Học sinh Trường THPT chuyên Lương Thế Vinh trong giờ học. Ảnh: Kim Liễu
Chủ trương này nhận được sự quan tâm lớn của dư luận xã hội. Nhiều chuyên gia, đại biểu Quốc hội và người dân bày tỏ sự đồng tình, kỳ vọng đây sẽ là giải pháp tháo gỡ những bất cập kéo dài trong việc triển khai chương trình giáo dục phổ thông mới, đồng thời đảm bảo công bằng trong tiếp cận giáo dục.
Dư luận phấn khởi
Tại Hội thảo Giáo dục trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, do Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam tổ chức ngày 5-12, GS.TS Lê Anh Vinh, Viện trưởng Viện Khoa học giáo dục Việt Nam cho hay: Sắp tới, ngành sẽ triển khai chủ trương thống nhất một bộ SGK toàn quốc từ năm học 2026-2027, với mục tiêu đến năm 2030 sẽ cung cấp miễn phí SGK cho toàn bộ học sinh. “Đây là chủ trương lớn, mang tính chiến lược, thể hiện rõ trách nhiệm của Nhà nước trong việc đảm bảo quyền học tập và cơ hội tiếp cận giáo dục bình đẳng cho mọi học sinh” - ông Vinh nhấn mạnh.
Đồng tình với chủ trương này, phát biểu tại hội thảo nói trên, Tiến sĩ khoa học Phạm Đỗ Nhật Tiến, nguyên Trợ lý Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo hoan nghênh chủ trương sử dụng một bộ SGK trong thời gian tới. Theo ông Tiến, thống nhất không có nghĩa là loại bỏ sự đa dạng. Một bộ SGK sẽ khắc phục được những vấn đề tồn tại do sự thiếu thốn về nguồn lực và sự chênh lệch lớn giữa các vùng miền. “Bên cạnh một bộ SGK thống nhất, chúng ta vẫn rất cần nhiều bộ sách khác đã được thẩm định và sử dụng hiệu quả suốt thời gian qua. Tất cả đều có giá trị tham khảo để nhà giáo phát huy quyền tự chủ chuyên môn và sáng tạo trong dạy học” - ông Tiến chia sẻ.
Không chỉ trong giới chuyên gia, vấn đề SGK cũng được thảo luận sôi nổi tại các phiên họp của Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV vừa qua. Đại biểu Quốc hội Ma Thị Thúy (Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Tuyên Quang) cho biết: Qua tiếp xúc cử tri tại địa phương, nhiều phụ huynh bày tỏ trăn trở khi hiện nay tồn tại nhiều bộ SGK khác nhau. Thực tế này gây không ít khó khăn cho học sinh, nhất là trong trường hợp chuyển trường, chuyển địa bàn học tập khi các cơ sở giáo dục sử dụng những bộ sách khác nhau.
Theo đại biểu Ma Thị Thúy, việc Nhà nước đứng ra cung cấp một bộ SGK thống nhất sẽ góp phần đảm bảo công bằng trong tiếp cận giáo dục, đặc biệt, đối với học sinh ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi - nơi điều kiện kinh tế, cơ sở vật chất và đội ngũ giáo viên còn nhiều hạn chế. “Đây là chủ trương rất cần thiết, thể hiện vai trò điều tiết của Nhà nước trong lĩnh vực giáo dục” - đại biểu Ma Thị Thúy nhấn mạnh.
Trên các nền tảng mạng xã hội, nhiều ý kiến của người dân cũng bày tỏ sự đồng thuận. Tài khoản Facebook Xanh Biển chia sẻ: “Được cấp sách miễn phí, cảm ơn rất nhiều. Mình có 4 con, tiền sách vở mỗi năm đã lên tới gần chục triệu đồng, chưa kể các khoản chi khác”. Trong khi đó, tài khoản Facebook Cúc La cho rằng: Việc cả nước dùng chung một bộ SGK là hợp lý, giúp giáo viên và học sinh khi chuyển vùng, chuyển trường không gặp bất cập. “Từ năm 2018, có nhiều bộ SGK đã làm đảo lộn chương trình, tốn kém tiền bạc và thời gian tập huấn của giáo viên” - tài khoản Facebook Cúc La bày tỏ.
Chú trọng chất lượng nội dung, tránh áp dụng cứng nhắc
Bên cạnh sự đồng thuận, nhiều ý kiến cũng thẳng thắn chỉ ra những vấn đề cần làm rõ để chủ trương sử dụng một bộ SGK thống nhất thực sự phát huy hiệu quả.
Cô Nguyễn Đắc Kim Phụng, giáo viên Trường THPT chuyên Lương Thế Vinh nhận định: Việc áp dụng thống nhất một bộ SGK không chỉ giúp đảm bảo cơ hội tiếp cận giáo dục bình đẳng cho học sinh mà còn tạo thuận lợi cho công tác quản lý nhà nước về giáo dục, quản trị nhà trường và giảm bớt sự phức tạp trong việc tiếp nhận học sinh chuyển trường.
“Cần có hướng dẫn cụ thể về cơ chế lựa chọn, sử dụng SGK, đảm bảo hài hòa giữa tính thống nhất và tính linh hoạt, phù hợp với thực tiễn từng địa phương. Việc thay đổi SGK cần được thực hiện theo lộ trình hợp lý, tránh gây áp lực cho giáo viên, học sinh và phụ huynh”.
Cô NGUYỄN ĐẮC KIM PHỤNG, giáo viên Trường THPT chuyên Lương Thế Vinh
Quy định miễn phí SGK cho học sinh nhận được sự đồng tình cao của dư luận. Nhiều ý kiến cho rằng, đây là chính sách mang tính nhân văn sâu sắc, phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 29-NQ/TW, ngày 4-11-2013 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo. Tuy nhiên, nhiều ý kiến lưu ý: Bộ Giáo dục và Đào tạo cần có quy định rõ ràng về việc in ấn, sử dụng SGK theo hướng bền vững, có thể tái sử dụng, truyền nối giữa các thế hệ học sinh nhằm tránh lãng phí nguồn lực xã hội và giảm gánh nặng cho ngân sách nhà nước. “Ngày xưa một bộ SGK học từ đời cậu truyền tới đời cháu. Giờ 2 bé nhà mình cách nhau một năm mà vẫn phải mua bộ sách mới hoàn toàn, vậy là lãng phí quá” - anh Lê Văn Trung (ngụ phường Long Bình) chia sẻ.
Nhiều ý kiến trên mạng xã hội cũng đặc biệt quan tâm đến chất lượng nội dung của bộ SGK thống nhất trong tương lai. Tài khoản Facebook Thoa Lê Ngọc bày tỏ: “Nhất trí giảm lượng sách in ra để bớt tốn kém cho Nhà nước. Tặng sách cho học sinh là giảm gánh nặng cho gia đình, nhưng nội dung sách cần định hướng tương lai cho các em, giúp các em thấy rõ mục tiêu và tự quyết định con đường của mình bằng nỗ lực học tập”.
Trong khi đó, tài khoản Facebook Oanh mong muốn: “Việc kiểm duyệt SGK lần này phải được thực hiện thật nghiêm ngặt, đặc biệt với môn Tiếng Việt phải đảm bảo tính giáo dục, nuôi dưỡng tình yêu quê hương, đất nước cho học sinh”. Còn tài khoản Phạm Thu Hiền bày tỏ sự thận trọng: “Tôi quan tâm nhất là nội dung bộ sách mới sẽ như thế nào. Nếu thay đổi mà vẫn còn nhiều “sạn” thì hệ lụy sẽ rất dài”.
Với sự đồng thuận cao từ dư luận xã hội cho thấy: Chủ trương sử dụng một bộ SGK thống nhất, được kỳ vọng sẽ sớm được cụ thể hóa. Qua đó, tạo nền tảng vững chắc để giáo dục Việt Nam phát triển trong giai đoạn mới, đáp ứng yêu cầu đổi mới và hội nhập trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Kim Liễu