Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu chủ trì phiên họp
Tham dự có: các thành viên Ủy ban Pháp luật và Tư pháp; Thứ trưởng Bộ Tư pháp Mai Lương Khôi; đại diện lãnh đạo một số cơ quan liên quan.
Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu phát biểu
Tại phiên họp, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tiến hành thẩm tra 5 dự án Luật: Luật Thủ đô (sửa đổi), Luật Hộ tịch (sửa đổi); Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý và Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi).
Báo cáo tóm tắt về các dự án luật, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Mai Lương Khôi nêu rõ, dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) quy định về vị trí, vai trò của Thủ đô; cơ chế, chính sách, thẩm quyền, trách nhiệm xây dựng, phát triển và bảo vệ Thủ đô.
Thứ trưởng Bộ Tư pháp Mai Lương Khôi phát biểu
Dự thảo Luật gồm 9 chương, 36 Điều (giảm 18 điều so với Luật Thủ đô số 39/2024/QH15). Dự thảo Luật được xây dựng theo cách tiếp cận mới, phân quyền triệt để, toàn diện cho Thành phố, mở rộng không gian sáng tạo và trách nhiệm tự quyết của chính quyền Thủ đô, đồng thời tăng cường kiểm soát quyền lực, giám sát và giải trình.
Dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi) quy định về hộ tịch, đăng ký hộ tịch (quyền, nghĩa vụ, nguyên tắc, thẩm quyền, phương thức thực hiện), Cơ sở dữ liệu hộ tịch và quản lý nhà nước về hộ tịch.
Dự thảo Luật gồm 4 chương, 30 điều (giảm 3 chương, 47 điều so với Luật Hộ tịch năm 2014).
Trong đó, dự thảo Luật quy định UBND cấp xã không phụ thuộc nơi cư trú, không phụ thuộc địa giới hành chính thực hiện đăng ký tất cả các sự kiện, thông tin hộ tịch; bổ sung thẩm quyền đăng ký giám sát việc giám hộ, chấm dứt giám sát việc giám hộ (trường hợp giám hộ có liên quan đến quản lý tài sản của người được giám hộ), không phụ thuộc vào nơi cư trú của người được giám hộ.
Dự án Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi) quy định về việc thực hiện quyền tiếp cận thông tin của công dân, nguyên tắc, trình tự, thủ tục thực hiện quyền tiếp cận thông tin, trách nhiệm, nghĩa vụ của cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập có nhiệm vụ cung ứng dịch vụ sự nghiệp công cơ bản, thiết yếu trong việc bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của công dân.
Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Ngô Trung Thành phát biểu
Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng tập trung vào việc sửa đổi, bổ sung một số quy định liên quan đến đơn vị hành chính cấp huyện/địa bàn cấp huyện phù hợp với việc tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp; phân quyền trong quản lý nhà nước về công chứng; cơ sở dữ liệu công chứng; việc sử dụng dữ liệu thay thế văn bản giấy trong hồ sơ yêu cầu công chứng và một số quy định khác nhằm đơn giản hóa thủ tục công chứng.
Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý gồm 3 Điều. Trong đó, sửa đổi, bổ sung nội dung liên quan đến người được trợ giúp pháp lý, người thực hiện trợ giúp pháp lý, tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý, trách nhiệm của Chính phủ, Bộ Tư pháp, UBND cấp tỉnh, UBND cấp xã, MTTQ Việt Nam và các cơ quan có liên quan trong công tác trợ giúp pháp lý.
Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cơ bản tán thành với phạm vi sửa đổi, bổ sung của các dự án Luật. Nội dung của 5 dự án Luật cơ bản phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, bảo đảm tính hợp hiến, tính thống nhất của hệ thống pháp luật, tính tương thích với điều ước quốc tế có liên quan mà Việt Nam là thành viên.
Các đại biểu dự phiên họp
Đối với dự án Luật Thủ đô (sửa đổi), Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị làm rõ mục tiêu, phạm vi, điều kiện và cơ chế thực hiện các chính sách phát triển đô thị, nhất là các nội dung về quy hoạch không gian, hạ tầng giao thông, logistics, môi trường và xử lý các điểm nghẽn, các chính sách trong lĩnh vực giáo dục, y tế, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo theo hướng vừa bảo đảm tính đặc thù, vượt trội, song vẫn bảo đảm yêu cầu về tính khả thi, tính ổn định, lâu dài của chính sách, nhất là đối với các nội dung có tác động trực tiếp đến quyền, lợi ích của người dân.
Cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị, cần tiếp tục nghiên cứu chỉnh lý quy định về tiêu chí các giao dịch phải công chứng theo hướng khái quát hơn, tránh trùng lặp, chồng chéo với các luật chuyên ngành; bảo đảm tính đồng bộ, chặt chẽ, khả thi, phù hợp, thực hiện đúng Kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội là thu hẹp phạm vi các giao dịch phải công chứng, tăng cường công chứng tự nguyện của người dân, tạo thuận lợi, giảm chi phí tuân thủ pháp luật cho tổ chức, cá nhân.
Các đại biểu dự phiên họp
Kết luận phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu đánh giá, nội dung của 5 dự án Luật phù hợp với chủ trương của Đảng, bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, đồng bộ thống nhất với hệ thống pháp luật. Các dự án luật đều quán triệt chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cắt giảm thủ tục hành chính, thúc đẩy phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Cơ quan chủ trì soạn thảo cũng đã tiếp thu nhiều ý kiến thẩm tra sơ bộ, tiếp thu đầy đủ ý kiến kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và đã chỉnh lý các dự thảo luật và hoàn thiện hồ sơ trình.
Về dự án Luật Thủ đô (sửa đổi), Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát kỹ lưỡng, bảo đảm thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, đường lối trong nghị quyết của Bộ Chính trị.
Toàn cảnh phiên họp
Đối với dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi), Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị rà soát kỹ lưỡng khoản 3 Điều 29 của dự thảo Luật để xác định có thực sự cần quy định về đăng ký giám sát việc giám hộ hay không; bổ sung quy định cụ thể trong luật về thời điểm phải hoàn thành lộ trình thực hiện việc đăng ký khai sinh, đăng ký khai tử chủ động để bảo đảm tính minh bạch và khả thi.
Cùng với đó, nghiên cứu bổ sung quy định nguyên tắc xử lý trường hợp thông tin được thu thập từ các nguồn khác nhau mà có sự mâu thuẫn, thiếu thống nhất; nguyên tắc điều chỉnh thông tin hộ tịch của cá nhân trong Cơ sở dữ liệu hộ tịch bị sai sót do quá trình số hóa giấy tờ hộ tịch, sổ hộ tịch giấy để bảo đảm tốt nhất quyền lợi của người dân.
Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cũng đề nghị, đối với dự án Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi), cần nghiên cứu quy định rõ hơn về biện pháp bảo đảm thực hiện, trách nhiệm của chủ thể có nghĩa vụ cung cấp thông tin.
Về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng, cần tiếp tục chỉnh lý kỹ lưỡng quy định về tiêu chí các giao dịch phải công chứng, bảo đảm tính khái quát, tránh trùng lặp, chồng chéo với các luật trong các lĩnh vực liên quan đến các giao dịch hợp đồng phải công chứng; nghiên cứu quy định rõ hơn về công chứng từ xa để thực hiện chuyển đổi số trong hoạt động công chứng; vấn đề bảo hiểm nghề nghiệp...
Các đại biểu dự phiên họp
Liên quan đến dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý, Chủ nhiệm Ủy ban Phan Chí Hiếu đề nghị, nghiên cứu bổ sung một khoản riêng về người “được trợ giúp pháp lý khác” theo quy định của pháp luật để bảo đảm tính bao quát và đầy đủ. Bên cạnh đó, lưu ý cơ chế thu hút các nguồn lực xã hội tham gia hoạt động trợ giúp pháp lý.
Do thời gian rất gấp, Chủ nhiệm Ủy ban Phan Chí Hiếu đề nghị Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nghiên cứu tiếp thu, hoàn thiện Báo cáo thẩm tra về 5 dự án luật. Bộ Tư pháp khẩn trương nghiên cứu tiếp thu tối đa ý kiến thẩm tra, chỉnh lý ngay để hoàn thiện, bảo đảm chất lượng của các dự án luật khi trình Quốc hội xem xét thông qua tại Kỳ họp thứ Nhất.
Minh Trang; Ảnh: Hồ Long