Ưu tiên bảo đảm an ninh năng lượng, tạo nền tảng tăng trưởng bền vững

2 giờ trướcBài gốc

Ưu tiên năng lượng, không thể dàn trải nguồn lực

Tại Hội thảo “Biến động địa - chính trị và chiến lược đảm bảo năng lượng” tổ chức ngày 9/4 tại Hà Nội, chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan bày tỏ sự đồng tình với nhiều định hướng đã được đưa ra, đặc biệt là các định hướng liên quan đến chiến lược năng lượng. Tuy nhiên, bà cho rằng, cần bổ sung một cách tiếp cận toàn diện hơn, trong đó đặt an ninh năng lượng trong mối quan hệ tổng thể với các trụ cột khác của nền kinh tế.

Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan chia sẻ tại Hội thảo “Biến động địa - chính trị và chiến lược đảm bảo năng lượng". Ảnh: Nguyễn Hạnh

Theo bà, bên cạnh việc rà soát chiến lược năng lượng, cần nhìn nhận lại bài toán an ninh lương thực. Thực tế cho thấy, an ninh lương thực của Việt Nam hiện không phải là vấn đề đáng lo ngại. Việc giảm diện tích trồng lúa trong giai đoạn trước không làm suy giảm sản lượng mà vẫn đảm bảo dư khoảng 2 triệu tấn gạo xuất khẩu mỗi năm.

Đặc biệt, các mô hình kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp, như lúa – tôm tại Đồng bằng sông Cửu Long, đang chứng minh hiệu quả rõ rệt. Không chỉ đảm bảo sản lượng, mô hình này còn giúp nâng cao giá trị gia tăng, giảm chi phí đầu vào và cải thiện thu nhập cho nông dân. Từ thực tiễn đó, chuyên gia Phạm Chi Lan nhấn mạnh, việc đảm bảo an ninh lương thực hoàn toàn có thể song hành với nâng cao hiệu quả kinh tế, qua đó tạo nền tảng vững chắc cho phát triển bền vững.

Tuy nhiên, với năng lượng, vấn đề lại mang tính cấp thiết hơn nhiều. Theo bà, tất cả các lựa chọn phát triển từ công nghiệp, xây dựng đến bất động sản đều phụ thuộc trực tiếp vào nguồn năng lượng. Đây là yếu tố cốt lõi quyết định khả năng vận hành và mở rộng của nền kinh tế.

Điều đáng lưu ý là trong khi nhu cầu năng lượng ngày càng cấp bách, nguồn lực đầu tư lại đang có xu hướng dàn trải, đặc biệt tập trung lớn vào các dự án hạ tầng giao thông quy mô lớn. Trong khi đó, phần đầu tư cho năng lượng, yếu tố “gối đầu” cho tăng trưởng lại chưa được đảm bảo tương xứng.

Theo chuyên gia, việc cân đối lại ưu tiên chiến lược là cần thiết. Những dự án có quy mô vốn lớn có thể xem xét giãn tiến độ để dành nguồn lực cho năng lượng, qua đó đảm bảo nền tảng cho toàn bộ hệ thống sản xuất và công nghiệp phát triển ổn định.

Gắn năng lượng với chiến lược công nghiệp và chuyển dịch bền vững

Không chỉ dừng lại ở bài toán cung ứng, năng lượng còn tác động trực tiếp đến chiến lược phát triển công nghiệp và lựa chọn ngành nghề của Việt Nam. Theo chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan, trong bối cảnh công nghiệp hóa hiện nay, cần đặc biệt thận trọng với những ngành tiêu thụ năng lượng lớn nhưng hiệu quả kinh tế không tương xứng. “Không thể tiếp tục phát triển theo cách ‘mọi thứ đều làm’, chạy theo quy mô mà chưa tính toán kỹ hiệu quả và khả năng cạnh tranh dài hạn”, bà nhấn mạnh.

Thay vào đó, Việt Nam cần lựa chọn các ngành công nghiệp hiện đại, có giá trị gia tăng cao, đồng thời phù hợp với năng lực cung ứng năng lượng trong nước. Đây là điều kiện quan trọng để đảm bảo phát triển bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Đặc biệt, với các ngành công nghiệp tương lai như bán dẫn, yêu cầu về năng lượng không chỉ dừng ở số lượng mà còn là chất lượng và độ ổn định cao. Điều này đặt ra áp lực lớn đối với hệ thống năng lượng quốc gia trong việc nâng cấp cả về quy mô lẫn tiêu chuẩn.

Một vấn đề khác được chỉ ra là sự thiếu đồng bộ trong phát triển năng lượng tái tạo. Dù có nhiều tiềm năng, nhưng hệ thống lưu trữ và lưới truyền tải chưa theo kịp, khiến nhiều dự án gặp khó khăn trong triển khai.

Theo bà Phạm Chi Lan, cần chuyển tư duy từ phát triển nguồn điện sang phát triển toàn bộ hệ sinh thái năng lượng, trong đó lưu trữ và truyền tải đóng vai trò then chốt. Đồng thời, cần giảm dần sự phụ thuộc vào các nguồn năng lượng không tái tạo để phù hợp với xu hướng chuyển dịch xanh.

Đáng chú ý, khu vực tư nhân được đánh giá là động lực quan trọng trong phát triển năng lượng. Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả, cần đảm bảo cơ chế tiếp cận công bằng về vốn, đất đai và chính sách.

Theo đó, không nên chỉ tập trung vào các dự án quy mô lớn do nhà nước triển khai, mà cần tạo điều kiện cho các dự án tư nhân, đặc biệt ở quy mô vừa và nhỏ, tham gia vào hệ thống cung ứng năng lượng. Đây sẽ là giải pháp quan trọng giúp tăng tính linh hoạt và khả năng thích ứng của thị trường điện.

Ở góc độ chính sách, TS. Võ Trí Thành, Viện trưởng Viện Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh, nhấn mạnh yêu cầu phân bổ nguồn lực đầu tư công một cách hợp lý, cân bằng giữa hạ tầng năng lượng, giao thông đa phương thức và hạ tầng thích ứng biến đổi khí hậu. Đây là những trụ cột quan trọng không chỉ đảm bảo môi trường đầu tư, mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Đồng thời, việc triển khai Luật Công nghiệp trọng điểm được kỳ vọng sẽ góp phần giải quyết bài toán hiệu quả, hiện đại hóa và tự chủ công nghệ. Tuy nhiên, điều này cũng đặt ra yêu cầu hài hòa giữa mục tiêu thị trường và chiến lược dài hạn, khi chi phí đầu tư cho tự chủ công nghệ có thể cao hơn trong ngắn hạn.

Các chuyên gia cũng chung nhận định rằng, chỉ khi đặt năng lượng vào vị trí ưu tiên chiến lược, đồng thời gắn với tái cơ cấu đầu tư, lựa chọn ngành và phát triển công nghiệp hỗ trợ, Việt Nam mới có thể xây dựng nền tảng tăng trưởng bền vững và nâng cao sức cạnh tranh trong dài hạn.

Trong bối cảnh biến động toàn cầu ngày càng phức tạp, an ninh năng lượng không còn là vấn đề riêng của ngành năng lượng, mà là bài toán chiến lược quốc gia. Chỉ khi ưu tiên đúng, đầu tư đủ và phối hợp đồng bộ giữa các lĩnh vực, Việt Nam mới có thể nâng cao sức chống chịu, đảm bảo tăng trưởng bền vững và từng bước khẳng định vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Nguyễn Hạnh

Nguồn Công Thương : https://congthuong.vn/uu-tien-bao-dam-an-ninh-nang-luong-tao-nen-tang-tang-truong-ben-vung-451214.html