Tình nguyện viên của UNHCR kiểm tra những người tị nạn và người di cư được cứu sống trên biển tại cảng Mytilene trên đảo Lesbos, Hy Lạp. Ảnh: Reuters
Cao ủy UNHCR Barham Salih cho biết cơ quan này “không còn lựa chọn nào khác” khi ngân sách dự kiến năm 2026 chỉ đạt hơn 3 tỷ USD, giảm khoảng 15% so với năm 2025. Trước đó, UNHCR đã phải cắt giảm hàng nghìn vị trí việc làm trong năm ngoái.
Trong bức thư ông Salih nhấn mạnh UNHCR đang phải đối mặt với tình trạng tài chính ngày càng xấu đi, buộc phải thực hiện các biện pháp khẩn cấp để duy trì hoạt động.
UNHCR hiện hỗ trợ hàng triệu người buộc phải rời bỏ nhà cửa do xung đột quân sự, trong đó có các cuộc khủng hoảng tại Ukraine, Sudan và nhiều khu vực xung đột khác. Tuy nhiên, nguồn tài trợ cho tổ chức, vốn chủ yếu dựa vào đóng góp tự nguyện, đã giảm khoảng 30% trong năm 2025 so với năm trước, do một số quốc gia tài trợ lớn trong đó có Mỹ cắt giảm hoặc chuyển hướng ngân sách sang quốc phòng.
Theo bức thư, cơ cấu nhân sự của UNHCR hiện mất cân đối khi số nhân viên quốc tế vượt xa số vị trí hiện có. Cụ thể, tổ chức đang có khoảng 3.000 nhân viên quốc tế nhưng chỉ có khoảng 1.800 vị trí được phân bổ.
Ông Salih cho biết sẽ phải chấm dứt hợp đồng với những nhân viên không thể sắp xếp được vị trí công việc phù hợp trước cuối tháng 9. Ông cảnh báo việc này không chỉ gây áp lực lớn về tổ chức mà còn dẫn đến thiệt hại tài chính đáng kể, ước tính khoảng 185 triệu USD trong giai đoạn 2026–2028. Theo ông, tình trạng hiện tại là không thể duy trì lâu dài, cả về ngân sách lẫn hoạt động vận hành của cơ quan. UNHCR cũng thừa nhận “rất lo ngại” về khoảng cách ngày càng lớn giữa nhu cầu nhân đạo và nguồn lực tài chính, đồng thời đang nỗ lực giảm thiểu tác động đối với người lao động và các nhóm dễ tổn thương.
UNHCR kêu gọi các nước tài trợ tăng cường đóng góp linh hoạt hơn, đồng thời cảnh báo xu hướng gia tăng các khoản tài trợ “chỉ định mục đích” đang làm hạn chế khả năng phân bổ nguồn lực. Theo ông Salih, tỷ lệ này đã tăng từ 24% năm 2024 lên 44% năm 2025 và có thể vượt 50% vào năm 2026.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cũng cho biết sẽ cắt giảm gần 1/4 lực lượng lao động, tương đương hơn 2.000 việc làm vào giữa năm nay, sau khi một số nhà tài trợ lớn, trong đó có Mỹ, thu hẹp đóng góp. Tuy vậy, Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus cũng cho biết tình hình tài chính của tổ chức đã phần nào ổn định, với khoảng 90% ngân sách hai năm tới đã được bảo đảm.
Theo Reuters
Kim Phượng