Ứng phó với mất ngủ, hồi hộp sau Tết bằng Y học cổ truyền

3 giờ trướcBài gốc

1. Vì sao dễ mất ngủ, hồi hộp sau Tết?

Y học cổ truyền cho rằng, mất ngủ, hồi hộp sau Tết thường là biểu hiện của rối loạn can tỳ, khí huyết chưa điều hòa sau giai đoạn sinh hoạt thất thường.

Theo ThS.BS Nguyễn Quang Dương, Khoa Ngoại, Bệnh viện Tuệ Tĩnh, trong Đông y, giấc ngủ liên quan mật thiết đến tâm (chủ thần minh) và can (chủ sơ tiết, điều hòa cảm xúc), tỳ chủ vận hóa, suy tư, lo lắng. Khi thức khuya kéo dài, ăn uống nhiều chất kích thích, căng thẳng, lo âu đầu năm… sẽ dẫn đến tâm huyết hư, can khí uất hoặc tâm tỳ lưỡng hư.

Biểu hiện thường gặp gồm: Khó vào giấc ngủ; ngủ không sâu, dễ tỉnh giữa đêm; tim đập nhanh, hồi hộp; hay suy nghĩ, lo lắng; mệt mỏi, kém tập trung trong ngày. Nguyên tắc điều chỉnh là dưỡng tâm an thần – điều hòa can khí – phục hồi nhịp sinh hoạt tự nhiên.

Trà tâm sen hỗ trợ điều trị mất ngủ sau Tết.

2. Một số giải pháp theo Y học cổ truyền

2.1. Các loại trà uống

Trà tâm sen: Tâm sen (Nelumbo nucifera) vị đắng, tính bình, có tác dụng thanh tâm, an thần.

Cách dùng: 5 g tâm sen khô, hãm với 250 ml nước sôi trong 10 phút, uống buổi tối trước khi ngủ 30–60 phút.

Lưu ý: Không dùng quá 1 tuần liên tục nếu người huyết áp thấp hoặc tỳ vị hư hàn.

Trà hoa cúc: Hoa cúc (Chrysanthemum morifolium) giúp thanh nhiệt, thư giãn thần kinh.

Cách dùng: 10 g hoa cúc khô, hãm 10 phút với 300 ml nước sôi, uống ấm buổi tối.

Trà hoa cúc thư giãn thần kinh, hỗ trợ điều trị mất ngủ.

Trà lạc tiên: Lạc tiên (Passiflora incarnata) có tác dụng an thần, hỗ trợ giấc ngủ.

Cách dùng: 10–15 g lạc tiên khô, sắc với 250 ml nước, uống 1 lần vào buổi tối.

Trà dưỡng tâm an thần: Táo nhân 10 g, long nhãn 8 g, táo đỏ 3 quả, lá vông nem 10 g; hãm với 500 ml nước sôi trong 15–20 phút, uống ấm vào buổi chiều và tối.

Công dụng: Dưỡng tâm, an thần, giảm hồi hộp, cải thiện giấc ngủ.

Lưu ý: Người huyết áp thấp dùng liều vừa phải và theo dõi phản ứng cơ thể.

Có thể dùng thêm cháo dưỡng tâm kiện tỳ gồm hạt sen 30 g, ý dĩ 20 g, gạo tẻ 50 g, long nhãn 10 g; nấu thành cháo loãng, ăn buổi tối, mỗi tuần 2–3 lần.

Công dụng: Kiện tỳ, dưỡng tâm, giúp ngủ sâu giấc, thích hợp người cao tuổi mệt mỏi sau Tết.

2.2. Xoa bóp – bấm huyệt hỗ trợ giấc ngủ

Trước khi ngủ có thể:

Day ấn nhẹ vùng ấn đường (giữa hai đầu lông mày) 1–2 phút.
Xoa hai bàn tay cho ấm rồi áp lên mắt.
Xoa lòng bàn chân, đặc biệt vùng giữa gan bàn chân (huyệt Dũng tuyền).

Những động tác này giúp thư giãn thần kinh, điều hòa khí huyết.

Day bấm huyệt Thần môn hỗ trợ ngủ ngon.

Có thể bấm một số huyệt sau:

- Huyệt Thần môn (ở cổ tay): Nằm ở cổ tay, phía bên trong (mặt lòng bàn tay), tại nếp gấp cổ tay, sát cạnh trong gân cơ trụ trước.

Để xác định huyệt, bạn có thể thực hiện theo các bước sau: Gập nhẹ bàn tay lại và nhìn vào nếp gấp cổ tay phía ngón út. Sờ thấy chỗ lõm sát bờ trong của gân lớn đó chính là huyệt Thần môn. Day 1–2 phút mỗi bên trước khi ngủ.

- Huyệt Nội quan (mặt trong cẳng tay): Nằm cách nếp lằn cổ tay 2 thốn (1 thốn khoảng 2–3 cm tùy cơ địa). Cách xác định như sau: Xòe tay, để cánh tay hướng lên phía trước; dùng 3 ngón giữa của bàn tay còn lại áp lên cổ tay sao cho ngón áp út đè lên chỉ cổ tay; điểm giao giữa ngón trỏ và gân cơ cánh tay chính là huyệt Nội quan. Bấm huyệt giúp giảm hồi hộp, lo âu.

- Huyệt Tam âm giao (mặt trong cẳng chân): Nằm cách đỉnh mắt cá trong 3 thốn (khoảng 7–10 cm tùy cơ địa), có tác dụng điều hòa âm dương, cải thiện giấc ngủ.

Nên thực hiện xoa bóp, bấm huyệt nhẹ nhàng mỗi tối, kết hợp hít thở sâu 5–10 phút.

3. Điều chỉnh nhịp sinh hoạt

Ngủ trước 22 giờ.
Hạn chế sử dụng điện thoại trước khi ngủ.
Không uống cà phê, trà đặc sau 15 giờ.
Đi bộ nhẹ 20–30 phút mỗi chiều.

Việc khôi phục nhịp sinh học là yếu tố quan trọng trong điều trị mất ngủ sau Tết. Nếu mất ngủ kéo dài trên 2–3 tuần, kèm sụt cân, trầm buồn, lo âu nhiều hoặc hồi hộp thường xuyên, cần đi khám để loại trừ rối loạn lo âu, trầm cảm hoặc bệnh lý tim mạch. Người có bệnh nền như tăng huyết áp, bệnh tim, cường giáp không nên tự ý dùng thảo dược kéo dài khi chưa có tư vấn chuyên môn.

Theo ThS.BS Nguyễn Quang Dương, giấc ngủ là thước đo sự cân bằng của tâm và khí huyết. Mất ngủ, hồi hộp sau Tết phần lớn là rối loạn chức năng tạm thời do sinh hoạt đảo lộn. Khi điều chỉnh đúng hướng – dưỡng tâm an thần, ăn uống điều độ, vận động hợp lý – cơ thể sẽ dần phục hồi sau 1–2 tuần.

Đầu năm, thay vì lo lắng vì vài đêm khó ngủ, hãy xem đó là tín hiệu nhắc nhở cơ thể cần được nghỉ ngơi và tái lập cân bằng.

Mai Phương

Nguồn SK&ĐS : https://suckhoedoisong.vn/ung-pho-voi-mat-ngu-hoi-hop-sau-tet-bang-y-hoc-co-truyen-16926022712173948.htm