraine từng sử dụng, nhưng có lợi thế về tầm xa.
Chuyên gia quốc phòng, cựu sĩ quan quân đội Viktor Kevliuk cũng cho biết các phi công Ukraine “đánh giá rất tích cực” loại vũ khí này.
Về 3.350 tên lửa ERAM sắp được chuyển giao cho Ukraine, nhiều người đánh giá đó là một con số rất đáng kể. “Ukraine có lẽ mới chỉ nhận khoảng 500 tên lửa Storm Shadow và 300-400 tên lửa ATACMS. Vì vậy, đây là số lượng hệ thống vũ khí khá lớn mà họ sẽ nhận được”, một chuyên gia quân sự nhận xét.
Theo Defense Express đưa tin ngày 30/8, các tên lửa mới có thể được trang bị kèm giá phóng đặc biệt cho phép mỗi tiêm kích F-16 mang tới 12 quả. Như vậy, chỉ cần một phi đội 12 chiếc F-16, Ukraine có thể phóng cùng lúc 144 tên lửa ERAM.
Ukraine sẽ tấn công mục tiêu nào?
Vì ERAM do Mỹ sản xuất nên rất có khả năng Ukraine sẽ phải được sự đồng ý của Washington trước mỗi lần sử dụng để tấn công vào lãnh thổ Nga. Điều này dường như khiến các đợt tấn công cần ra quyết định nhanh chóng gần như là một điều bất khả thi.
Chuyên gia tên lửa Hoffmann nhận định, khả năng cao vũ khí này sẽ được dùng để đánh vào các mục tiêu quân sự cố định như kho đạn, sở chỉ huy, hạ tầng hậu cần, các nút giao thông và những mục tiêu có tính chất tương tự.
Hiện Nhà Trắng chưa đưa ra tuyên bố chính thức về chính sách cho phép Ukraine tấn công bằng vũ khí tầm xa nói chung cũng như vẫn chưa rõ liệu Ukraine có được phép sử dụng tên lửa ERAM nhắm vào các mục tiêu trên lãnh thổ Nga hay không.
Thời gian qua, Ukraine đã triển khai nhiều cuộc tấn công bằng thiết bị bay không người lái (UAV) nhắm vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Nga – nguồn thu quan trọng của Moskva. Nước này thường sử dụng các loại UAV sản xuất trong nước cho các cuộc không kích này do kho dự trữ tên lửa tầm xa được phương Tây cung cấp có hạn và phạm vi sử dụng bị hạn chế.
Cuối năm 2024, Tổng thống Mỹ khi đó là ông Joe Biden đã nới lỏng hạn chế cho phép Ukraine dùng tên lửa ATACMS tấn công mục tiêu quân sự trên lãnh thổ Nga – quyết định bị ông Trump chỉ trích vào thời điểm đó. Sau khi nhậm chức, chính quyền Tổng thống Trump đã phát đi nhiều tín hiệu không cho phép Ukraine sử dụng loại tên lửa này cũng như các loại vũ khí khác để tấn công Nga.
Tuy nhiên gần đây, mọi thứ đã gần như có biến chuyển mới khi ông Trump lại cho rằng Ukraine cần được “phản công chứ không chỉ phòng thủ”. Theo Financial Times, trong một cuộc gọi với Tổng thống Volodymyr Zelensky, ông Trump thậm chí ám chỉ Ukraine có thể tấn công cả Moskva, dù Nhà Trắng sau đó nói rằng phát biểu bị hiểu sai ngữ cảnh.
Ukraine tự phát triển vũ khí tấn công tầm xa
Song song với hỗ trợ từ phương Tây, Ukraine cũng đang đẩy mạnh phát triển tên lửa nội địa.
Ngày 24/8, Kiev công bố hình ảnh phiên bản nâng cấp của tên lửa hành trình Neptune, có tầm bắn 1.000 km, gấp ba lần phiên bản từng được sử dụng để đánh chìm tàu chiến Moskva của Nga trên biển Đen vào tháng 4/2022. Loại mới này được giới chuyên gia tạm gọi không chính thức là “Neptune Dài”. Theo Defense Express, ước tính chiều dài của tên lửa này có thể vượt quá 6 m.
Vài ngày trước đó, Tổng thống Zelensky thông báo Ukraine chuẩn bị sản xuất hàng loạt tên lửa hành trình Flamingo vào mùa Đông năm nay. Ông mô tả tên lửa Flamingo đã vượt qua cuộc thử nghiệm và đây là loại “thành công nhất” mà Ukraine sở hữu với tầm bắn lên tới 3.000 km. Nhiều người cho rằng loại tên lửa này có thể mang đầu đạn nặng tới 1.150 kg – gấp hơn hai lần so với Storm Shadow (chỉ 450 kg).
“Đến tháng 12, chúng tôi sẽ có thêm nhiều quả tên lửa hơn. Và đến cuối tháng 12 hoặc tháng 1-2 (năm tới), quá trình sản xuất hàng loạt sẽ bắt đầu”, ông Zelensky khẳng định.
Vào tháng 6, truyền thông Ukraine đưa tin tên lửa đạn đạo tầm ngắn Sapsan do nước này tự sản xuất đã hoàn thành thành công thử nghiệm chiến đấu và đang trong quá trình sản xuất hàng loạt.
Tổng thống Zelensky trước đó cũng tiết lộ rằng Ukraine đã phát triển một loại vũ khí nội địa khác, UAV “lai” tên lửa có tên Palianytsia.
Bình Thanh/Báo Tin tức và Dân tộc