Từ một chủ trương đúng đắn, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp tại Lâm Đồng đang từng bước đi vào vận hành thực tiễn. Những chuyển biến bước đầu đã cho thấy hiệu quả rõ nét, đồng thời cũng đặt ra nhiều yêu cầu mới để mô hình này phát huy tối đa giá trị.
Bí thư Tỉnh ủy Y Thanh Hà Niê Kđăm thường xuyên bám sát cơ sở, gần dân, lắng nghe phản ánh của người dân để chỉ đạo toàn diện, kịp thời
Chuyển biến rõ nét trong vận hành
Điểm dễ nhận thấy nhất là sự chủ động của cấp cơ sở được nâng lên rõ rệt. Khi được trao thêm thẩm quyền, chính quyền xã, phường không còn ở thế “chờ chỉ đạo”, mà chủ động giải quyết các vấn đề phát sinh ngay từ đầu. Các thủ tục hành chính được xử lý nhanh gọn hơn, giảm đáng kể thời gian và chi phí đi lại của người dân. Mô hình “một cửa”, “một cửa liên thông” gắn với chuyển đổi số được triển khai hiệu quả tại nhiều địa phương.
Hướng tới xây dựng chính quyền số, lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo, phường Xuân Trường - Đà Lạt đang triển khai nhiều giải pháp cải cách hành chính đồng bộ, thiết thực. Ông Ngô Văn Dũng - Phó Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công phường cho biết, địa phương tập trung đơn giản hóa thủ tục, rà soát, cắt giảm những khâu không cần thiết, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, hỗ trợ người dân tiếp cận dịch vụ công trực tuyến.
Phường phát huy hiệu quả 29 tổ công nghệ số cộng đồng, huy động đoàn viên, thanh niên hướng dẫn người dân sử dụng điện thoại thông minh, ứng dụng số. Mô hình “Bình dân học vụ số” được duy trì, góp phần thu hẹp khoảng cách số ngay từ cơ sở. Cùng với đó, hệ thống máy bốc số, ki-ốt tự động được trang bị, tạo thuận lợi tối đa cho người dân khi đến giao dịch.
Đáng chú ý, thực hiện thí điểm theo Quyết định số 767 của UBND tỉnh, phường triển khai mô hình “Giải quyết hồ sơ không hẹn”, rút ngắn thời gian xác nhận tình trạng hôn nhân từ 3 ngày xuống còn trong ngày. Đến nay, 100% hồ sơ được tiếp nhận, giải quyết trực tuyến; việc cài đặt VNeID mức độ 2 được đẩy mạnh, giúp người dân tiếp cận dịch vụ nhanh chóng, thuận tiện. Bên cạnh đó, phường công khai bảng giá đất, rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục chuyển đổi mục đích sử dụng đất xuống còn 15 ngày, tạo điều kiện thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Những cách làm linh hoạt, gần dân đang từng bước nâng cao chất lượng phục vụ, xây dựng nền hành chính hiện đại, hiệu quả.
Mô hình một cửa gắn với chuyển đổi số đang từng bước giúp người dân thụ hưởng chính sách thuận tiện hơn, hiệu quả hơn khi bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp đi vào ổn định
Còn khó khăn cần tháo gỡ
Bên cạnh kết quả đạt được, quá trình vận hành mô hình mới cũng bộc lộ một số khó khăn nhất định. Ở một số nơi, năng lực cán bộ chưa đáp ứng kịp yêu cầu khi được phân quyền mạnh hơn. Tâm lý e dè, sợ trách nhiệm vẫn còn tồn tại. Hạ tầng công nghệ thông tin ở một số địa phương chưa đồng bộ, ảnh hưởng đến việc triển khai chính quyền số. Cơ chế phối hợp giữa các cấp, các ngành trong một số trường hợp vẫn cần tiếp tục hoàn thiện. Cụ thể, tình hình kinh tế còn chịu tác động của các yếu tố bất lợi từ bên ngoài; một số chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội chưa đạt kế hoạch đề ra, ảnh hưởng đến nguồn lực tổ chức thực hiện nhiệm vụ.
Quá trình chuyển đổi sang mô hình chính quyền địa phương 2 cấp diễn ra trong thời gian ngắn, khối lượng công việc lớn, yêu cầu vừa sắp xếp tổ chức bộ máy, vừa bảo đảm hoạt động thường xuyên, liên tục của các cơ quan, đơn vị.
Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, với lợi thế là tỉnh lớn nhất cả nước, mở ra nhiều tiềm năng, dư địa phát triển nhưng cũng đồng thời đặt ra thách thức lớn đối với công tác quản lý nhà nước của chính quyền địa phương tỉnh, do số lượng đơn vị hành chính cấp xã lớn (124 xã, phường, đặc khu); bên cạnh đó, quy mô địa bàn, dân số của cấp xã tăng lên, dẫn đến áp lực lớn đối với chính quyền cơ sở; cơ sở vật chất, trang thiết bị, hạ tầng hành chính ở một số nơi chưa đáp ứng yêu cầu.
Việc phân định chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền giữa các cấp chính quyền trong giai đoạn đầu triển khai còn có mặt chưa thật sự rõ ràng, dẫn đến nguy cơ chồng chéo hoặc bỏ sót nhiệm vụ.
Giải pháp để phát huy hiệu quả
Để mô hình chính quyền địa phương 2 cấp vận hành hiệu quả hơn nữa, Tỉnh ủy, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Lâm Đồng đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ: hoàn thiện thể chế, quy định rõ ràng về phân cấp, phân quyền; nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ; đẩy mạnh chuyển đổi số, cải cách hành chính; tăng cường kiểm tra, giám sát; bảo đảm nguồn lực về cơ sở vật chất và hạ tầng công nghệ. Đồng thời, tỉnh kiến nghị Trung ương tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, hỗ trợ nguồn lực và ban hành các cơ chế phù hợp với thực tiễn địa phương. Đồng thời, sớm ban hành các văn bản triển khai Kết luận số 205-KL/TW về đổi mới công tác cán bộ.
Tỉnh kiến nghị Ban Bí thư sớm ban hành hướng dẫn mới thay thế quy định thí điểm sinh hoạt đảng trực tuyến, phù hợp với thực tiễn địa bàn rộng sau sắp xếp. Kiến nghị Ban Tổ chức Trung ương nâng cấp hạ tầng số, khắc phục tình trạng nghẽn hệ thống và hoàn thiện phần mềm quản lý đảng viên.
Về tổ chức bộ máy, kiến nghị bổ sung biên chế chuyên trách, kiện toàn tổ chức tham mưu giúp việc; nghiên cứu thành lập đảng bộ MTTQ cấp tỉnh; ban hành hướng dẫn hoạt động đảng ủy HĐND; điều chỉnh quy định về số lượng phòng chuyên môn cấp xã phù hợp quy mô dân số, diện tích; sửa đổi các quy định liên quan đến tổ chức MTTQ. Đồng thời, xây dựng bộ tiêu chí phân bổ biên chế theo đặc thù địa phương; sớm giao biên chế giai đoạn 2026 - 2031; bổ sung biên chế cho y tế, giáo dục; giữ ổn định biên chế ngành giáo dục để bảo đảm chất lượng đào tạo. Bên cạnh đó, sớm cải cách tiền lương, hoàn thiện chế độ đãi ngộ gắn với hiệu quả công việc và mức độ hài lòng của người dân; quy định rõ phụ cấp cho cán bộ đảng, đoàn thể cấp xã và chức danh lãnh đạo. Ngoài ra, Trung ương hỗ trợ nguồn lực nâng cấp trụ sở, hạ tầng công nghệ thông tin, thúc đẩy chuyển đổi số, đặc biệt là số hóa tài liệu sau sắp xếp bộ máy.
Trong thời gian tới, với sự quyết tâm của cả hệ thống chính trị và sự đồng thuận của Nhân dân, mô hình này hứa hẹn sẽ tiếp tục phát huy hiệu quả, góp phần xây dựng nền hành chính hiện đại, minh bạch, chuyên nghiệp và thực sự vì Nhân dân phục vụ.
Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp tại Lâm Đồng đang đi đúng hướng. Những kết quả bước đầu là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của một chủ trương lớn khi được triển khai đồng bộ, quyết liệt và sát thực tiễn.
Nguyệt Thu .