VCCI: Cần giải quyết tình trạng chồng chéo giữa các luật từ góc nhìn thực tiễn kinh doanh

4 giờ trướcBài gốc

Trong văn bản gửi Bộ Tư pháp, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đánh giá cao việc Bộ Tư pháp chủ động lấy ý kiến cộng đồng doanh nghiệp về các giải pháp thể chế phục vụ mục tiêu tăng trưởng. Đây là cách tiếp cận đúng đắn, bởi doanh nghiệp chính là chủ thể trực tiếp tạo ra tăng trưởng, và mọi cải cách thể chế chỉ có ý nghĩa khi thực sự giải phóng được năng lực sản xuất kinh doanh.

Từ thực tiễn hoạt động của cộng đồng doanh nghiệp, VCCI nhận thấy rào cản thể chế hiện nay không nằm ở việc thiếu luật, mà chủ yếu nằm ở chất lượng quy định, sự chồng chéo giữa các luật, và đặc biệt là khâu thực thi. Doanh nghiệp không cần thêm nhiều luật mới, doanh nghiệp cần những luật rõ ràng, ổn định, được thực thi thống nhất và dự đoán được.

VCCI chỉ ra những điểm nghẽn và đề xuất 7 nhóm giải pháp hoàn thiện thể chế, pháp luật.

Thứ nhất, giải quyết tình trạng chồng chéo, mâu thuẫn giữa các luật từ góc nhìn thực tiễn kinh doanh

VCCI chỉ ra tình trạng một doanh nghiệp sản xuất hiện phải tuân thủ đồng thời hàng chục luật khác nhau. Mâu thuẫn thường phát sinh tại "giao điểm" giữa các luật như Đầu tư, Đất đai, Xây dựng, Môi trường... tạo thành vòng lặp thủ tục khiến doanh nghiệp lúng túng.

Theo VCCI, mọi cải cách thể chế chỉ có ý nghĩa khi thực sự giải phóng được năng lực sản xuất kinh doanh.

VCCI kiến nghị Bộ Tư pháp chủ trì rà soát hệ thống pháp luật theo chuỗi hoạt động kinh doanh (từ thành lập đến giải thể) thay vì rà soát theo từng luật riêng lẻ. Đây là góc nhìn từ phía người tuân thủ, giúp nhận diện đầy đủ các điểm nghẽn mà cách tiếp cận quản lý nhà nước thông thường có thể bỏ qua.

Thứ 2, bảo đảm tính ổn định và dự đoán được của pháp luật kinh doanh

Tình trạng pháp luật thay đổi quá nhanh và thiếu thời gian chuyển tiếp đang làm tăng chi phí tuân thủ và gây rủi ro cho kế hoạch kinh doanh dài hạn.

VCCI đề xuất quy định thời gian chuyển tiếp tối thiểu từ 12 đến 24 tháng đối với các thay đổi ảnh hưởng trực tiếp đến doanh nghiệp. Với dự án lớn, cần áp dụng điều khoản ổn định đầu tư (stabilization clause) để bảo vệ doanh nghiệp trước các thay đổi bất lợi về thuế, ưu đãi. Đồng thời, hệ thống pháp luật cần phân tách rõ "tầng ổn định" (quyền tài sản, tự do kinh doanh) và "tầng linh hoạt" (quy định kỹ thuật).

Thứ 3, chuyển thực chất từ tiền kiểm sang hậu kiểm

Dù đã có chủ trương từ lâu, cơ chế "xin – cho" vẫn tồn tại dưới nhiều hình thức giấy phép con, văn bản xác nhận. VCCI kiến nghị tổng rà soát để bãi bỏ các điều kiện kinh doanh không thiết yếu và áp dụng nguyên tắc "one-in, one-out" (ban hành một điều kiện mới phải bãi bỏ ít nhất một điều kiện cũ) tương tự mô hình tại Anh, Đức, Hàn Quốc. Song song đó, cần ứng dụng AI và dữ liệu lớn để chuyển sang thanh tra dựa trên rủi ro, tránh kiểm tra tràn lan.

Thứ 4, cải cách cơ chế giải quyết tranh chấp và phá sản

VCCI nhấn mạnh khả năng thực thi hợp đồng và giải quyết tranh chấp là thước đo môi trường pháp lý. Hiện tại, thời gian giải quyết tại tòa án còn kéo dài, cơ chế phá sản chưa hiệu quả (năm 2025 chỉ có 244 vụ phá sản được giải quyết trên tổng số gần 1,1 triệu doanh nghiệp).

Kiến nghị đặt mục tiêu rút ngắn thời gian giải quyết tranh chấp thương mại ngang mức trung bình ASEAN-4 trước năm 2030. Thành lập tòa chuyên trách thương mại tại các thành phố lớn; phát triển trọng tài và hòa giải thương mại; đồng thời đơn giản hóa thủ tục phá sản để giải phóng nguồn lực cho thị trường.

Thứ 5, thống nhất thực thi pháp luật giữa các địa phương

Tình trạng cùng một quy định nhưng mỗi địa phương hiểu và áp dụng khác nhau đang gây bất bình đẳng và phân mảnh thị trường. VCCI kiến nghị bổ sung nguyên tắc “thống nhất thị trường quốc gia” để hạn chế các địa phương ban hành rào cản riêng. Bộ Tư pháp cần tăng cường kiểm tra văn bản địa phương và xây dựng cơ sở dữ liệu công khai về cách áp dụng pháp luật trong các lĩnh vực trọng yếu để doanh nghiệp tra cứu.

Thứ 6, bắt buộc đánh giá tác động kinh tế thực chất

VCCI nhận định việc đánh giá tác động chính sách hiện nay còn mang tính hình thức. VCCI kiến nghị mọi đề xuất chính sách mới phải lượng hóa được chi phí tuân thủ (doanh nghiệp tốn bao nhiêu thời gian và tiền bạc). Việc thẩm định đánh giá tác động cần giao cho đơn vị độc lập thực hiện để đảm bảo tính khách quan, tránh xung đột lợi ích.

Thứ 7, thúc đẩy cơ chế tham gia của cộng đồng doanh nghiệp

Cuối cùng, VCCI đề nghị Bộ Tư pháp mời các hiệp hội ngành nghề và doanh nghiệp tiêu biểu tham gia vào quá trình xây dựng thể chế với tư cách là "chủ thể đồng thiết kế chính sách". Việc tham vấn thực chất từ sớm sẽ giúp cơ quan quản lý phát hiện nhanh các bất cập thực thi, đảm bảo chính sách đi vào cuộc sống và thúc đẩy mục tiêu tăng trưởng kinh tế.

Nguyệt Minh

Nguồn Doanh Nghiệp : https://doanhnghiepvn.vn/doanh-nghiep/vcci-can-giai-quyet-tinh-trang-chong-cheo-giua-cac-luat-tu-goc-nhin-thuc-tien-kinh-doanh/20260325100709483