Người lao động làm việc tại một hợp tác xã sản xuất và dịch vụ nông nghiệp tại xã Đak Lua. Ảnh minh họa
Trong quan hệ lao động, việc chấm dứt HĐLĐ giữa các bên phải tuân thủ pháp luật về lao động và tùy trường hợp cụ thể mà NSDLĐ phải thông báo bằng văn bản cho NLĐ biết.
Ứng xử ra sao trước thông báo miệng?
Tại khoản 1, Điều 45 Bộ luật Lao động năm 2019 quy định rõ, với các trường hợp chấm dứt HĐLĐ như: NLĐ bị kết án phạt tù nhưng không được hưởng án treo hoặc không thuộc trường hợp được trả tự do, bị cấm làm công việc ghi trong HĐLĐ theo bản án, quyết định của tòa án đã có hiệu lực pháp luật. NLĐ là người nước ngoài làm việc tại Việt Nam bị trục xuất theo bản án, quyết định của tòa án đã có hiệu lực pháp luật, quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. NLĐ chết; bị tòa án tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự, mất tích hoặc đã chết. NLĐ bị xử lý kỷ luật sa thải... thì NSDLĐ không cần phải thông báo bằng văn bản cho NLĐ biết khi chấm dứt HĐLĐ.
Còn đối với các trường hợp chấm dứt HĐLĐ như: hết hạn HĐLĐ (trừ trường hợp phải gia hạn HĐLĐ đã giao kết đến hết nhiệm kỳ cho NLĐ là thành viên ban lãnh đạo của tổ chức đại diện NLĐ tại cơ sở đang trong nhiệm kỳ mà hết hạn HĐLĐ). Đã hoàn thành công việc theo HĐLĐ. Hai bên thỏa thuận chấm dứt HĐLĐ. NSDLĐ và NLĐ đơn phương chấm dứt HĐLĐ đúng luật... không bắt buộc NSDLĐ phải thông báo bằng văn bản khi chấm dứt HĐLĐ với NLĐ.
Do thuộc trường hợp NSDLĐ phải thông báo bằng văn bản khi chấm dứt HĐLĐ với NLĐ theo khoản 1, Điều 45 Bộ luật Lao động năm 2019, nhưng một số NSDLĐ chỉ thông báo bằng miệng. Do đó, NLĐ phân vân không biết xử lý ra sao cho đúng pháp luật, không bị thua thiệt về quyền lợi khi đến thời điểm HĐLĐ hết hạn. Như chị Phùng Thị Minh (ở phường Chơn Thành), ông Dương Văn Xuyên (ở xã Đak Lua) thắc mắc: Khi NSDLĐ thông báo miệng, đến thời điểm chấm dứt HĐLĐ, NLĐ không phải đi làm nữa, hay NLĐ cứ tiếp tục đi làm, chờ đến khi nào NSDLĐ thông báo bằng văn bản thì mới nghỉ. Cách nào sẽ có lợi nhất cho NLĐ?
Kiên nhẫn chờ đến thời điểm kết thúc hợp đồng
Luật sư Nguyễn Văn Nam, Đoàn Luật sư thành phố Đồng Nai cho biết: Do khoản 1, Điều 45 Bộ luật Lao động năm 2019 bắt buộc NSDLĐ phải thông báo bằng văn bản cho NLĐ về việc chấm dứt HĐLĐ khi HĐLĐ hết hạn. Vì vậy, việc NSDLĐ thông báo miệng (lời nói) sẽ không hợp lệ nên thông báo đó không có hiệu lực. Chính vì vậy, đến thời điểm chấm dứt HĐLĐ sẽ có 2 tình huống xảy ra để NLĐ quyết định nghỉ, hay là tiếp tục đi làm.
Tình huống thứ nhất, trước thời điểm chấm dứt HĐLĐ, NLĐ nhận được thông báo bằng văn bản chấm dứt HĐLĐ thì NLĐ sẽ nghỉ việc và hưởng đầy đủ chế độ theo đúng đối tượng nghỉ việc do HĐLĐ hết hạn.
Tình huống thứ 2, đến thời điểm chấm dứt HĐLĐ, NSDLĐ vẫn không ra thông báo bằng văn bản theo đúng quy định tại khoản 1, Điều 45 Bộ luật Lao động năm 2019; đồng thời NLĐ vẫn đi làm bình thường, NSDLĐ không có ý kiến gì thì căn cứ theo khoản 2, Điều 20 Bộ luật Lao động năm 2019 xử lý.
Cụ thể, trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày HĐLĐ hết hạn, hai bên phải ký kết HĐLĐ mới; trong thời gian chưa ký kết HĐLĐ mới thì quyền, nghĩa vụ và lợi ích của hai bên được thực hiện theo hợp đồng đã giao kết trước đó. Nếu hết thời hạn 30 ngày kể từ ngày HĐLĐ hết hạn mà hai bên không ký kết HĐLĐ mới thì hợp đồng đã giao kết trước đó trở thành HĐLĐ không xác định thời hạn.
Như vậy, đến thời điểm chấm dứt HĐLĐ mà NSDLĐ vẫn không có thông báo chấm dứt HĐLĐ bằng văn bản và thực hiện trách nhiệm theo Điều 48 Bộ luật Lao động năm 2019 thì NLĐ không nên nghỉ, tiếp tục làm việc sẽ có lợi hơn.
Khoản 1, Điều 12 Nghị định số 12/2022/NĐ-CP, ngày 17-1-2022 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội, NLĐ Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng quy định, phạt tiền từ 1-3 triệu đồng đối với NSDLĐ có hành vi không thông báo bằng văn bản cho NLĐ về việc chấm dứt HĐLĐ khi HĐLĐ chấm dứt theo quy định của Bộ luật Lao động năm 2019, trừ trường hợp quy định tại các khoản 4, 5, 6, 7 và 8, Điều 34 Bộ luật Lao động năm 2019.
Cũng theo luật sư Nguyễn Văn Nam, Điều 48 Bộ luật Lao động năm 2019 quy định, trong thời hạn 14 ngày làm việc kể từ ngày chấm dứt HĐLĐ, hai bên có trách nhiệm thanh toán đầy đủ các khoản tiền có liên quan đến quyền lợi của mỗi bên (trừ trường hợp sau đây có thể kéo dài nhưng không được quá 30 ngày: NSDLĐ thay đổi cơ cấu, công nghệ hoặc vì lý do kinh tế; chia, tách, hợp nhất, sáp nhập; do thiên tai, hỏa hoạn, địch họa hoặc dịch bệnh nguy hiểm….). Đồng thời, NSDLĐ có trách nhiệm hoàn thành thủ tục xác nhận thời gian đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp và trả lại cùng với bản chính giấy tờ khác nếu NSDLĐ đã giữ của NLĐ; cung cấp bản sao các tài liệu liên quan đến quá trình làm việc của NLĐ nếu NLĐ có yêu cầu.
Do đó, đến thời điểm HĐLĐ hết hạn mà NSDLĐ chưa thực hiện đúng khoản 1, Điều 45 và Điều 48 Bộ luật Lao động năm 2019 thì chị Phùng Thị Minh, ông Dương Văn Xuyên nên tiếp tục đi làm để được tái ký HĐLĐ có thời hạn, hoặc từ HĐLĐ có thời hạn đã hết hạn trở thành HĐLĐ không xác định thời hạn theo khoản 2, Điều 20 Bộ luật Lao động năm 2019.
Ðoàn Phú