Xây dựng hình ảnh chùa Hương thân thiện, hấp dẫn du khách
Xã Hương Sơn là vùng đất giàu truyền thống, hội tụ những giá trị văn hóa, tâm linh đặc sắc, nổi bật nhất là quần thể Di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh quốc gia đặc biệt chùa Hương.
Quần thể di tích danh thắng Hương Sơn (chùa Hương) có giá trị rất lớn về lịch sử, văn hóa, tâm linh và du lịch, với 21 điểm di tích có động, có đền, có chùa, có suối, có núi, có đồng, có bãi. Mỗi điểm di tích là một di sản văn hóa Phật giáo vô giá... Tuy nhiên, tiềm năng quý giá này chưa được khai thác xứng tầm.
Nhiều năm qua, cảnh quan khu vực chùa Hương đã bị ảnh hưởng đáng kể bởi hiện tượng người dân tự ý dựng mái che, mái vẩy và các điểm kinh doanh tạm bợ.
Theo số liệu thống kê, có khoảng 115 hàng, quán lấn chiếm, không nằm trong quy hoạch đang kinh doanh tại Chùa Hương. Đó là các ki ốt, hàng quán vi phạm tại khu vực Cửa Võng, Am Phật Tích, Giải Oan; các hàng quán không nằm trong quy hoạch khu vực Thung Phủ Mã, khu vực Nhà điều hành Hợp tác TX du lịch Chùa Hương đến bến Thiên Trù trong quần thể Di tích Quốc gia đặc biệt Chùa Hương.
Chùa Hương "sáng - xanh - sạch - đẹp" trước ngày khai hội. Ảnh: VB
Nhằm tạo không gian thông thoáng, an toàn cho du khách, xây dựng hình ảnh Chùa Hương “sáng - xanh - sạch – đẹp – văn minh” thân thiện, hấp dẫn du khách và hướng tới quản lý du lịch bền vững theo quy hoạch, UBND xã Hương Sơn đã ban hành Kế hoạch số 111 ngày 17-11-2025 về việc giải tỏa một số điểm kinh doanh dịch vụ bên trong khu di tích Chùa Hương.
Kế hoạch được triển khai 3 giai đoạn. Giai đoạn1 (từ 15-11 đến 25-11-2025), tiến hành rà soát, thống kê chi tiết các điểm vi phạm. Giai đoạn 2 (từ 25-11 đến 5-12-2025), họp dân, tuyên truyền, vận động tự tháo dỡ. Giai đoạn 3 (từ ngày 5-12 đến 30-12-2025), tổ chức cưỡng chế, giải tỏa các trường hợp không chấp hành. Sau giải tỏa, UBND xã sẽ bổ chức bàn giao mặt bằng, bố trí lực lượng trực bảo vệ và tiếp tục kiểm tra chống tái lấn chiếm.
Phó Chủ tịch UBND xã Hương Sơn Vương Trọng Đạo cho biết, để Kế hoạch 111 đạt hiệu quả cao, công tác tuyên truyền được xã Hương Sơn xác định là nhiệm vụ then chốt. Theo đó, UBND xã Hương Sơn đã ban hành Quyết định số 1506/QĐ-UBND ngày 28-11-2025 về việc thành lập tổ tuyên truyền thực hiện giải phóng một số điểm kinh doanh dịch vụ bên trong khu Di tích Chùa Hương.
Tổ tuyên truyền có nhiệm vụ xây dựng kế hoạch tuyên truyền thực hiện trước, trong và sau khi giải tỏa, bằng nhiều hình thức tuyên truyền như trên loa truyền thanh, niêm yết công khai, thông báo trực tiếp, họp dân... Tuyên truyền sâu rộng để người dân hiểu rõ ý nghĩa, lợi ích của việc lập lại trật tự, bảo vệ cảnh quan di tích.
Theo ông Vương Trọng Đạo, nhờ chỉ đạo sát sao của các đồng chí lãnh đạo Đảng ủy, UBND xã, sự vào cuộc tích cực của các cơ quan chuyên môn và sự đồng lòng của Nhân dân, nhiều tập thể, cá nhân đã tích cực, tự giác tham gia tháo dỡ các công trình không thuộc quy hoạch, đồng hành cùng chính quyền trong việc trả lại cảnh quan vốn có.
Ứng dụng camera AI giám sát an ninh
Điểm đột phá của mùa lễ hội năm 2026 là việc lần đầu tiên Ban tổ chức đẩy mạnh ứng dụng công nghệ AI và chuyển đổi số trong công tác tổ chức, quản lý.
Hạ tầng viễn thông được đầu tư đồng bộ, hệ thống camera AI được lắp đặt tại các điểm trọng tâm nhằm giám sát an ninh trật tự, kiểm soát lưu lượng khách và bảo đảm văn minh lễ hội. Công tác bán vé, kiểm soát vé thắng cảnh và dịch vụ đò thuyền được thực hiện bằng phương thức điện tử, mã QR, góp phần bảo đảm công khai, minh bạch và hạn chế tình trạng ùn tắc, quá tải.
Theo ghi nhận của phóng viên trong sáng ngày mùng 1 tết Bính Ngọ, trước ngày khai hội Lễ hội du lịch Chùa Hương 2026, Khu di tích danh thắng Hương Sơn đang thay đổi từng ngày, từ chỉnh trang cảnh quan, sắp xếp dịch vụ đến cách tổ chức không gian lễ hội. Những điều chỉnh ấy cho thấy quyết tâm làm mới mùa hội, nhưng vẫn giữ trọn giá trị tâm linh và chiều sâu văn hóa của một di tích đặc biệt.
Lối lên chùa Thiên Trù thông thoáng hơn, các khu dịch vụ được sắp xếp gọn gàng, trật tự; không gian cảnh quan được trả lại sự hài hòa vốn có. Những thay đổi diễn ra lặng lẽ nhưng đủ để người dân địa phương và du khách cảm nhận rõ một sự chuẩn bị nghiêm túc cho mùa lễ hội lớn nhất trong năm.
Lễ hội du lịch Chùa Hương 2026 dự kiến diễn ra từ ngày 18-2 đến 11-5, khai hội vào mùng 6 tháng Giêng. Đây không chỉ là mùa lễ hội thường niên, mà còn là một dấu mốc quan trọng trong định hướng phát triển Khu di tích quốc gia đặc biệt Chùa Hương theo hướng bài bản, bền vững, gắn với mục tiêu xây dựng khu du lịch quốc gia trong tương lai. Chính vì vậy, công tác chuẩn bị năm nay được đặt trong yêu cầu cao hơn, chặt chẽ hơn, không chỉ dừng lại ở việc tổ chức lễ hội, mà còn là cách quản lý và khai thác di tích lâu dài.
Công tác chuẩn bị cho Lễ hội du lịch Chùa Hương 2026 đã hoàn tất. Ảnh: VB
Bí thư Đảng ủy xã Hương Sơn Trần Đức Hải cho biết, từ đầu tháng 1-2026, xã Hương Sơn đã triển khai đồng loạt các biện pháp chỉnh trang, sắp xếp lại không gian lễ hội. Các điểm kinh doanh dịch vụ được rà soát, bố trí theo quy hoạch; những hàng quán tự phát, lấn chiếm lối đi bị yêu cầu tháo dỡ. Đặc biệt, khu vực chùa Thiên Trù – trung tâm sinh hoạt tín ngưỡng của quần thể di tích – được ưu tiên trả lại không gian thoáng đãng, tạo điều kiện thuận lợi cho việc hành lễ, vãn cảnh của du khách.
Việc chỉnh trang không gian lễ hội năm nay được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt. Quan điểm của địa phương là tổ chức lễ hội an toàn, văn minh, thân thiện, từng bước hạn chế tình trạng lộn xộn, thương mại hóa không phù hợp, để Chùa Hương thực sự là điểm đến tâm linh, văn hóa đúng nghĩa.
Không chỉ tập trung vào khu vực trung tâm, công tác vệ sinh môi trường, đảm bảo mỹ quan cũng được triển khai đồng bộ trên toàn bộ các tuyến tham quan. Các lối đi bộ, bến đò, khu vực tập trung đông khách được tăng cường lực lượng quản lý, hướng dẫn, nhằm tạo cảm giác an toàn, trật tự ngay từ đầu mùa hội.
Theo ông Trần Đức Hải, một điểm mới đáng chú ý trong mùa lễ hội 2026 là việc tổ chức, khai thác hiệu quả hơn các tuyến tham quan ngoài tuyến chính Thiên Trù – Hương Tích. Bên cạnh tuyến truyền thống, Ban tổ chức đưa vào hoạt động các tuyến Thanh Sơn – Hương Đài, Long Vân, Tuyết Sơn, giúp du khách có thêm lựa chọn, đồng thời giảm tải cho những điểm vốn thường xuyên quá đông vào cao điểm.
Việc mở rộng không gian tham quan không chỉ mang ý nghĩa phân luồng khách, mà còn góp phần giới thiệu đầy đủ hơn giá trị văn hóa, cảnh quan của quần thể Hương Sơn. Nhiều tuyến, nhiều điểm di tích trước đây ít được chú ý nay được đầu tư khai thác bài bản, phù hợp với các loại hình du lịch trải nghiệm, khám phá, nghiên cứu văn hóa – lịch sử.
Cùng với đó, Ban tổ chức lễ hội chủ trương tiết giảm các hoạt động mang tính phô trương, hình thức, tập trung giữ gìn sự trang nghiêm của các nghi lễ truyền thống. Lễ hội vẫn giữ được không khí rộn ràng của ngày xuân, nhưng được tổ chức theo hướng gọn gàng, nền nếp hơn, hạn chế tối đa sự xô bồ, chen lấn từng gây nhiều băn khoăn trong những mùa hội trước.
“Việc điều chỉnh cách tổ chức lễ hội không nhằm làm “nhạt” không khí trẩy hội, mà để đưa lễ hội trở về đúng giá trị cốt lõi. Chúng tôi mong muốn mỗi du khách đến đây đều cảm nhận được sự thanh tịnh, sâu lắng” - Bí thư Đảng ủy xã Hương Sơn chia sẻ.
Trước ngày khai hội, không ồn ào, không phô trương, những điều chỉnh từ không gian, cách tổ chức đến tư duy quản lý của xã Hương Sơn đang từng bước tạo nên một Chùa Hương trật tự hơn, văn minh hơn, nhưng vẫn giữ được hồn cốt của một lễ hội truyền thống đã ăn sâu trong đời sống tinh thần của người Việt.
Văn Biên