Bác sĩ xem kết quả chụp
Cơ hội sống sót
Theo CNN, tại các quốc gia có thu nhập cao, sau nhiều thập kỷ đầu tư vào tầm soát, phát hiện sớm và điều trị đã giúp tỉ lệ tử vong do ung thư vú giảm gần 30% trong giai đoạn 1990 - 2023.
Tuy nhiên, ở những quốc gia có thu nhập thấp nhất, xu hướng lại diễn biến theo chiều ngược lại: số ca tử vong do ung thư vú tăng gấp đôi trong cùng thời kỳ, theo nghiên cứu được công bố hôm 2.3 trên Tạp chí y khoa The Lancet (Canada).
Những kết luận này được rút ra từ quá trình phân tích xu hướng ung thư vú tại 204 quốc gia và vùng lãnh thổ trong hơn ba thập kỷ, cho thấy khoảng cách toàn cầu về cơ hội sống và tử vong phổ biến nhất ở phụ nữ trên thế giới, phản ánh sự chênh lệch rõ rệt giữa các quốc gia trong khả năng tiếp cận chẩn đoán sớm và điều trị hiệu quả.
“Ở các quốc gia có thu nhập cao, tỉ lệ tử vong đã được cải thiện theo thời gian. Tuy nhiên, tiến bộ này diễn ra không đồng đều, và tại một số quốc gia thu nhập thấp, tỉ lệ tử vong thậm chí còn gia tăng”, tác giả chính của nghiên cứu, Lisa Force, trợ lý giáo sư tại Viện Đo lường và Đánh giá Sức khỏe thuộc Trường Y Đại học Washington, cho biết.
Theo nghiên cứu, ước tính có 2,3 triệu phụ nữ trên toàn cầu được chẩn đoán ung thư vú trong năm 2023, dẫn đến 764.000 ca tử vong. Gần 1 trong 4 ca ung thư được chẩn đoán ở phụ nữ trên thế giới trong năm đó là ung thư vú.
Trong khi tỉ lệ tử vong giảm gần 30% tại các nước thu nhập cao trong giai đoạn 1990 - 2023, thì tại các quốc gia thu nhập thấp, con số này lại tăng khoảng 99% trong cùng thời kỳ. Đồng thời, tỉ lệ chẩn đoán ở các nước thu nhập thấp cũng tăng 147%.
Tại khu vực Trung và Tây Phi cận Sahara, tỉ lệ tử vong hiện cao gấp hơn hai lần mức trung bình toàn cầu, với khoảng 35 ca tử vong trên mỗi 100.000 người mỗi năm.
“Kết quả điều trị ung thư của mỗi người phụ thuộc vào việc họ sống ở quốc gia nào. Và điều đó lẽ ra không nên xảy ra”, bác sĩ Kamal Menghrajani, chuyên gia ung bướu tại Massachusetts General Hospital, người không tham gia nghiên cứu, cho biết.
Khoảng trống về hạ tầng
Theo ông Menghrajani, sự khác biệt này phản ánh một thực tế về tốc độ gia tăng chẩn đoán không đi kèm với năng lực điều trị tương ứng.
Ông nhấn mạnh nâng cao nhận thức và mở rộng tầm soát ung thư là chưa đủ mà cần xây dựng hệ thống hạ tầng y tế vững mạnh để có thể điều trị cho bệnh nhân ung thư và đồng hành xuyên suốt quá trình, nhằm giúp họ có cơ hội được chữa khỏi.
Điều trị ung thư vú đòi hỏi một hệ thống được phối hợp chặt chẽ, bao gồm phẫu thuật, xạ trị và hóa trị hoặc các liệu pháp nhắm trúng đích. Tại Mỹ, cả ba phương pháp này nhìn chung đều sẵn có và được bảo hiểm chi trả.
Sáng kiến Toàn cầu về Ung thư Vú của Tổ chức Y tế thế giới khuyến nghị ba trụ cột để giảm tỉ lệ tử vong do ung thư vú: bảo đảm ung thư được phát hiện sớm; bảo đảm chẩn đoán kịp thời sau khi xuất hiện triệu chứng; và bảo đảm bệnh nhân được tiếp cận điều trị, kiểm soát bệnh toàn diện.
Các tác giả nghiên cứu cảnh báo nếu không có một cách tiếp cận thực chất, nhiều quốc gia sẽ không đạt được mục tiêu của Sáng kiến Toàn cầu về Ung thư Vú của Tổ chức Y tế Thế giới, đảm bảo giảm 2,5% tỉ lệ tử vong mỗi năm trên thế giới.
DUY HOÀNG