Ứng phó với ngập úng đô thị:Giải pháp trước mắt và bài toán căn cơ dài hạn

2 giờ trướcBài gốc

Công nhân Xí nghiệp Thoát nước số 4 (Công ty TNHH một thành viên Thoát nước Hà Nội) vớt rác bể bơm của trạm bơm chìm trên phố Nguyễn Khuyến. Ảnh: Bảo Khánh

Nhiều công trình phấn đấu hoàn thành trước mùa mưa 2026

Tốc độ đô thị hóa nhanh cùng tác động của biến đổi khí hậu đang khiến tình trạng ngập úng tại Hà Nội gia tăng cả về tần suất lẫn mức độ. Nhằm khắc phục tình trạng úng ngập, trước mắt, Sở Xây dựng Hà Nội đã tham mưu UBND thành phố ban hành các quyết định đầu tư xây dựng hàng chục công trình khẩn cấp chống ngập, với tổng mức đầu tư gần 5.600 tỷ đồng, phấn đấu hoàn thành trước mùa mưa năm 2026.

Trong số các dự án đang chuẩn bị triển khai, đáng chú ý là hai bể ngầm chống ngập dự kiến xây dựng tại khu vực trước chợ Hàng Da (phường Hoàn Kiếm) và khu đất trống tại dốc Cầu Đuống (xã Phù Đổng), với tổng vốn đầu tư gần 22 tỷ đồng. Đây đều là những điểm thường xuyên xảy ra úng ngập khi mưa lớn. Cùng với đó, hai dự án xây dựng hồ điều hòa mới là hồ Chèm (phường Đông Ngạc) và hồ Liên Mạc 1 (phường Thượng Cát) vừa được công bố tài trợ, với tổng kinh phí dự kiến khoảng 650 tỷ đồng; được kỳ vọng góp phần tăng dung tích trữ nước, giảm áp lực cho hệ thống thoát nước hiện hữu, đặc biệt trong các đợt mưa lớn kéo dài.

Để bảo đảm tiến độ triển khai các công trình khẩn cấp, Trung tâm Quản lý hạ tầng kỹ thuật thành phố Hà Nội và Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình hạ tầng kỹ thuật và nông nghiệp thành phố đang khẩn trương lựa chọn nhà thầu, khảo sát hiện trường, hoàn thiện phương án kỹ thuật, đồng thời phối hợp với các địa phương đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng.

Giám đốc Trung tâm Quản lý hạ tầng kỹ thuật thành phố Hà Nội Nguyễn Đức Hưng cho biết, Trung tâm được giao làm chủ đầu tư một số dự án trọng điểm như: Cải tạo, nâng công suất các trạm bơm hiện có, kết hợp lắp đặt trạm bơm dã chiến và xây dựng mới hệ thống cống, rãnh thoát nước nhằm xử lý úng ngập dọc Đại lộ Thăng Long; cải tạo, nâng cấp và xây dựng mới các hạng mục tiêu thoát nước tại các khu đô thị lớn như Resco, Ecohome, Tây Hồ Tây, Ngoại giao đoàn, Ciputra, khu vực đường Võ Chí Công, Long Biên, Đông Anh, Gia Lâm; xây dựng, lắp đặt bổ sung các trạm bơm, hồ, bể điều tiết và hệ thống đường ống thoát nước tại lưu vực sông Tô Lịch - Tả Nhuệ.

Được biết, với tiến độ gấp rút, các gói thầu không liên quan đến thiết bị phải hoàn thành trước tháng 3-2026; các gói thầu liên quan đến thiết bị, đặc biệt là cung cấp và lắp đặt trạm bơm, phải hoàn thành trước tháng 5-2026, bảo đảm sẵn sàng vận hành trước cao điểm mùa mưa.

Tiếp cận theo hướng tổng thể, dài hạn và bền vững

Dù các công trình khẩn cấp giữ vai trò quan trọng trong việc xử lý tình trạng ngập úng trước mắt, song để giải quyết căn cơ và bền vững, Hà Nội cần một chiến lược dài hạn được tích hợp đồng bộ trong đồ án Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm. Ở góc độ quy hoạch, nhiều chuyên gia cho rằng việc đưa bài toán chống ngập vào tầm nhìn thế kỷ phản ánh sự chuyển đổi tư duy từ “chống đỡ sự cố” sang “nâng cao khả năng chống chịu của đô thị”.

PGS.TS Trần Ngọc Chính, Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam nhận định, ngập úng đô thị không thể giải quyết bằng các công trình đơn lẻ. Hà Nội cần một hệ thống giải pháp tổng hợp, trong đó quy hoạch không gian ngầm, hồ điều hòa, sông ngòi, cao độ nền xây dựng và hạ tầng giao thông phải được tính toán như một chỉnh thể thống nhất.

Một định hướng lớn của Quy hoạch tổng thể Thủ đô là xây dựng hệ thống công trình và giao thông ngầm gắn kết chặt chẽ với mạng lưới giao thông vành đai, hướng tâm và xuyên tâm. Các công trình này không chỉ phục vụ giao thông mà còn tích hợp hệ thống thu gom nước mưa, bể ngầm chống ngập và trạm bơm tiêu thoát nước, qua đó giảm áp lực cho hệ thống thoát nước bề mặt khi xảy ra mưa lớn.

Đặc biệt, quy hoạch đề xuất nghiên cứu xây dựng hệ thống “bể ngầm khổng lồ” kết hợp giao thông ngầm với dung tích khoảng 125 triệu m³, dự kiến triển khai trong giai đoạn 2036-2045. Nếu được hiện thực hóa, quy mô này sẽ lớn gấp khoảng 62.500 lần bể ngầm điều tiết nước mưa tại phố Nguyễn Khuyến - công trình ngầm đầu tiên của Hà Nội, được đưa vào sử dụng cuối năm 2021, có dung tích khoảng 2.000m³.

Song song với hệ thống bể ngầm, quy hoạch cũng đề xuất bổ sung hồ điều hòa, hồ chứa tại các khu vực có cao độ nền thấp, thường xuyên xảy ra ngập úng; phát triển rừng sinh thái, đào các hồ lớn làm không gian tích nước dự trữ; đồng thời mở rộng một số đoạn, tuyến sông thuộc vành đai xanh, hành lang xanh và bãi sông, nhằm gia tăng dung tích trữ nước và khả năng tiêu thoát khi mưa lớn.

Có thể thấy, từ các công trình khẩn cấp trước mắt đến những giải pháp chiến lược trong tầm nhìn 100 năm, Hà Nội đang từng bước tiếp cận bài toán ngập úng theo hướng tổng thể, dài hạn và bền vững. Đây là hành trình nhiều thách thức, đòi hỏi nguồn lực lớn và sự kiên trì, song là con đường tất yếu để Thủ đô phát triển an toàn, thích ứng và bền vững trong tương lai.

Khánh An

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/ung-pho-voi-ngap-ung-do-thi-giai-phap-truoc-mat-va-bai-toan-can-co-dai-han-733197.html