Ứng dụng AI trong doanh nghiệp: Bao giờ mới 'bén rễ'?

4 giờ trướcBài gốc

Ứng dụng AI trong doanh nghiệp (DN) Việt đang bước vào giai đoạn tăng tốc khi làn sóng đầu tư toàn cầu bùng nổ. Theo dự báo của Gartner (công ty nghiên cứu và tư vấn công nghệ thông tin hàng đầu thế giới), chi tiêu cho AI trên toàn cầu năm 2026 dự kiến sẽ tăng 44% so với cùng kỳ năm trước, đạt 2,5 nghìn tỷ USD.

Tăng tốc trước làn sóng AI

Điều đó, cho thấy công nghệ này đã trở thành ưu tiên chiến lược của nhiều nền kinh tế. Tuy nhiên, tại Việt Nam, không ít DN vẫn loay hoay giữa đào tạo, thử nghiệm và triển khai mà chưa tạo ra giá trị thực sự.

Các DN Việt cần nhanh chóng thích nghi trước “làn sóng” AI, đưa robot vào hoạt động sản xuất nhằm tạo lợi thế cạnh tranh lâu dài.

Thực ra, vấn đề không nằm ở việc “có AI hay không”, mà ở cách DN Việt tích hợp AI vào vận hành, quản trị và mô hình kinh doanh như thế nào. Khi công nghệ chỉ dừng lại ở công cụ hỗ trợ thay vì trở thành năng lực tổ chức, AI khó có thể “bén rễ” và tạo lợi thế cạnh tranh bền vững.

Trong bối cảnh đó, nhiều DN Việt đã bắt đầu hành động. Từ ngành sản xuất, dệt may đến công nghệ và dịch vụ, AI được đưa vào các khâu kiểm soát chất lượng, tối ưu vận hành, chăm sóc khách hàng và phân tích dữ liệu.

Chẳng hạn, mới đây, khi làm việc với đơn vị thành viên là Tổng công ty May Nhà Bè – CTCP (NBC), ông Lê Tiến Trường, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex), đã bày tỏ mong muốn cùng với NBC nghiên cứu phương án thành lập một doanh nghiệp (DN) chuyên về nghiên cứu công nghệ, tập trung vào thiết kế và phát triển robot phục vụ ngành dệt may.

Theo đó, DN chuyên biệt về phát triển robot dệt may này dự kiến có sự tham gia góp vốn của cả Vinatex và NBC, đóng vai trò là đơn vị thử nghiệm, hoàn thiện và thương mại hóa các giải pháp tự động hóa.

Như chia sẻ của ông Lê Tiến Trường, trong ngành dệt may, công nghệ AI giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Trước hết ở khâu kiểm tra chất lượng sản phẩm – lĩnh vực có tính quyết định đến uy tín và năng lực cạnh tranh của DN. Bên cạnh đó, việc ứng dụng AI trong công đoạn dệt và nhuộm cũng cho thấy hiệu quả rõ rệt trong nâng cao năng suất, giảm sai lỗi giúp nhuộm đúng ngay từ đầu (RFT) và tối ưu chi phí.

Theo định hướng của ông Trường, phía NBC cần đẩy mạnh nghiên cứu, làm chủ công nghệ AI và robot do chính đơn vị quản trị, vận hành. DN cần tập trung vào giải pháp công nghệ cốt lõi và xây dựng đội ngũ nhân lực chất lượng cao làm nền tảng phát triển.

Có thể thấy đây sẽ là bước đi chiến lược cho DN nội địa trong ngành dệt may thông qua việc ứng dụng công nghệ AI nhằm đẩy nhanh tiến trình hiện đại hóa sản xuất, nâng cao năng lực cạnh tranh. Điều này cũng thích ứng với xu thế chuyển đổi công nghệ – yếu tố mang tính sống còn đối với ngành dệt may Việt Nam trong bối cảnh mới.

Và không chỉ có dệt may, với những lĩnh vực khác ở trong nước thì việc nhanh chóng ứng dụng AI là rất cần thiết nhằm tạo lợi thế cạnh tranh. Nếu xét về điển hình của DN Việt trong ứng dụng công nghệ AI để tạo lợi thế cạnh tranh phải kể đến CTCP FPT.

Trong báo cáo cập nhật về DN này trong tháng 2/2026, Bộ phận phân tích thuộc Công ty chứng khoán Yuanta tin rằng FPT có thể duy trì lợi thế cạnh tranh vững chắc trong kỷ nguyên AI.

Thời gian qua FPT đã nhanh chóng thích nghi và đưa AI vào danh mục dịch vụ của mình. “Chúng tôi không cho rằng FPT đang ở thế bị động trước làn sóng triển khai AI toàn cầu. Ban lãnh đạo thừa nhận đã phải nỗ lực thuyết phục các khách hàng Mỹ cho phép ứng dụng AI trong quá trình cung cấp dịch vụ, do những quan ngại về bảo mật dữ liệu. Chúng tôi kỳ vọng đây sẽ là một quá trình liên tục trong thời gian tới”, phía Yuanta nêu rõ.

Không đổi tư duy, khó tạo giá trị thực chất

Vẫn còn nhiều việc phải bàn để AI “bén rễ” thực trong hoạt động của các DN nội địa. Trên thực tế, nhiều DN tổ chức đào tạo AI bài bản, nhân sự tham gia đầy đủ, nhưng sau khóa học, quy trình làm việc vẫn giữ nguyên, KPI không thay đổi và hệ thống vận hành không được thiết kế lại. Khi đó, AI chỉ tồn tại trong những bản thuyết trình thay vì trong dòng tiền và hiệu quả kinh doanh.

Ts. Đặng Phạm Thiên Duy, chuyên gia Đổi mới sáng tạo trong kinh doanh, kể rằng trong quá trình tư vấn và đào tạo về quản trị nhân lực số và kỹ năng số, đặc biệt trong các chương trình liên quan đến AI, bản thân ông thường xuyên gặp một hiện tượng quen thuộc. DN đầu tư thuê chuyên gia đào tạo, nhân viên tham gia học tập nghiêm túc, hào hứng, làm bài kiểm tra với kết quả cao. Thế nhưng, chỉ ít lâu sau khi khóa học kết thúc, công việc lại quay về quỹ đạo cũ. Nhân viên tiếp tục bị cuốn vào áp lực công việc hằng ngày và những kiến thức mới về AI dần bị bỏ lại trong lớp học.

Từ đó cho thấy vấn đề cốt lõi vẫn là câu hỏi làm thế nào để kiến thức và kỹ năng AI được gắn bền vững vào môi trường làm việc thực tế của DN Việt. Ứng dụng công nghệ AI cần được xem là một quá trình thay đổi hành vi tổ chức. Đào tạo chỉ là điểm khởi đầu. Những yếu tố mang tính quyết định nằm ở văn hóa tổ chức, thiết kế lại quy trình làm việc, cũng như cách DN quản trị và tích hợp công nghệ AI vào hoạt động hằng ngày.

Khi lãnh đạo DN xem công nghệ AI chỉ là việc của bộ phận IT hoặc của nhà cung cấp thì việc ứng dụng khó có thể đi đến đâu. Ngược lại, khi họ sử dụng AI như một công cụ để đặt lại câu hỏi về cách vận hành, cách tạo ra giá trị và cách tổ chức phối hợp với nhau thì công nghệ này mới có cơ hội bén rễ.

Vì vậy, câu hỏi đặt ra không chỉ là “bao giờ AI bén rễ?”, mà là DN Việt đã sẵn sàng thay đổi để AI có đất phát triển hay chưa?

Riêng về nguồn nhân lực dành cho ứng dụng AI, chẳng hạn như việc chuẩn bị cho một tương lai song hành cùng robot. Theo Ts. Nguyễn Hải Nguyên, chuyên gia ngành Kỹ thuật robot và cơ điện tử, Việt Nam cần vạch ra một lộ trình chiến lược và toàn diện.

“Trong khi các cường quốc trên thế giới đang đầu tư mạnh vào nghiên cứu và phát triển chuyên sâu hay đổi mới sáng tạo theo từng lĩnh vực, thế mạnh của Việt Nam có thể nằm ở hướng tiếp cận kết hợp – vừa ứng dụng các công nghệ đã được kiểm chứng, vừa nuôi dưỡng năng lực nội tại”, Ts. Nguyên nói.

Vị chuyên gia này nhấn mạnh: “Chúng ta cần một thế hệ kỹ sư mới có thể biến ý tưởng thành những cỗ máy thông minh hoạt động hiệu quả trong thế giới thực”.

Thế Vinh

Nguồn Vnbusiness : https://vnbusiness.vn/ung-dung-ai-trong-doanh-nghiep-bao-gio-moi-ben-re.html