Vấn đề quản lý Tăng Ni đã hoàn tục và hệ lụy lâu dài

2 giờ trướcBài gốc

Số lượng Tăng Ni qua con số

Theo dõi công bố về số lượng Tăng Ni liên tục nhiều năm qua của Giáo hội, con số chính thức trong các báo cáo của Ban Tăng sự, Hội đồng Trị sự GHPGVN dường như gần bằng hoặc thậm chí bằng nhau, không có số dao động giữa các năm.

Ví dụ: số liệu trong báo cáo của Hội đồng Trị sự về tổng số Tăng Ni năm 2017 là 53.941, đến năm 2022 là 54.973, tăng hơn 996 vị. Trong khi đó, thống kê sơ bộ từ danh sách giới tử tại 9 Đại giới đàn do Hội đồng Trị sự GHPGVN chấp thuận cho phép tổ chức chỉ trong năm 2017 thì đã có thêm 3.357 người xuất gia mới được công nhận qua việc truyền giới!

Như chúng ta biết, hàng năm ở các tỉnh, thành phố đều có tổ chức các Đại giới đàn. Tại đây, số lượng người thọ giới pháp để trở thành Tăng Ni được công bố một cách chi tiết. Số lượng này chỗ ít, nơi đông, thậm chí có Đại giới đàn có hơn cả ngàn giới tử được truyền giới, nghĩa là được công nhận là Tăng Ni chính thức.

Như vậy, số tăng cơ học này có được cập nhật không?

Dĩ nhiên là được cập nhật trong các báo cáo của Ban Tăng sự, Ban Trị sự GHPGVN các tỉnh, thành phố lên Trung ương. Điều đó cũng có nghĩa là mỗi năm số lượng Tăng Ni hoàn tục, hoặc vì các duyên sự khác không còn là Tăng Ni cũng không nhỏ.

Vậy con số Tăng Ni đã hoàn tục, tự hủy tư cách tu sĩ được quản lý và dữ liệu để xác minh ở đâu?

Đây là vấn đề đang được bỏ ngỏ, để lại những hệ lụy phiền toái, ảnh hưởng đến uy tín của Tăng đoàn, danh tiếng của Giáo hội khi có những sự cố liên quan tới đạo đức, thậm chí hành vi vi phạm pháp luật của một vài người, bị quy chụp là tu sĩ Phật giáo vì có sự liên hệ ít ra về hình thức sinh hoạt na ná gần với Phật giáo, hoặc vẫn lạm xưng là tu sĩ Phật giáo.

Thông tin và hiện trạng quản lý thông tin liên quan Tăng Ni

Một tự viện tại TP.HCM là chùa Hoằng Pháp (xã Hóc Môn), nơi tổ chức nhiều chương trình thu hút Phật tử tham dự. Đây cũng là một trong những ngôi tự viện tiếp nhận người xuất gia đông, đồng thời số lượng rời chùa, hoàn tục cũng lớn.

Trên website của chùa, từ lâu có các tiểu mục nhằm thông báo quan điểm của chùa về các vấn đề liên quan tới nhân sự, trong đó có danh sách chư Tăng hiện đang tu học tại chùa, các vị đã hoàn tục, xuất chúng (rời chùa), những người đã rời chùa và xin nhập chúng trở lại đã được chấp thuận…

Đạo tràng Mai Thôn (Làng Mai) do Thiền sư Thích Nhất Hạnh trước đó cũng công khai thông tin liên quan tới “Tăng thân” – cộng đồng người xuất gia thuộc đạo tràng này trên website phổ biến toàn cầu, trong hình thức “Từ điển Làng Mai”.

Với hình thức này, rất tiện cho mọi người tham khảo, tìm hiểu thông tin khi cần, về nhân thân cá nhân một vị là tu sĩ liên hệ với đạo tràng Làng Mai như thế nào, tình trạng tu học ra sao (còn tu, xuất chúng, hay hoàn tục hoặc đã qua đời).

Đáng tiếc là việc này chưa phổ biến.

Với một tôn giáo bạn, vấn đề quản lý nhân sự cũng được thực hiện chặt chẽ, cập nhật tình trạng liên quan tới đời sống và trách nhiệm tôn giáo, sự thuyên chuyển, thay đổi theo thời gian và địa phương. Thậm chí, danh sách những người sẽ được truyền chức để chính thức tham dự tác vụ tư tế sẽ được công bố để tiếp nhận ý kiến từ cộng đồng tín đồ nhằm bảo toàn biểu tượng đạo đức tôn giáo của người hướng dẫn.

Từ lúc thành lập (1981), Tăng sự là một trong những ngành quan trọng của Giáo hội Phật giáo Việt Nam. Đã có nhiều hội thảo, tọa đàm được tổ chức, trong đó có phương thức và giải pháp quản lý Tăng Ni làm sao để chặt chẽ, bởi đây là lĩnh vực nhạy cảm liên quan tới con người - biểu tượng cho một trong ba ngôi cao quý (Tam bảo) giữa đời sống đầy phức tạp rất khó kiểm soát hiện nay.

Tuy nhiên, cho đến thời điểm này, việc quản lý Tăng Ni, số lượng dao động, chuyển trú xứ tu học, hoàn tục, viên tịch,… vẫn chưa được thực hiện đồng bộ; nhiều tỉnh, thành phố chưa quan tâm đúng mức.

Điều đó được phản ánh qua một số hiện tượng xảy ra gần đây liên quan tới người xuất gia, cần có sự xác minh tư cách tu sĩ rất mất thời gian, Phật giáo địa phương nơi đương sự cư trú hững hờ, cung cấp thông tin xác minh chậm chạp, thiếu chính xác.

Những hệ lụy ảnh hưởng lâu dài

Câu chuyện đang phủ lên mạng xã hội một cách rầm rộ, cả báo chí chính thức, liên quan tới một “drama” mâu thuẫn giữa đôi nam nữ, trong đó nhân vật nam Trần Minh Thành, từng là tu sĩ Phật giáo với pháp danh Nhuận Đạt, đã qua trường lớp Phật học, tốt nghiệp Học viện Phật giáo và đã hoàn tục…, lẽ ra là bình thường thì lại dậy sóng dư luận bởi nội dung “ngôn tình” liên hệ người tu hành.

Hệ lụy không chỉ vậy, mà còn có nhiều trường hợp đáng tiếc khác nữa, như Thượng tọa Thích Giác Dũng, Thư ký Văn phòng Hội đồng Chứng minh từng phản ánh và kiến nghị trong Hội nghị Thường niên của Giáo hội năm 2025 vừa rồi.

Kỷ nguyên số làm thay đổi mọi suy nghĩ truyền thống, tác động sâu sắc toàn cầu. Trong đó, những thông tin tiêu cực về Tăng Ni - tiêu biểu đạo đức Phật giáo, chắc chắn để lại hệ lụy lâu dài và rộng lớn, ảnh hưởng đến sự tiếp cận, nhận thức và thái độ của số đông, đặc biệt là giới trẻ - thế hệ tương lai về Phật giáo.

Đó là có một số trường hợp người xuất gia đã hoàn tục, nhưng không trả lại giấy tờ chứng nhận tư cách Tăng Ni, sau đó vào chùa trở lại, kê khai sinh hoạt tu học tại trú xứ, địa phương khác rồi dùng giấy tờ cũ để xin tấn phong giáo phẩm.

Việc đó là không thể chấp nhận trong mọi trường hợp theo quy định Tăng sự, nhưng vẫn qua mắt Ban Tăng sự một số địa phương để trình lên Trung ương, tuy vậy không qua được dư luận quần chúng.

Sau khi thẩm tra, Ban Giám luật thuộc Hội đồng Chứng minh đã phải ban hành quyết định thu hồi giáo chỉ tấn phong giáo phẩm; tuy không nhiều nhưng hiện tượng đó vẫn tái lặp, cho đến kỳ tấn phong giáo phẩm gần đây nhất.

Thượng tọa cũng đã kiến nghị Ban Tăng sự, Giáo hội cần có biện pháp để xác minh cập nhật tư cách tu sĩ bằng việc yêu cầu Tăng Ni thuộc Giáo hội cần phải có chứng tích kiểm Tăng, ví dụ như Giấy đăng ký an cư kiết hạ bắt buộc và yêu cầu các tự viện, Ban Tăng sự các tỉnh, thành phố phải trách nhiệm đối với việc này.

Có ý kiến cho rằng do đặc thù của việc xả giới đối với người xuất gia rất đơn giản, về nguyên tắc đương sự chỉ cần nói “tôi nay xin xả giới”, với bất cứ với một người chứng kiến nào để họ nghe và hiểu là sự việc xả giới hoàn tục đã thành, do đó việc quản lý Tăng Ni trở nên lỏng lẻo.

Song song đó, việc dịch chuyển trú xứ của Tăng Ni lâu nay tùy tiện, chỉ cần sự chấp nhận của vị trụ trì, chức trách điều hành một tự viện nào đó, càng khiến cho việc kiểm soát Tăng Ni trở nên khó khăn.

Chưa kể tới những hệ lụy khác, để lại hậu quả trầm trọng liên quan tới cái nhìn, nhận thức của số đông, đặc biệt là giới trẻ, thế hệ tương lai đối với Phật giáo, nhất là trong bối cảnh xã hội thông tin toàn cầu đã và đang diễn ra.

Trách nhiệm trụ trì tự viện là căn bản

Giáo hội chúng ta hiện có hơn 17 ngàn ngôi tự viện và việc bổ nhiệm trụ trì phải được Giáo hội ban hành quyết định.

Đối với hệ thống hành chánh địa phương hai cấp như hiện nay, tự viện trở thành cấp hành chính cơ sở, do đó trụ trì, trưởng ban quản trị tự viện càng có vai trò quan trọng đối với Giáo hội, quyết định thông tin chính xác về mọi phương diện trong các báo cáo tổng quát của Giáo hội.

Hơn ai hết, trụ trì là vị nắm bắt cập nhật kỹ lưỡng và chi tiết nhất về tình hình của tự viện mình đang trách nhiệm, trong đó có tình hình tu học của Tăng Ni. Đó là thực tế. Việc còn lại, Giáo hội cần có những quy định, liên hệ như thế nào để các trụ trì phải có trách nhiệm cập nhật định kỳ tình hình sinh hoạt nơi tự viện, hoặc các tự viện mà mình đang quản lý, điều hành. Nếu không như thế thì việc quản lý Tăng Ni sẽ không bao giờ được thực hiện một cách nghiêm túc.

Giáo hội hiện đang tiến hành kê khai thông tin Tăng Ni, trong mục đích tiến đến quản lý Tăng Ni qua ứng dụng VBSeID (định danh điện tử) - phần mềm quản lý do Giáo hội Phật giáo Việt Nam phối hợp cùng Cục Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội (C06) - Bộ Công an phát triển.

Đây là một trong những giải pháp mang tính thời đại để quản lý Tăng Ni một cách hệ thống, chi tiết và minh bạch. Công việc này đang được tiến hành, hy vọng sẽ hoàn thành sớm để Giáo hội có một hình dung cụ thể, chính xác hơn về nguồn lực Tăng Ni.

Không chỉ kê khai một lần, mà thiết nghĩ, Giáo hội cần xây dựng lộ trình cụ thể, trong đó có việc cập nhật biến động liên quan tới Tăng Ni, từ đó có thể nghĩ tới việc quy hoạch, định hướng trong các trường Phật học, đào tạo kỹ năng bổ sung cần thiết để nguồn nhân lực này có thể tham dự các Phật sự theo phương hướng của Giáo hội đề ra một cách phù hợp, kỷ cương, đổi mới, hiệu lực và hiệu quả.

Trong lộ trình đó, với nhân duyên hiện tại của Phật giáo ở nước ta, vai trò và trách nhiệm của trụ trì vẫn rất quan trọng, nếu không nói là quyết định trong việc thực hiện định hướng, chủ trương của Giáo hội.

Vấn đề còn lại là cần có những thiết chế Tăng sự để mối tương quan giữa trụ trì với Ban Trị sự Phật giáo các tỉnh, thành phố, Trung ương Giáo hội trở nên mật thiết trong ý nghĩa duyên khởi mà Đức Phật đã dạy.

Diệu Nghiêm/Báo Giác Ngộ

Nguồn Giác ngộ : https://giacngo.vn/van-de-quan-ly-tang-ni-da-hoan-tuc-va-he-luy-lau-dai-post79011.html