Trong những năm tháng khốc liệt nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, sông Gianh-cảng Gianh-bến phà Gianh, những tọa độ lửa, đã trở thành biểu tượng của chủ nghĩa anh hùng cách mạng, nơi ý chí sắt đá và tinh thần thép của quân dân Việt Nam kiên cường đối đầu với vũ khí tối tân của đế quốc Mỹ. Nơi đây, Hải quân nhân dân Việt Nam đã đánh thắng trận đầu, cũng là điểm khởi đầu của những chuyến tàu không số đường Hồ Chí Minh trên biển, chi viện sức người, sức của cho miền Nam ruột thịt.
Để có được những ngày bình yên hôm nay, giữa mênh mông sóng nước sông Gianh năm xưa, biết bao người con ưu tú của quê hương đã ngã xuống, kiên cường bảo vệ bến phà, huyết mạch giao thông chiến lược Bắc-Nam, sẵn sàng “quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”.
Công trình tu bổ, tôn tạo Di tích bến phà II, thuộc Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Bến phà Gianh nhằm tri ân các thế hệ cha anh đã tận hiến tuổi xuân trên dòng sông lịch sử, đồng thời nhắc nhở thế hệ hôm nay và mai sau rằng lịch sử dân tộc Việt Nam đã đi qua những năm tháng bi hùng.
Trong ngôi nhà nhỏ tại xã Nam Gianh, Anh hùng Lực lượng vũ trang Võ Xuân Khuể (SN 1946) không giấu được niềm xúc động. Ông rưng rưng chia sẻ: "Tôi chưa bao giờ nghĩ sẽ có một công trình tri ân ở bến phà Gianh to đẹp đến vậy. Đây là món quà quý nhắc nhở chúng tôi và con cháu hôm nay luôn nhớ về những năm tháng không thể nào quên, nơi rất nhiều đồng chí, đồng đội và Nhân dân đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc!"
Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Võ Xuân Khuể ôn lại ký ức hào hùng - Ảnh: N.M
Bằng tấm lòng tri ân sâu sắc sự hy sinh to lớn của thế hệ cha anh, chỉ trong thời gian chưa đầy 3 tháng, bên dòng sông Gianh, công trình tu bổ, tôn tạo bến phà II thuộc Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Bến phà Gianh đã hoàn thành. Ngay trên “tọa độ lửa” năm xưa, nay là không gian thanh bình, nơi quá khứ và hiện tại được tái hiện, đan xen, gợi nhắc về một thời hào hùng của dân tộc, đồng thời là địa chỉ du lịch tâm linh, tưởng niệm ấn tượng.
Để có được diện mạo mới cho “địa chỉ đỏ” này là tâm huyết, mồ hôi, công sức của chủ đầu tư, của các đơn vị thi công, các cơ quan quản lý và địa phương, đã ngày đêm bám công trường, bảo đảm công trình hoàn thành đúng dịp kỷ niệm Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.
Ông Hà Xuân Úy, Giám đốc Công ty TNHH xây dựng tổng hợp Hà Gia Bảo, đơn vị thi công công trình cho biết: Dù thời gian thi công gấp rút, thời tiết khắc nghiệt, nhưng cán bộ, công nhân đơn vị đã tranh thủ làm ngày, làm đêm để bảo đảm tiến độ. “Chúng tôi cũng thường xuyên nhận được sự quan tâm, động viên của chủ đầu tư, lãnh đạo các đơn vị và phường Bắc Gianh. Việc công trình hoàn thành đúng tiến độ, bảo đảm chất lượng, kỹ thuật, mỹ thuật chính là lời cảm ơn sâu sắc của chúng tôi đối với những hy sinh to lớn của cha anh nơi dòng sông lịch sử này”, ông Úy chia sẻ.
Toàn cảnh khu Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Bến phà Gianh - Ảnh: N.M
Đối với phường Bắc Gianh, công trình càng mang ý nghĩa đặc biệt. “Bến phà Gianh là chứng tích lịch sử đặc biệt, gắn với những năm tháng kháng chiến ác liệt, giữ vai trò mạch máu giao thông chi viện cho tiền tuyến lớn miền Nam. Nơi đây ghi dấu sự hy sinh to lớn của các thế hệ cha anh, trong đó có nhiều người con quê hương Bắc Gianh, góp phần vào thắng lợi chung của dân tộc. Đến nay, di tích đã được trùng tu, tôn tạo khang trang, không chỉ là “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống mà còn trở thành điểm đến du lịch lịch sử ý nghĩa, thu hút du khách tìm hiểu về quá khứ hào hùng của quê hương. Địa phương chúng tôi xác định, việc bảo tồn và phát huy giá trị Di tích quốc gia đặc biệt Bến phà Gianh không chỉ là gìn giữ ký ức lịch sử, mà còn là trách nhiệm để tiếp nối truyền thống, lan tỏa những giá trị tốt đẹp cho các thế hệ mai sau”, đồng chí Nguyễn Văn Tình, Chủ tịch UBND phường Bắc Gianh chia sẻ.
Trên Quốc lộ 1, phía bờ Bắc sông Gianh, sừng sững tạc giữa đất trời, sóng nước là Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Bến phà Gianh. Trên diện tích 2,8ha là tượng đài chiến thắng hiên ngang tạc ghi chiến công của Hải quân nhân dân Việt Nam đánh thắng trận đầu; là hình ảnh con tàu không số đầu tiên được tái hiện cùng với cầu Gianh vững chãi, hiện đại của hôm nay.
Đặc biệt, đền thờ, nhà trưng bày hiện vật và nhà hành lễ được xây dựng khang trang, tôn nghiêm, đã khiến Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Bến phà Gianh vượt xa những giá trị vật chất hữu hình, trở thành biểu tượng sống động cho đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc. Như bản hùng ca vang vọng mãi, Bến phà Gianh đã, đang và sẽ là điểm hẹn của lịch sử, của ký ức và khát vọng hòa bình, thống nhất của bao thế hệ đương thời.
Ngọc Mai - Tố Linh