Tuy nhiên, sự phát triển của khu vực này đang gặp nhiều rào cản. Vì vậy, tại hội thảo “Phát triển doanh nghiệp tư nhân ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long theo tinh thần Nghị quyết số 68”, các đại biểu, nhà khoa học tập trung thảo luận những giải pháp nhằm tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy doanh nghiệp vùng Đồng bằng sông Cửu Long phát triển bền vững trong giai đoạn mới.
Sự thiếu ổn định của lao động, lệch pha giữa đào tạo và thực tiễn, chi phí đào tạo lại lớn và cạnh tranh lao động ngày càng tăng là một trong những điểm nghẽn.
Điểm nghẽn
ThS Lý Thị Hồng An - Học viện Chính trị khu vực IV cho biết, Đồng bằng sông Cửu Long mỗi năm cung cấp khoảng 50% sản lượng lúa, hơn 70% sản lượng trái cây và 60 - 65% sản lượng thủy sản của cả nước. Những con số cho thấy đây là vùng kinh tế nông nghiệp quan trọng bậc nhất.
Theo ThS An, dù đóng góp lớn cho xuất khẩu nông sản, nhưng nền kinh tế của khu vực này vẫn phần lớn dựa vào sản xuất thô, nông nghiệp thuần túy, chưa qua chế biến sâu. Nguyên nhân là do doanh nghiệp tư nhấn nơi đây đang đối mặt với nhiều rào cản mang tính cơ cấu, thể chế và môi trường kinh doanh như khả năng tiếp cận tín dụng thấp do hạn chế về năng lực tài chính…
Hạ tầng giao thông và logistics chưa đồng bộ, thiếu kết nối nội vùng và liên vùng; hệ thống cảng biển, cảng sông và luồng hàng hải chưa đáp ứng nhu cầu; thiếu trung tâm logistics hiện đại, dịch vụ hỗ trợ chưa phát triển; hạn chế trong ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số trong logistics.
Đối với nguồn nhân lực hiện nay, chất lượng chưa đáp ứng yêu cầu mới; chảy máu lao động trẻ và lao động có kỹ năng diễn ra mạnh; đào tạo nghề chưa gắn kết với nhu cầu doanh nghiệp; kỹ năng mềm và kỷ luật lao động còn hạn chế.
“Những rào cản không chỉ kìm hãm tốc độ phát triển mà còn làm giảm khả năng cạnh tranh của toàn vùng”, ThS An nhấn mạnh.
Thu nhập bình quân của người lao động theo vùng kinh tế - xã hội quý I, giai đoạn 2022 - 2024.
UBND tỉnh Đồng Tháp nhìn nhận, bên cạnh kết quả đạt được, vẫn còn một số thách thức ảnh hưởng và hạn chế sự phát triển của doanh nghiệp tư nhân và khu vực kinh tế tư nhân: số lượng doanh nghiệp thành lập mới hàng năm tăng nhưng đa số là các doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ. Tốc độ phát triển còn chậm, chưa xứng với tiềm năng nên đóng góp chung vào tăng trưởng kinh tế của tỉnh cũng bị ảnh hưởng…
Đồng quan điểm UBND tỉnh Vĩnh Long cho rằng, phần lớn doanh nghiệp có quy mô nhỏ, vốn ít, lao động ít, năng suất thấp, số doanh nghiệp có quy mô vừa và khả năng dẫn dắt chưa nhiều. Ngoài ra, việc ứng dụng khoa học - công nghệ và chuyển đổi số diễn ra chậm, mới chỉ có số ít doanh nghiệp tiên phong, còn đa số vẫn dựa vào lao động thủ công, quy trình sản xuất lạc hậu, thương mại điện tử chưa được khai thác hiệu quả.
Giải pháp
TS Nguyễn Văn Vỹ - Học viện Chính trị khu vực IV cho rằng, Nghị quyết 68 nhấn mạnh, phát triển doanh nghiệp tư nhân phải được đặt trong tổng thể liên kết vùng và liên thông thị trường. Hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường phải đi đôi với kết nối hạ tầng và xây dựng thị trường thống nhất. Khuyến khích hình thành chuỗi giá trị liên vùng, trong đó doanh nghiệp tư nhân đóng vai trò nòng cốt…
“Từ đây có thể khẳng định liên kết vùng không chỉ là nhu cầu mà là nhiệm vụ chính trị - kinh tế được xác lập rõ trong Nghị quyết”, TS Vỹ nhấn mạnh.
TS Trần Hữu Hiệp - Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Đồng bằng sông Cửu Long, Chủ nhiệm Bộ môn Kỹ năng mềm, Trường Đại học FPT Cần Thơ nhấn mạnh, hiệp hội với vai trò thiết chế trung gian, giữ vị trí chiến lược trong phát triển doanh nghiệp tư nhân của vùng, theo tinh thần Nghị quyết 68. Hiệp hội là “điểm tựa thể chế mềm”, là “bà đỡ” của khu vực doanh nghiệp tư nhân, là lực lượng dẫn dắt liên kết, xúc tiến thị trường, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo.
Theo TS Hiệp, khu vực kinh tế tư nhân của vùng này đang giữ vai trò quan trọng trong các ngành kinh tế, đặc biệt là nông nghiệp, thủy sản, công nghiệp chế biến, thương mại - dịch vụ, du lịch và logistics. Tuy nhiên, khối doanh nghiệp tư nhân cũng đang đối mặt với những thách thức lớn.
Trong bối cảnh đó, hiệp hội doanh nghiệp nổi lên như một thiết chế trung gian quan trọng của nền kinh tế thị trường hiện đại, đóng vai trò cầu nối giữa Nhà nước thị trường - cộng đồng doanh nghiệp - xã hội. Các hiệp hội tạo nền tảng thể chế mềm giúp doanh nghiệp tư nhân nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng thị trường, tham gia chuỗi giá trị, thúc đẩy chuyển đổi số và phát triển bền vững.
Cần Thơ xác định, chiến lược cho giai đoạn phát triển mới của đất nước và của thành phố là trung tâm động lực vùng Đồng bằng sông Cửu Long theo tinh thần Nghị quyế 68.
Từ góc nhìn doanh nghiệp, ông Võ Nguyễn Minh Thái - Phó Giám đốc phụ trách Công Ty TNHH Kỹ Thuật Công Nghiệp Công Tiến (khu nghỉ dưỡng sinh thái Cantho Eco Resort) trình bày, nguồn nhân lực vừa là lợi thế, vừa là thách thức lớn nhất đối với doanh nghiệp tư nhân trong quá trình thích ứng với chuyển đổi mô hình phát triển của vùng.
Trường hợp Cantho Eco Resort cho thấy, dù doanh nghiệp có nhiều điều kiện thuận lợi trong tiếp cận lao động trẻ và được hưởng lợi từ cải cách hành chính, nhưng sự thiếu ổn định của lao động, sự lệch pha giữa đào tạo và thực tiễn, chi phí đào tạo lại lớn và cạnh tranh lao động ngày càng tăng vẫn là những thách thức cốt lõi.
“Việc hiện thực hóa tinh thần Nghị quyết 68 đòi hỏi sự vào cuộc mạnh mẽ của cả hệ thống, từ cải cách đào tạo nghề, hoàn thiện chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, đến đẩy mạnh chuyển đổi số và xây dựng hệ sinh thái liên kết ba nhà. Chỉ khi giải quyết tốt vấn đề nhân lực, doanh nghiệp tư nhân tại Đồng bằng sông Cửu Long mới có thể nâng cao năng lực cạnh tranh, phát triển bền vững và đóng góp hiệu quả vào mục tiêu phát triển chung của vùng”, ông Thái kiến nghị.
Xuất khẩu thủy sản góp phần tăng trưởng kinh tế cho Đồng bằng sông Cửu Long.
Thành ủy Cần Thơ xác định, chiến lược cho giai đoạn phát triển mới của đất nước và của thành phố là trung tâm động lực vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Để khu vực này thực sự trở thành nền tảng bền vững của tăng trưởng, trọng tâm phải là kiến tạo môi trường kinh doanh minh bạch, hiện đại và nuôi dưỡng đội ngũ doanh nhân có bản lĩnh, đạo đức và khát vọng vươn lên.
Phấn đấu đến 2030 có từ 40.000 doanh nghiệp trở lên hoạt động trên địa bàn, mật độ doanh nghiệp hoạt động đạt 12 doanh nghiệp trở lên/nghìn dân. Tốc độ tăng trưởng bình quân của kinh tế tư nhân đạt trên 10%/năm… đến năm 2045, mật độ doanh nghiệp đạt trên 20 doanh nghiệp hoạt động/nghìn dân trở lên (ước dân số đạt 3,7 triệu người tại thời điểm), hình thành đội ngũ doanh nhân có tầm nhìn chiến lược.
Để thực hiện hiệu quả các mục tiêu trên, Cần Thơ xác định nhóm nhiệm vụ, giải pháp triển khai thực hiện: đổi mới tư duy, thống nhất cao về nhận thức và hành động, khơi dậy niềm tin, khát vọng dân tộc, tạo xung lực mới, khí thế mới để phát triển kinh tế tư nhân; đẩy mạnh cải cách, hoàn thiện, nâng cao chất lượng thể chế, chính sách, bảo đảm và bảo vệ hữu hiệu quyền sở hữu, quyền tài sản, quyền tự do kinh doanh, quyền cạnh tranh bình đẳng của kinh tế tư nhân; tạo thuận lợi cho kinh tế tư nhân tiếp cận các nguồn lực về đất đai, vốn, nhân lực chất lượng cao; thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, kinh doanh hiệu quả, bền vững…
Thái Cường