'Vấn đề không phải thiếu doanh nghiệp, mà là doanh nghiệp không lớn được'

2 giờ trướcBài gốc

Đánh giá trên được đưa ra trong Báo cáo kinh tế thường niên Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) 2025, công bố chiều 28/5. Công trình do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cùng Trường Chính sách công và quản lý Fulbright thực hiện.

Nhiều chỉ số “đội sổ”

Theo VCCI, kinh tế ĐBSCL vẫn tăng trưởng ổn định. Năm 2025, tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) toàn vùng tăng hơn 7,2%, chiếm hơn 12% tổng sản phẩm quốc nội (GDP). Kết quả được đánh giá tích cực, khi vùng vẫn phụ thuộc nông nghiệp, chế biến nông - thủy sản. Dù vậy, nhiều hạn chế của vùng cũng được chỉ ra, như thiếu nhân lực chất lượng cao, năng suất lao động thấp và xu hướng giảm tích lũy vốn, làm hạn chế quy mô doanh nghiệp (DN).

Đại biểu tham dự lễ công bố.

Giai đoạn 2015-2024, tỷ lệ đầu tư trên GRDP giảm mạnh từ 40% xuống còn 27%, kéo giảm tỷ trọng đầu tư của vùng trong tổng đầu tư toàn quốc từ 13% xuống 9%. Cơ cấu đầu tư phụ thuộc chủ yếu vào kinh tế hộ gia đình và DN siêu nhỏ.

Năm 2025, toàn vùng thu hút chưa tới 1 tỷ USD vốn đầu tư nước ngoài (FDI), chỉ chiếm hơn 2,4% tổng vốn đăng ký cả nước, chủ yếu các ngành thâm dụng lao động hoặc dự án năng lượng đơn lẻ.

Do hạ tầng logistics yếu kém, toàn vùng vận chuyển khoảng 18 triệu tấn hàng hóa xuất khẩu mỗi năm, song chi phí logistics chiếm tới 20-25% giá thành sản phẩm. Do hàng hóa phải trung chuyển qua TPHCM và Đông Nam Bộ để xuất khẩu.

Doanh nghiệp vừa thiếu vừa yếu

Báo cáo trên cũng chỉ ra, vấn đề cốt lõi của ĐBSCL không phải thiếu lợi thế, chỉ thiếu một khu vực DN đủ mạnh để chuyển hóa các lợi thế thành năng suất, giá trị gia tăng và tăng trưởng bền vững.

Vòng xoáy đi xuống của DN vùng ĐBSCL.

Từ năm 2023, ĐBSCL trở thành vùng có mật độ DN thấp nhất cả nước. Nếu năm 2000, ĐBSCL từng chiếm khoảng 22% tổng số DN cả nước, năm 2024 tỷ lệ này chỉ còn khoảng 7%. Cho thấy DN ở ĐBSCL không chỉ ít, còn thiếu động lực tái tạo, thiếu sự nâng cấp về quy mô, thiếu DN dẫn dắt.

Toàn cảnh DN cho thấy, ĐBSCL đã mất dần vị thế DN trong bản đồ kinh tế quốc gia. Trong giai đoạn 2015-2025, ĐBSCL có tốc độ tăng trưởng DN thấp nhất cả nước. Chất lượng DN cũng đáng lo ngại, DN siêu nhỏ của vùng chiếm tới 42%, cao nhất cả nước; DN lớn cũng thuộc nhóm thấp nhất cả nước.

Việc không còn Long An khiến số việc làm mới hằng năm ở ĐBSCL giảm khoảng 30%. Đến năm 2025, số việc làm mới của vùng chỉ bằng khoảng 1/4 Đông Nam Bộ và bằng 1/5 Đồng bằng sông Hồng.

FDI cũng là một khoảng trống lớn của miền Tây. Đến năm 2024, toàn vùng chỉ có 374 DN FDI đang hoạt động, với mật độ thấp nhất cả nước. ĐBSCL không chỉ cần thêm dòng vốn FDI, mà cần FDI có liên kết, công nghệ, tiêu chuẩn quản trị và khả năng kéo DN bản địa vào chuỗi.

DN không lớn lên được

Ông Hồ Sỹ Hùng - Chủ tịch VCCI - cho biết, ĐBSCL đang đối diện một nghịch lý sau khi điều chỉnh địa giới, vùng không còn Long An (sáp nhập với Tây Ninh và thuộc vùng Đông Nam Bộ), những hạn chế cố hữu về công nghiệp, FDI và năng lực DN càng bộc lộ rõ nét. Mô hình tăng trưởng cũ dựa vào tài nguyên, sản lượng thô, lao động giản đơn và hộ sản xuất nhỏ đã chạm trần giới hạn.

PGS.TS Hồ Sỹ Hùng - Chủ tịch VCCI.

"Vấn đề trung tâm không phải thiếu DN, mà là DN không lớn được. Báo cáo chỉ ra hiện tượng “missing middle” - tầng DN quy mô vừa bị khuyết, rất đáng lo ngại", ông Hùng đánh giá.

Lãnh đạo VCCI nêu thực tế, ĐBSCL có lợi thế tuyệt đối về nông nghiệp, đóng góp hơn 30% GRDP, nhưng số DN nông nghiệp chỉ chiếm chưa tới 5%. Đây là một nghịch lý cấu trúc, đòi hỏi một cách tiếp cận chính sách hoàn toàn mới.

Các nghiên cứu chỉ ra rằng, đột phá của ĐBSCL đến năm 2030 sẽ không nằm ở việc sản xuất nhiều lúa hơn, nhiều cá hơn hay nhiều trái cây hơn. Đột phá phải đến từ khả năng hình thành một hệ sinh thái DN tích hợp các trụ cột nông nghiệp, chế biến, logistics, tài chính và công nghệ, đủ sức cạnh tranh trong một thị trường xanh, số hóa và tiêu chuẩn cao.

“Nếu chúng ta không xác định DN là động lực, không thực sự quan tâm, không tạo dựng được môi trường kinh doanh và khung chính sách phù hợp, DN và doanh nhân ở ĐBSCL sẽ khó có thể lớn mạnh”, ông Hùng nói thêm.

Báo cáo kinh tế thường niên chỉ ra 9 nút thắt chính tương tác với nhau, tạo thành một vòng xoáy đi xuống, gồm: Mô hình phát triển dựa vào tài nguyên và giá trị gia tăng thấp; Quá nhiều DN siêu nhỏ, quá ít DN dẫn dắt; Logistics yếu và chi phí cao; Thể chế và chi phí tuân thủ nặng; Thiếu lao động kỹ năng và di cư; Tín dụng chưa đủ cho chuyển đổi; FDI ít và lan tỏa thấp; DN nhà nước chưa mở đường; Văn hóa liên kết - lòng tin yếu.

Cảnh Kỳ

Nguồn Tiền Phong : https://tienphong.vn/van-de-khong-phai-thieu-doanh-nghiep-ma-la-doanh-nghiep-khong-lon-duoc-post1847062.tpo