Về Hải Sơn theo sắc tím hoa sim

4 giờ trướcBài gốc

Tái hiện Lễ cấp sắc của người Dao trong Lễ hội hoa sim biên giới. Ảnh: PVA

Quảng Ninh là một tỉnh biên giới trọng điểm, là địa bàn “phên giậu”, có vị trí chiến lược quan trọng, nhất là về quốc phòng-an ninh vùng Đông Bắc của Tổ quốc. Khu vực biên giới, biển, đảo của tỉnh có gần 32.000 hộ dân với trên 150.000 nhân khẩu sinh sống, thuộc 20 dân tộc thiểu số như Hoa, Nùng, Dao, Mường, Thái, Khmer, Mông, Thổ, Giáy...

Với đặc điểm đó, bản sắc văn hóa các dân tộc thiểu số khu vực biên giới tỉnh Quảng Ninh rất phong phú, đa dạng và vô cùng độc đáo. Điều này thể hiện khá rõ nét qua các sắc thái văn hóa vật thể như kiến trúc nhà ở truyền thống, trang phục, ẩm thực và văn hóa phi vật thể như ngôn ngữ, phong tục tập quán, lễ hội, tri thức bản địa và kho tàng văn học nghệ thuật dân gian.

Theo thống kê, khu vực biên giới của tỉnh Quảng Ninh có khoảng hơn 100 di sản văn hóa vật thể là những đình, đền, chùa cùng hàng trăm di sản văn hóa phi vật thể là những phong tục, tập quán, trò chơi dân gian, lễ hội của 20 dân tộc. Những năm gần đây, cùng với sự phát triển mạnh mẽ về chính trị, kinh tế, xã hội của các huyện biên giới, biển đảo, đời sống mọi mặt của đồng bào đã có nhiều khởi sắc. Các giá trị văn hóa mới được tiếp thu có chọn lọc, những nét đẹp truyền thống của các tộc người đã được bảo tồn và phát huy mạnh mẽ, trở thành những nét đẹp văn hóa riêng có của biên giới và là phương thức đối ngoại nhân dân hiệu quả với nước bạn Trung Quốc.

Chúng tôi về với xã Hải Sơn, một vùng biên giới nằm cách trung tâm tỉnh 150km, nổi tiếng với Khu di tích lịch sử Pò Hèn, làng bích họa Pò Hèn và các thắng cảnh thác 72 gian, hồ Tràng Vinh, núi Panai, Mã Thầu Sơn... cùng những đồi sim miên man dọc theo đường biên giới. Năm 2020, với mong muốn mở ra một hướng phát triển kinh tế xanh cho đồng bào các dân tộc trên địa bàn thông qua mô hình du lịch cộng đồng, phát huy vẻ đẹp “non nước biên phòng” mà thiên nhiên ưu đãi, cùng những giá trị văn hóa, nghệ thuật và ẩm thực độc đáo của đồng bào nơi đây, Lễ hội hoa sim biên giới đã được tổ chức và nhanh chóng thu hút khách du lịch đến tham quan, trải nghiệm.

Điều độc đáo của Lễ hội hoa sim ở chỗ đây không phải là lễ hội cổ truyền của một dân tộc cụ thể, mà là sự chung tay của cộng đồng các dân tộc Kinh, Dao, Tày, Sán Chỉ... - chủ nhân của những nét văn hóa đặc sắc trên địa bàn. Qua 5 năm, lễ hội không những góp phần tạo nên một sự kiện chính trị-xã hội ý nghĩa đối với quân dân vùng biên, mà còn bảo tồn, phát huy, tôn vinh, tái hiện, giới thiệu, quảng bá hình ảnh, tiềm năng, lợi thế và khai thác những giá trị văn hóa truyền thống, đặc sắc của đồng bào các dân tộc. Đồng thời, lễ hội tiếp tục đẩy mạnh phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” và “Toàn dân tham gia bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia”.

Nghe các nghệ nhân Sán Chỉ hát Soóng Cọ. Ảnh: PVA

Với chủ đề “Sắc tím biên cương-Khát vọng phát triển”, Lễ hội hoa sim biên giới năm 2026 đã thể hiện niềm tự hào về dải đất biên cương hùng vĩ và thiêng liêng nơi vùng đất địa đầu của Tổ quốc. Chúng tôi hòa mình vào không khí rực rỡ sắc màu của hoa cỏ thiên nhiên, của bầu trời và núi rừng biên giới, hòa cùng sắc thổ cẩm tươi mới trải rộng tại các điểm đến của lễ hội như Trung tâm Văn hóa-Thể thao xã Hải Sơn, Khu di tích lịch sử quốc gia Pò Hèn, cột mốc 1347 (2), xóm Họ Đặng, thôn Pò Hèn, xóm 26 Hộ, thôn Thán Phún, đồi sim Mã Thàu Sơn, thôn Lục Chắn... với chuỗi hoạt động: Lễ khai mạc và giới thiệu sản phẩm, sản vật, ẩm thực đặc sắc các địa phương; tổ chức chương trình văn nghệ đặc sắc như hát Soóng Cọ của người Sán Chỉ, trình diễn trích đoạn Lễ cấp sắc của người Dao; tổ chức thể thao và các trò chơi dân gian như thi đấu bóng đá nữ, đánh quay nam, nữ và giao lưu dân vũ; du khách tham gia trải nghiệm đan lát, thêu thùa, gói bánh, giã bánh giầy...

Trong rất nhiều hoạt động, đặc biệt phải kể đến Lễ dâng hương tại Khu di tích lịch sử quốc gia Pò Hèn. Đây là một sáng kiến của chính quyền địa phương và Đồn Biên phòng Pò Hèn, Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Ninh nhằm gìn giữ, phát huy giá trị văn hóa, lịch sử của Đài tưởng niệm các anh hùng, liệt sĩ Pò Hèn, gắn với bảo tồn và phát huy văn hóa người Dao xã Hải Sơn. Cùng với nỗ lực chung của cấp ủy, chính quyền các cấp, các ban, ngành chức năng và nhân dân tỉnh Quảng Ninh, những người lính Biên phòng nơi biên cương Đông Bắc đã có nhiều sáng kiến làm phong phú thêm hoạt động giáo dục truyền thống, tri ân anh hùng, liệt sĩ Pò Hèn với nội dung và chủ đề phong phú.

Trung tá Nguyễn Thế Cường, Chính trị viên Đồn Biên phòng Pò Hèn cho biết, những năm qua, đơn vị đã chủ động, tích cực phối hợp với cấp ủy, chính quyền và nhân dân các dân tộc trên địa bàn tổ chức Lễ hội hoa sim biên giới chu đáo, bảo đảm an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội. Trước khi lễ hội diễn ra một tuần, Đồn Biên phòng Pò Hèn đã cử các tổ công tác xuống các thôn, bản để nắm tình hình địa bàn, phối hợp với Công an và Ban Chỉ huy Quân sự xã triển khai các phương án bảo đảm an ninh cho lễ hội theo kế hoạch đã được phê duyệt. Các hoạt động tại Khu di tích lịch sử quốc gia Pò Hèn và cột mốc 1347 (2) đều do cán bộ, chiến sĩ của đồn tham gia điều hành, hướng dẫn và hỗ trợ du khách dâng hương tưởng niệm các anh hùng, liệt sĩ; chào cột mốc và tham quan đồi sim Mã Thàu Sơn...

Tại Trung tâm Văn hóa-Thể thao xã Hải Sơn, những không gian văn hóa đã được dựng lên để các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thực hành tín ngưỡng, diễn xướng dân gian của đồng bào các dân tộc được tổ chức rộn ràng. Lễ cấp sắc của người Dao-một di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia được tái hiện đã mang lại cho chúng tôi nhiều cảm xúc mới lạ, khi bước vào không gian tín ngưỡng thiêng liêng và thấu hiểu thêm về tư duy của đồng bào thông qua lễ cúng truyền thống nhằm xác nhận người con trai đã trưởng thành, có thể lo được mọi việc trong gia đình cũng như ngoài xã hội.

Và với riêng tôi, khoảnh khắc đẹp nhất của lễ hội chính là thu vào tầm mắt một dải biên cương hùng vĩ với sắc tím yêu thương, tựa áng mây chiều đẹp và da diết đến nao lòng. Cây sim nơi đây sinh trưởng trên những vùng đất cằn cỗi, mạnh mẽ vươn cao, vượt khỏi tầm tay, phủ kín trên triền cao, dưới thung sâu, lặng lẽ bám đất biên cương qua mùa đông giá lạnh để rồi bừng lên hối hả một miền tím mênh mang. Rồi sắc tím ấy lan dần xuống những vạt đồi thấp, nơi trước đây, đồng bào thường trồng keo. Chị Sằn Móc Lộc, người Dao Thanh Y ở thôn Thán Phún cho biết, sau khi được chính quyền địa phương vận động, gia đình đã trồng hàng nghìn gốc sim, mỗi năm thu về gần 4 tấn quả, bán cho thương lái. Đồng thời, gia đình còn có thể bán vé cho du khách vào tham quan, chụp ảnh.

Miền chiến địa năm nào giờ đã thành điểm đến văn hóa, du lịch độc đáo chốn biên thùy. Sắc tím của màu hoa gắn liền với biểu tượng tình yêu thủy chung, nỗi buồn chia ly và sự hy sinh thầm lặng của người lính làm nhiệm vụ bảo vệ từng tấc đất biên cương, giờ đây trở thành một không gian lãng mạn để du khách trao gửi yêu thương, cùng hồi tưởng quãng đời niên thiếu. Và sau những giờ phút hòa mình trong điệu nhạc, say sưa cùng hoa tím nồng nàn, du khách tham gia các hoạt động trải nghiệm cũng đầy hứng khởi. Trên khoảng sân rộng, những người lính Biên phòng cùng bà con và du khách nhịp nhàng chung tay giã mẻ bánh giầy truyền thống, tạo nên một bức tranh gắn kết cộng đồng nơi biên ải thật nhiều ý nghĩa.

Phạm Vân Anh

Nguồn Biên Phòng : https://bienphong.com.vn/ve-hai-son-theo-sac-tim-hoa-sim-post503109.html