Từ đầu tháng 3 đến nay, thị trường vật liệu xây dựng ghi nhận đợt tăng giá mạnh trên diện rộng, từ thép, cát, đá đến xi măng, bê-tông.
Cắt giảm chi phí, thương lượng lại hợp đồng
Theo thông báo mới nhất ngày 30-3, Văn phòng Bắc miền Trung của Công ty TNHH MTV Hòa Phát - Bình Định tăng giá thép thanh vằn và thép cuộn thêm 600.000 đồng/tấn, trong khi thép cuộn rút dây tăng 400.000 đồng/tấn. Trước đó, các doanh nghiệp (DN) thuộc Tập đoàn Hòa Phát đã nhiều lần điều chỉnh giá thép, mỗi lần tăng khoảng 200.000 - 300.000 đồng/tấn tùy loại.
Không chỉ Hòa Phát, hàng loạt DN thép khác cũng đồng loạt tăng giá. Công ty Thép Việt Ý vừa thông báo tăng thêm 300.000 đồng/tấn đối với thép cây và 200 đồng/kg với thép cuộn. Thép Việt Đức hay Vina Kyoei cũng nâng giá bán với mức tương tự.
Không dừng lại ở thép, các vật liệu khác như cát, đá, gạch, bê-tông… cũng tăng giá mạnh. Giá gạch hiện tăng từ 1.800 đồng lên 2.100 đồng/viên (chưa bao gồm phí vận chuyển); giá cát đen tăng từ 470.000 đồng lên 570.000 đồng/m³, trong khi cát vàng tăng từ 750.000 đồng lên 800.000 đồng/m³. Đáng chú ý, bê-tông tươi loại M300 đã tăng từ khoảng 1,1 triệu đồng/m³ lên gần 1,5 triệu đồng/m³ chỉ sau vài tuần.
Ông Trương Đình Thi, Giám đốc Công ty Xây dựng Dori (TP HCM), cho hay giá vật liệu xây dựng hiện tăng 50%-60% so với năm ngoái, riêng từ đầu năm đến nay tăng thêm 30%-40%. "Nhiều hợp đồng đã ký nay phải thương lượng lại với chủ đầu tư để bù lỗ. Nhưng với các công trình gần hoàn tất thì không thể điều chỉnh, coi như làm không công" - ông Thi chia sẻ.
Theo ông Thi, khi ký hợp đồng với chủ nhà, giá cát, đá chỉ bằng khoảng 40%-50% hiện tại. Dù đã tính yếu tố trượt giá nhưng mức dự phòng cũng chỉ 10%-20%, không đủ bù đắp mức tăng thực tế.
TS Lê Như Thạch, Chủ tịch Tập đoàn Bcons, nhận định nguyên nhân sâu xa là do giá xăng dầu tăng theo biến động địa chính trị, kéo theo chi phí sản xuất và vận chuyển vật liệu leo thang. "Chỉ trong vài tuần, giá bê-tông đã tăng thêm khoảng 100.000 đồng/m³, lên gần 1,5 triệu đồng/m³. Áp lực chi phí rất lớn" - ông nói.
Trước tình hình này, Bcons đã phải rà soát lại tiến độ các dự án, tạm dừng những dự án chưa mở bán, đồng thời đẩy nhanh các dự án đang triển khai để bảo đảm uy tín. "Chúng tôi buộc phải tiết giảm chi phí, cắt giảm nhân công không cần thiết, tối ưu hóa vật liệu, thậm chí tính đến phương án sử dụng vật liệu tái chế. Giai đoạn này không lỗ đã là may" - ông Thạch chia sẻ.
Theo TS Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường TP HCM, trong bối cảnh Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng 2 con số vào năm 2026, đầu tư công được xem là động lực quan trọng. Tuy nhiên, giá vật liệu leo thang đang trở thành áp lực lớn. "Các công trình sử dụng ngân sách, nhất là hợp đồng trọn gói, sẽ gặp khó khăn lớn vì chi phí đội lên nhưng không thể điều chỉnh" - ông Thuận cảnh báo.
Nhiều công trình xây dựng phải tạm dừng vì giá vật liệu xây dựng đội lên quá cao
Liên kết hình thành chuỗi cung ứng
Hiệp hội Các nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ Việt Nam (VARSI) đã có văn bản kiến nghị các bộ, ngành cần theo dõi sát diễn biến thị trường để kịp thời có giải pháp bình ổn giá nhiên liệu và vật liệu đầu vào.
Đồng thời, VARSI cũng mong các cơ quan chức năng xây dựng cơ chế cập nhật, điều chỉnh chỉ số giá xây dựng phù hợp với thực tế, tạo cơ sở pháp lý để chủ đầu tư và nhà thầu điều chỉnh hợp đồng, hạn chế rủi ro tài chính. Với những dự án bị ảnh hưởng nặng, VARSI đề xuất xem xét gia hạn tiến độ, cũng như có cơ chế chia sẻ rủi ro khi chi phí vượt tổng mức đầu tư.
Bên cạnh đó, hiệp hội này cũng đề nghị các DN xăng dầu bảo đảm nguồn cung, ưu tiên các dự án trọng điểm, cho phép nhà thầu mua nhiên liệu với khối lượng lớn nhằm tránh gián đoạn thi công. Công tác quản lý thị trường vật liệu xây dựng cũng cần được siết chặt để ngăn chặn tình trạng đầu cơ, tăng giá bất hợp lý.
Cùng quan điểm, Hiệp hội Các nhà thầu xây dựng Việt Nam (VACC) cho rằng biến động giá xăng dầu và vật liệu đang tác động trực tiếp đến DN xây dựng, nhất là các dự án giao thông sử dụng khối lượng lớn nhiên liệu và vật liệu rời. Do đó, VACC kiến nghị Chính phủ cho phép bù trừ chi phí nhiên liệu trong hợp đồng xây dựng từ tháng 3-2026 đến khi giá ổn định; đồng thời có cơ chế kiểm soát chi phí vận chuyển, siết giá vật liệu tại địa phương. Trong trường hợp biến động kéo dài do yếu tố địa chính trị, cần xem xét áp dụng quy định bất khả kháng để điều chỉnh hợp đồng.
Ngoài ra, VACC đề xuất khuyến khích DN liên kết hình thành chuỗi cung ứng nhằm giảm rủi ro về nguồn cung và giá vật liệu đầu vào, góp phần bảo đảm tiến độ các dự án trọng điểm quốc gia.
Giám sát chặt việc kê khai, niêm yết và phân phối
Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ Vương Quốc Nam vừa ký ban hành chỉ thị về tăng cường các giải pháp quản lý, bình ổn giá vật liệu xây dựng trên địa bàn trong bối cảnh thị trường xuất hiện nhiều biến động.
Theo UBND TP Cần Thơ, thời gian gần đây, giá nhiều loại vật liệu như cát, sỏi, đá, gạch, vật liệu san lấp… tăng bất thường, gây tác động trực tiếp đến chi phí đầu tư và tiến độ thi công các công trình, đặc biệt là các dự án trọng điểm, công trình dân sinh và nhà ở.
Để kịp thời kiểm soát tình hình, lãnh đạo thành phố yêu cầu các sở, ngành và địa phương tăng cường giám sát việc kê khai, niêm yết giá, bảo đảm công khai, minh bạch thông tin thị trường. Đồng thời, cần chủ động ngăn chặn tình trạng đầu cơ, găm hàng, thổi giá gây bất ổn.
TP Cần Thơ cũng giao các sở Nông nghiệp và Môi trường, Công Thương, Tài chính, Xây dựng phối hợp cung cấp đầy đủ thông tin liên quan nguồn cung, đặc biệt là các mỏ khoáng sản; đồng thời kiểm tra chặt chẽ hoạt động lưu thông, phân phối vật liệu xây dựng trên địa bàn.
C.Linh
Bài và ảnh: Sơn Nhung