Văn hóa - nền tảng để Phú Thọ và cả nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới

3 giờ trướcBài gốc

Từ nền tảng tinh thần đến nền tảng phát triển

Trong nhiều năm, chúng ta vẫn quen nói văn hóa là “nền tảng tinh thần của xã hội”. Cách nói đó đúng, nhưng trong bối cảnh phát triển mới, Nghị quyết 80 đã đi xa hơn khi nhấn mạnh: Văn hóa và con người phải trở thành nền tảng vững chắc của phát triển.

Đây là thông điệp chiến lược đầu tiên và quan trọng nhất. Bởi nếu chỉ coi văn hóa là đời sống tinh thần, là lễ hội, di tích hay hoạt động nghệ thuật, thì văn hóa sẽ luôn đứng phía sau. Nhưng khi khẳng định văn hóa là nền tảng vững chắc, nghĩa là văn hóa tham gia trực tiếp vào việc quyết định chất lượng phát triển: Chất lượng nguồn nhân lực, chất lượng quản trị, chất lượng môi trường xã hội, chất lượng niềm tin và sự gắn kết cộng đồng.

Thực tiễn cho thấy, nhiều vấn đề xã hội hiện nay không thể giải quyết chỉ bằng biện pháp hành chính hay kinh tế. Từ văn hóa giao thông, văn hóa công vụ, văn hóa kinh doanh đến văn hóa ứng xử trên không gian mạng - tất cả đều liên quan đến hệ giá trị và chuẩn mực của con người. Phát triển bền vững, vì vậy, trước hết là phát triển con người.

Từ nhận thức đó, Nghị quyết 80 tiếp tục đưa ra một tư duy mới mang tính đột phá: Văn hóa là một trụ cột và là hệ điều tiết của phát triển. Khi là trụ cột, văn hóa đứng ngang hàng với các lĩnh vực quan trọng khác. Khi là hệ điều tiết, văn hóa giúp cân bằng giữa tăng trưởng và bền vững, giữa hiện đại và truyền thống, giữa hội nhập và giữ gìn bản sắc.

Đối với một địa phương như Phú Thọ - nơi hội tụ chiều sâu lịch sử, tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương, các di sản văn hóa dân gian đặc sắc - thông điệp này càng có ý nghĩa. Bởi chính bản sắc văn hóa cội nguồn không chỉ là niềm tự hào, mà còn là nguồn lực phát triển du lịch, dịch vụ, công nghiệp văn hóa và xây dựng hình ảnh địa phương.

Văn hóa phải thấm sâu vào mọi lĩnh vực - từ sức mạnh mềm đến an ninh văn hóa trong thời đại số

Nếu thông điệp đầu tiên khẳng định vị trí của văn hóa, thì thông điệp thứ hai của Nghị quyết 80 nằm ở phương thức: Văn hóa phải thấm sâu vào toàn bộ đời sống xã hội. “Thấm sâu” không phải là khẩu hiệu, mà là yêu cầu thay đổi cách xây dựng chính sách và tổ chức phát triển. Văn hóa phải được tính đến trong quy hoạch đô thị, trong phát triển du lịch, trong xây dựng nông thôn mới, trong giáo dục, trong môi trường kinh doanh, trong chuyển đổi số và trong mọi chương trình phát triển kinh tế - xã hội.

Khi một tuyến phố được quy hoạch, đó không chỉ là câu chuyện hạ tầng mà còn là không gian văn hóa. Khi một lễ hội được tổ chức, đó không chỉ là hoạt động truyền thống mà còn là sản phẩm văn hóa - du lịch. Khi một địa phương xây dựng thương hiệu, yếu tố cốt lõi chính là bản sắc văn hóa. Với Phú Thọ mới được mở rộng, nơi được coi là “Đất Tổ”, việc phát triển kinh tế gắn với bảo tồn và phát huy giá trị di sản như Đền Hùng, hát Xoan, các lễ hội truyền thống... chính là minh chứng sinh động cho cách tiếp cận phát triển dựa trên nền tảng văn hóa.

Với Phú Thọ mới được mở rộng, việc phát triển kinh tế luôn gắn với bảo tồn và phát huy giá trị di sản như Đền Hùng, Hát Xoan, các lễ hội truyền thống...

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và chuyển đổi số, Nghị quyết 80 cũng gửi đi một thông điệp rất mới: Xây dựng thế trận an ninh văn hóa và chủ quyền văn hóa số. Ngày nay, cạnh tranh giữa các quốc gia không chỉ là cạnh tranh về kinh tế, mà còn là cạnh tranh về giá trị, về sức hấp dẫn văn hóa. Không gian mạng mở ra cơ hội lớn cho sáng tạo, quảng bá văn hóa địa phương và quốc gia, nhưng cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ: Thông tin xấu độc, sản phẩm phản văn hóa, sự xâm nhập của những giá trị lệch chuẩn.

Vì vậy, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, đặc biệt trên không gian số, không chỉ là nhiệm vụ của ngành văn hóa mà là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Đó cũng là cách để nâng cao “sức đề kháng văn hóa”, giúp mỗi người dân - nhất là thế hệ trẻ - biết chọn lọc, tiếp nhận tinh hoa nhân loại mà vẫn giữ được bản sắc.

Ở chiều ngược lại, nếu làm tốt, văn hóa sẽ trở thành sức mạnh mềm. Hình ảnh một vùng đất giàu truyền thống, con người thân thiện, môi trường sống lành mạnh, đời sống văn hóa phong phú... chính là yếu tố thu hút đầu tư, du lịch và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Từ khát vọng đến hành động - đột phá về thể chế, nguồn lực và con người

Một điểm mới rất đáng chú ý của Nghị quyết 80 là chuyển mạnh từ định hướng sang yêu cầu thực thi cụ thể. Đây cũng là thông điệp chiến lược thứ ba: Muốn văn hóa phát triển “ngang tầm”, phải có đột phá về thể chế, nguồn lực và tổ chức thực hiện.

Trước hết là vấn đề nguồn lực. Nghị quyết xác định rõ yêu cầu bảo đảm tỷ lệ chi ngân sách cho văn hóa ở mức tối thiểu 2% và tăng dần theo yêu cầu thực tiễn. Điều này thể hiện quan điểm: Đầu tư cho văn hóa là đầu tư cho tương lai, cho sự phát triển bền vững của đất nước. Cùng với ngân sách Nhà nước, việc huy động nguồn lực xã hội, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực văn hóa, phát triển công nghiệp văn hóa và du lịch văn hóa sẽ mở ra dư địa phát triển rất lớn cho các địa phương.

Thứ hai là hạ tầng văn hóa. Nghị quyết đặt ra yêu cầu đầu tư các thiết chế văn hóa hiện đại, đồng bộ, tạo không gian sáng tạo và hưởng thụ văn hóa cho người dân. Đây không chỉ là câu chuyện xây dựng công trình, mà là xây dựng môi trường sống có chất lượng, nâng cao đời sống tinh thần và gắn kết cộng đồng.

Thứ ba, và quan trọng nhất, là con người. Xây dựng con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực của phát triển văn hóa. Việc triển khai hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam trong giai đoạn mới sẽ góp phần định hướng lối sống, bồi đắp nhân cách và nuôi dưỡng khát vọng cống hiến.

Đối với các địa phương, yêu cầu này đòi hỏi phải quan tâm đào tạo đội ngũ cán bộ văn hóa, nghệ sĩ, những người làm công tác quản lý và những hạt nhân văn hóa cơ sở - những người trực tiếp giữ gìn và lan tỏa giá trị văn hóa trong cộng đồng.

Một điểm nhấn khác của Nghị quyết là yêu cầu hiểu đúng, làm đến cùng. Học tập nghị quyết chỉ là bước đầu. Điều quan trọng là xây dựng chương trình hành động cụ thể, gắn với đặc trưng và lợi thế của từng địa phương, từng ngành, từng lĩnh vực.

Hội nghị ngày 25/2/2026 đánh dấu một bước khởi đầu mới cho hành trình phát triển văn hóa Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn 2045. Từ những thông điệp chiến lược của Nghị quyết 80, có thể thấy rõ một định hướng lớn: Văn hóa không chỉ là di sản của quá khứ, mà là động lực của tương lai; không chỉ là bản sắc, mà còn là sức mạnh; không chỉ là nền tảng tinh thần, mà là nền tảng phát triển.

Đối với Phú Thọ - vùng đất cội nguồn của dân tộc, đây vừa là cơ hội, vừa là trách nhiệm. Phát huy giá trị văn hóa Đất Tổ, xây dựng môi trường sống nhân văn, phát triển du lịch và công nghiệp văn hóa, bồi đắp con người Phú Thọ nghĩa tình, trách nhiệm, năng động - đó chính là con đường để địa phương góp phần cùng cả nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới.

Khi văn hóa được đặt đúng vị trí, được đầu tư đúng mức và được triển khai bằng những hành động cụ thể, khát vọng phát triển sẽ có nền tảng vững chắc. Và từ cội nguồn lịch sử, những giá trị văn hóa bền bỉ của dân tộc sẽ tiếp tục lan tỏa, trở thành sức mạnh để Việt Nam tự tin vươn lên trong dòng chảy của thời đại.

PGS, TS Bùi Hoài Sơn

Nguồn Phú Thọ : https://baophutho.vn/van-hoa-nen-tang-de-phu-tho-va-ca-nuoc-buoc-vao-ky-nguyen-phat-trien-moi-248462.htm