Hiệp định hợp tác EU-Syria được thiết lập từ năm 1978. (Nguồn: iStock)
Ngày 20/4, Ủy ban châu Âu (EC) vừa đề xuất khôi phục toàn diện Hiệp định Hợp tác giữa Liên minh châu Âu (EU) và Syria, mở ra bước điều chỉnh đáng chú ý trong quan hệ giữa hai bên sau nhiều năm gián đoạn.
Động thái này được đưa ra trong bối cảnh EU triển khai khuôn khổ hợp tác mới với Syria, theo định hướng đã được Chủ tịch EC Ursula von der Leyen công bố hồi tháng 1 vừa qua.
Hiệp định hợp tác EU-Syria được thiết lập từ năm 1978, từng là nền tảng cho quan hệ hợp tác song phương, đặc biệt trong các lĩnh vực phát triển kinh tế-xã hội và thương mại. Tuy nhiên, hiệp định này đã bị đình chỉ một phần từ năm 2011 nhằm phản ứng trước tình hình bất ổn kéo dài tại Syria.
Trong giai đoạn trước khi bị đình chỉ, hiệp định góp phần thúc đẩy thương mại hai chiều thông qua việc dỡ bỏ thuế quan đối với phần lớn sản phẩm công nghiệp của Syria xuất khẩu sang EU, đồng thời hạn chế các rào cản định lượng từ cả hai phía, qua đó tạo điều kiện cho trao đổi thương mại minh bạch và tuân thủ luật lệ.
Những diễn biến gần đây cho thấy dấu hiệu cải thiện trong quan hệ EU-Syria. Đáng chú ý, toàn bộ các biện pháp trừng phạt kinh tế của EU đối với Syria đã được dỡ bỏ vào tháng 5/2025.
Tiếp đó, chuyến thăm Damascus của bà Ursula von der Leyen hồi đầu năm 2026 đã đặt nền móng cho giai đoạn hợp tác mới. Nhân chuyến thăm này, phía EU đã công bố 3 định hướng lớn nhằm thúc đẩy hòa giải và phục hồi tại Syria, gồm thiết lập đối tác chính trị mới, xây dựng khuôn khổ hợp tác kinh tế-thương mại tăng cường, cùng gói hỗ trợ tài chính khoảng 620 triệu euro (gần 730 triệu USD) cho giai đoạn 2026-2027.
Gói hỗ trợ bao gồm viện trợ nhân đạo, hỗ trợ phục hồi sớm và các chương trình hợp tác song phương.
Đề xuất khôi phục toàn diện Hiệp định Hợp tác hiện cần được Hội đồng châu Âu phê chuẩn trước khi chính thức triển khai và thông báo tới các cơ quan chuyển tiếp của Syria. Đây được xem là bước đi mang ý nghĩa chính trị quan trọng, diễn ra trước thềm Hội nghị Đối thoại Chính trị cấp cao EU-Syria dự kiến tổ chức vào ngày 11/5 tới.
Cùng ngày, Iraq đã chính thức mở lại một cửa khẩu biên giới quan trọng với Syria, khép lại gần 13 năm gián đoạn do bất ổn an ninh sau sự trỗi dậy của tổ chức khủng bố Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng.
Người đứng đầu Cơ quan Quản lý Cửa khẩu Iraq, Omar Al-Waeli, cho biết al-Rabia là “cửa khẩu chiến lược” và sẽ đóng vai trò quan trọng trong dự án Hành lang phát triển - một siêu dự án nhằm kết nối châu Á với châu Âu thông qua hệ thống đường bộ và đường sắt đi qua Iraq và Thổ Nhĩ Kỳ. Việc mở lại cửa khẩu al-Rabia đã hoàn tất việc mở lại toàn bộ 3 tuyến cửa khẩu giữa hai quốc gia láng giềng.
Trước khi bị đóng cửa, al-Rabia là một trong những tuyến giao thương quan trọng giữa Iraq và Syria. Tuy nhiên, cửa khẩu này đã ngừng hoạt động từ năm 2014, khi IS mở rộng kiểm soát trên diện rộng tại cả hai quốc gia.
Dù tổ chức khủng bố này sau đó đã bị đánh bại, cửa khẩu vẫn không được khôi phục hoàn toàn và chỉ được sử dụng hạn chế để vận chuyển hàng viện trợ vào Syria./.
(TTXVN/Vietnam+)