Không chỉ tháo gỡ khó khăn kịp thời, mô hình còn góp phần chuyển từ quản lý sang phục vụ, lấy người dân làm trung tâm.
Nhận diện “điểm nghẽn” từ cơ sở
Điểm giải quyết thủ tục hành chính theo mô hình “Chính quyền thân thiện – Thuận tiện cho người dân” tại thôn Trung Thượng, xã Ứng Hòa. Ảnh: Hương Giang
Khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp chính thức đi vào hoạt động, khối lượng công việc hành chính dồn về cấp cơ sở tăng lên rõ rệt. Tại xã Ứng Hòa, nhu cầu giải quyết thủ tục hành chính của người dân ngày càng lớn, song thực tế cho thấy không ít trường hợp vẫn gặp khó khăn trong tiếp cận, thực hiện. Nhiều người dân còn lúng túng trong việc chuẩn bị hồ sơ, chưa nắm rõ quy trình, thậm chí phải đi lại nhiều lần mới hoàn thiện được thủ tục. Điều này không chỉ làm tăng chi phí thời gian, công sức của người dân mà còn tạo áp lực cho bộ máy tiếp nhận, giải quyết hồ sơ tại xã.
Ông Nguyễn Văn Lăng, Chánh Văn phòng HĐND - UBND xã Ứng Hòa cho biết, thời gian qua, chính quyền xã nhận được nhiều phản ánh liên quan đến tiến độ xử lý hồ sơ còn chậm hoặc cách hướng dẫn chưa thật sự dễ hiểu. “Những vướng mắc này nếu không được tháo gỡ kịp thời sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả giải quyết công việc và mức độ hài lòng của người dân”, ông Lăng nhấn mạnh.
Ông Nguyễn Văn Dân ở thôn Trung Thượng được cán bộ tư pháp xã Ứng Hòa hỗ trợ làm lại giấy khai sinh. Ảnh: Hương Giang
Thực tế tại các thôn cho thấy, các thủ tục phát sinh nhiều nhất vẫn tập trung ở lĩnh vực hộ tịch, tư pháp và đất đai. Bà Nguyễn Thị Trinh, Trưởng thôn Trung Thượng cho biết, với hơn 1.400 nhân khẩu, nhu cầu giải quyết thủ tục hành chính tại thôn diễn ra nhiều. Trong đó, không ít trường hợp giấy khai sinh bị sai lệch thông tin về họ tên, ngày tháng năm sinh, kéo theo hàng loạt hệ lụy trong các giao dịch dân sự. “Có người dân khi làm thủ tục kết hôn mới phát hiện thông tin giấy tờ không trùng khớp, buộc phải quay lại điều chỉnh. Có trường hợp phải xác minh lại từ nhiều năm trước, thậm chí phải lên cấp thành phố mới xử lý được”, bà Trinh chia sẻ.
Ở lĩnh vực đất đai, khó khăn chủ yếu liên quan đến hồ sơ thừa kế, chuyển nhượng. Một số trường hợp người đứng tên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã qua đời, trong khi hồ sơ pháp lý không đầy đủ, dẫn đến quá trình giải quyết kéo dài.
Không ít người dân còn rơi vào tình huống mất giấy tờ gốc. Ông Nguyễn Văn Dân (thôn Trung Thượng) cho biết, sau một vụ hỏa hoạn, toàn bộ giấy tờ của gia đình bị thiêu rụi. Khi làm lại giấy khai sinh, ông phải cung cấp nhiều loại giấy tờ liên quan như căn cước công dân, giấy khai sinh của con, giấy khai tử của bố mẹ để làm căn cứ đối chiếu.
Những “điểm nghẽn” này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải đổi mới cách thức phục vụ, không chỉ dừng ở việc tiếp nhận hồ sơ mà cần chủ động hỗ trợ người dân ngay từ đầu.
Đưa thủ tục hành chính đến gần dân hơn
Cán bộ tư pháp xã Ứng Hòa hướng dẫn người dân thực hiện thủ tục hành chính. Ảnh: Hương Giang
Từ thực tiễn đó, UBND xã Ứng Hòa đã triển khai mô hình “Chính quyền thân thiện – thuận tiện cho người dân”, với trọng tâm là đưa cán bộ chuyên môn về tận thôn để hướng dẫn, hỗ trợ người dân thực hiện thủ tục hành chính. Trong đó, thay vì chờ người dân đến trụ sở, vào sáng Chủ nhật hằng tuần, các tổ công tác gồm 8–10 cán bộ thuộc các bộ phận chuyên môn của xã trực tiếp xuống nhà văn hóa thôn để làm việc. Đây được xem là bước chuyển quan trọng từ tư duy “quản lý hành chính” sang “phục vụ, đồng hành”.
Tại các điểm hỗ trợ, người dân được hướng dẫn cụ thể về thành phần hồ sơ, quy trình thực hiện từng loại thủ tục thuộc thẩm quyền của UBND xã. Đồng thời, cán bộ trực tiếp hỗ trợ kê khai, nộp hồ sơ trực tuyến trên Cổng dịch vụ công, tiếp nhận hồ sơ và hẹn trả kết quả theo quy định.
Để bảo đảm hiệu quả, quy trình tổ chức mỗi buổi làm việc được chuẩn hóa với 5 bước: Thông báo trước đến người dân; rà soát, hướng dẫn hồ sơ; hỗ trợ nhập dữ liệu trên hệ thống; bàn giao và theo dõi xử lý; trả kết quả và khảo sát mức độ hài lòng. Cách làm này không chỉ giúp giảm sai sót trong quá trình kê khai mà còn tăng tính minh bạch, tạo thuận lợi tối đa cho người dân, đặc biệt là người cao tuổi hoặc những người chưa quen với dịch vụ công trực tuyến.
Việc triển khai mô hình được thực hiện theo lộ trình rõ ràng. Giai đoạn đầu, xã tổ chức thí điểm tại một số thôn với các lĩnh vực phát sinh nhiều hồ sơ. Sau đó, trên cơ sở đánh giá hiệu quả, mô hình được nhân rộng ra toàn xã. Dự kiến mỗi quý tổ chức từ 2 đến 3 buổi tại từng thôn hoặc cụm thôn, bảo đảm tất cả các địa bàn đều được tiếp cận.
Bà Nguyễn Thị Hằng (thôn Trung Thượng) bày tỏ thái độ vô cùng hài lòng với mô hình “Chính quyền thân thiện – thuận tiện cho người dân”. Ảnh: Hương Giang
Chủ tịch UBND xã Ứng Hòa Nguyễn Đức Bình cho biết, mục tiêu của mô hình là giảm tới 90% thời gian đi lại của người dân khi thực hiện thủ tục hành chính, đồng thời nâng tỷ lệ hài lòng lên trên 90%. Cùng với đó, xã phấn đấu từng bước nâng tỷ lệ người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến, hướng tới mục tiêu 100% hồ sơ được tiếp nhận và xử lý qua môi trường số.
Để đạt được mục tiêu này, xã phân công rõ trách nhiệm cho từng bộ phận. Văn phòng HĐND - UBND xã giữ vai trò đầu mối, theo dõi, tổng hợp và tham mưu giải pháp cải cách thủ tục hành chính. Bộ phận Văn hóa – Xã hội đẩy mạnh tuyên truyền, nhân rộng điển hình. Bộ phận Kinh tế bảo đảm các điều kiện về kinh phí, cơ sở vật chất phục vụ triển khai.
Thực tế triển khai cho thấy mô hình đã mang lại những chuyển biến tích cực. Bà Nguyễn Thị Hằng (thôn Trung Thượng) chia sẻ, việc cán bộ trực tiếp về thôn hỗ trợ đã giúp người dân tiết kiệm rất nhiều thời gian, công sức. “Cán bộ làm việc rất tận tình, giải thích rõ ràng từng nội dung, hướng dẫn cụ thể từng bước. Người dân cảm thấy yên tâm và gần gũi hơn”, bà Hằng nói.
Không chỉ dừng ở việc giải quyết hồ sơ, các buổi làm việc tại thôn còn trở thành kênh tiếp nhận ý kiến, phản ánh trực tiếp từ người dân. Qua đó, chính quyền cơ sở có thêm thông tin để điều chỉnh quy trình, nâng cao chất lượng phục vụ. Ngoài ra, việc đưa cán bộ xuống tận thôn không chỉ là giải pháp tình thế nhằm giảm tải cho bộ phận “một cửa”, mà còn là cách làm căn cơ để thay đổi phương thức hoạt động của chính quyền cơ sở. Khi khoảng cách địa lý được rút ngắn, sự tương tác trực tiếp tăng lên, niềm tin của người dân đối với chính quyền cũng được củng cố.
Từ những kết quả bước đầu, mô hình “Chính quyền thân thiện – thuận tiện cho người dân” tại xã Ứng Hòa đang cho thấy hiệu quả rõ nét, góp phần xây dựng nền hành chính phục vụ, lấy người dân làm trung tâm. Đây cũng là kinh nghiệm đáng tham khảo để nhân rộng ở các địa phương khác trong bối cảnh đẩy mạnh cải cách hành chính và chuyển đổi số hiện nay.
Hương Giang