Ứng phó trước cơn 'bão giá' của thị trường vật liệu

2 giờ trướcBài gốc

Việc cập nhật, điều chỉnh công bố giá vật liệu xây dựng, chỉ số giá xây dựng cần được thực hiện kịp thời cho phù hợp mặt bằng giá thị trường

Tiếp đà tăng của năm 2025, theo Bộ Xây dựng, tính đến ngày 31/3/2026, giá xi măng tăng hơn 7%, thép tăng hơn 2%, gạch lát tăng gần 5%. Đáng chú ý, các vật liệu như cát, đá, gạch xây tăng từ 13,5% đến 23,3%. Riêng nhựa đường tăng đột biến gần 32%, gây áp lực lớn lên chi phí xây dựng. Trước đó, theo dự báo của Viện Kinh tế xây dựng, khi giá nhiên liệu bình quân tăng và đạt mức 100% so với đầu năm 2026, công trình giao thông sẽ bị ảnh hưởng nhiều nhất với dự toán chi phí xây dựng có thể tăng đến 18,45%.

Chia sẻ từ thực tiễn, ông Nguyễn Xuân Mạnh, Trưởng phòng kỹ thuật, Công ty TNHH xây dựng công trình Hoàng Hà cho biết, nguồn vật tư rất khan hiếm và đắt đỏ. Từ sắt thép, cát, đá, sỏi, nhân công gần như đều tăng gấp đôi hết. Lãnh đạo doanh nghiệp đã chấp nhận làm dù phải bù lỗ, mà bù lỗ rất nhiều. Xác định như vậy nên chúng tôi đã phải sắp xếp nguồn tài chính và tập kết vật tư trong nhiều ngày, nhiều tháng để đáp ứng đúng tiến độ. Đây là việc rất khó khăn và thiệt hại rất lớn đối với doanh nghiệp.

Không chỉ vậy, đại diện một số doanh nghiệp phản ánh, hợp đồng trọn gói, đơn giá cố định, giá cả thị trường của các loại vật liệu tăng cao khiến cho các doanh nghiệp xây dựng lỗ nặng. Trong tổng giá trị công trình, chi phí vật liệu đầu vào chiếm 60%, chi phí nhân công chiếm 20%. Do đó, các công trình xây dựng dân dụng và hạ tầng với giá trị khoảng 10 tỉ đồng thì có thể phải bù lỗ lên tới vài trăm triệu đồng. Một số doanh nghiệp đã giảm nhân công, hoạt động cầm chừng để chờ đợi giá vật liệu “hạ nhiệt” hoặc xin điều chỉnh kinh phí.

Đặc biệt, trong bối cảnh Chính phủ đang tập trung chỉ đạo đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công, triển khai các công trình, dự án hạ tầng quan trọng quốc gia, các dự án trọng điểm về giao thông, năng lượng, phát triển đô thị và hạ tầng chiến lược, phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, việc biến động bất thường của giá vật liệu xây dựng sẽ ảnh hưởng đến tiến độ triển khai các dự án, làm tăng chi phí đầu tư, phát sinh khó khăn trong thực hiện hợp đồng xây dựng, mục tiêu giải ngân vốn đầu tư công và các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội.

Theo số liệu thống kê, hiện có 44 dự án trọng điểm (gồm cả các dự án PPP) thuộc diện Ban chỉ đạo các công trình trọng điểm đang theo dõi, chỉ đạo với tổng mức đầu tư khoảng 569.000 tỷ đồng, trong đó phần xây dựng khoảng 413.000 tỷ với tổng giá trị còn lại chưa thi công là khoảng 267.000 tỷ đồng (gồm 23 dự án với khoảng 103.230 tỷ chi phí xây dựng hoàn thành trong năm 2026; còn lại 21 dự án với khoảng 163.900 tỷ đồng hoàn thành sau năm 2026). Riêng các công trình giao thông trọng điểm có thể đội chi phí thêm khoảng 42.300 tỉ đồng.

Không chỉ ngành xây dựng, chuyên gia tài chính Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi phân tích, đối với các ngành khác như cơ khí, dệt may, nhựa, chế biến hay sản xuất công nghiệp, chi phí nguyên vật liệu thường chiếm tỷ trọng lớn trong giá thành sản phẩm. Khi giá đầu vào tăng mạnh, trong khi khả năng điều chỉnh giá bán còn hạn chế, biên lợi nhuận của doanh nghiệp sẽ bị thu hẹp đáng kể. Không ít doanh nghiệp dù vẫn duy trì đơn hàng nhưng hiệu quả kinh doanh và dòng tiền đã chịu áp lực lớn hơn trước. Điều đáng lưu ý là rủi ro hiện nay không chỉ nằm ở mức giá cao, mà nằm ở sự biến động khó lường của thị trường nguyên liệu.

Ông Nguyễn Huy Cận (Thanh Hóa) chia sẻ, khi nghe tin giá nguyên vật liệu xây dựng tăng cao, bà con ở đây ai cũng đứng ngồi không yên. Trên địa bàn đang có rất nhiều công trình cầu và đường mới, nếu vì giá cả nguyên vật liệu tăng cao gây gián đoạn sẽ rất lãng phí. Không chỉ vậy, việc nâng cấp chất lượng trường học, bệnh viện hay cải thiện hạ tầng nông thôn của địa phương cũng có nguy cơ bị chững lại. Điều đáng lo nhất vẫn là chuyện 'cơm áo gạo tiền', các dự án cũng đang tạo ra nhu cầu lao động rất lớn; nếu công trình phải đắp chiếu, rất nhiều người dân, đặc biệt là bà con ở khu vực này, sẽ mất đi cơ hội có việc làm và nguồn thu nhập ổn định.

Kiểm soát chi phí, ổn định thị trường

Để chủ động theo dõi, dự báo diễn biến giá vật liệu xây dựng; kịp thời có giải pháp quản lý, bình ổn thị trường, Bộ Xây dựng đề nghị UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tăng cường công tác kiểm tra, giám sát việc chấp hành pháp luật và xử lý vi phạm pháp luật về giá vật liệu xây dựng. Việc cập nhật, điều chỉnh công bố giá vật liệu xây dựng, chỉ số giá xây dựng cần được thực hiện kịp thời cho phù hợp mặt bằng giá thị trường. Đối với các loại vật liệu có biến động bất thường do ảnh hưởng của giá nhiên liệu, phải thực hiện công bố giá vật liệu hàng tháng hoặc sớm hơn (khi cần thiết) để các đơn vị có cơ sở lập, điều chỉnh dự toán, đáp ứng yêu cầu quản lý hợp đồng xây dựng.

Bên cạnh hỗ trợ của các cơ quan chức năng, PGS.TS. Nguyễn Thường Lạng, Viện Thương mại và Kinh tế Quốc tế cho rằng, bản thân các doanh nghiệp cũng cần chủ động ứng phó. Đầu tiên là sự liên kết giữa các doanh nghiệp với nhau trong một chuỗi, doanh nghiệp nào thuận lợi có điều kiện nên hỗ trợ doanh nghiệp khác. Xây dựng chuỗi cung ứng ở trong nước nội địa để khuyến khích hình thành các chuỗi cung ứng giá thấp. Doanh nghiệp cũng phải lưu ý đến việc tối ưu hóa cơ cấu, tiết kiệm chi phí quản lý, tiết kiệm chi phí năng lượng, phải chuyển đổi mô hình từ việc sử dụng quá nhiều người lao động, tinh giảm bộ máy, tiết kiệm chi phí quản lý.

Không chỉ vậy, các doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy ứng phó ngắn hạn sang nâng cao năng lực thích ứng dài hạn. Ông Nguyễn Quang Huy cho rằng, doanh nghiệp cần đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản trị sản xuất, logistics và chuỗi cung ứng để nâng cao khả năng dự báo, tối ưu vận hành và giảm chi phí trung gian. Việc ứng dụng công nghệ vào kiểm soát định mức tiêu hao nguyên vật liệu, quản trị dữ liệu sản xuất hay tự động hóa quy trình sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả sử dụng đầu vào trong bối cảnh chi phí ngày càng gia tăng.

Một giải pháp quan trọng khác là thúc đẩy chuyển đổi xanh, tiết kiệm năng lượng và tối ưu quy trình sản xuất. Trong dài hạn, doanh nghiệp nào giảm được mức tiêu hao nguyên vật liệu trên mỗi đơn vị sản phẩm sẽ tạo ra lợi thế cạnh tranh rất lớn, đặc biệt khi các tiêu chuẩn môi trường và phát triển bền vững ngày càng được thị trường quốc tế coi trọng.

Hương Giang

Nguồn TBNH : https://thoibaonganhang.vn/ung-pho-truoc-con-bao-gia-cua-thi-truong-vat-lieu-181865.html