Không chỉ nổi tiếng với làn điệu Dân ca Quan họ Bắc Ninh ngọt ngào, Bắc Ninh còn lưu giữ một nếp sống tinh tế được thể hiện rõ qua từng bữa ăn. Và với những ai “về làm rể” vùng đất Kinh Bắc – như cách công chúng vẫn nhắc vui về chồng của Hòa Minzy, thì việc làm quen với “nếp ăn Quan họ” không chỉ là trải nghiệm ẩm thực, mà còn là hành trình hiểu về một nền văn hóa.
Ca sĩ Hòa Minzy và chồng là Đại úy Thăng Văn Cương
Ăn không chỉ để no, mà để “giữ nếp”
Trong đời sống của người Quan họ, bữa ăn chưa bao giờ là chuyện đơn thuần. Đó là nơi thể hiện sự chỉn chu, phép tắc và cả sự tôn trọng lẫn nhau. Từ cách mời trầu trước khi vào câu chuyện, cách sắp mâm, cho đến thứ tự gắp món… tất cả đều có những quy ước ngầm mà người ngoài nếu không để ý sẽ khó nhận ra.
Người Bắc Ninh ăn chậm, nói nhỏ, không vội vàng. Mỗi món ăn được nêm nếm vừa phải, thiên về vị thanh thay vì đậm gắt. Chính sự tiết chế ấy tạo nên một phong thái điềm đạm, điều mà nhiều người cho rằng cũng chính là “chất” riêng của người Quan họ.
Không phải ngẫu nhiên mà ẩm thực Bắc Ninh thường gắn với hai chữ “nền nã”. Một mâm cơm truyền thống có thể không quá nhiều món, nhưng luôn được bày biện gọn gàng, hài hòa. Người ngồi ăn cũng giữ ý tứ: không tranh phần, không tạo tiếng động lớn, luôn mời nhau trước khi dùng.
Với những người “ngoại tỉnh” khi trở thành con rể, con dâu, việc thích nghi với nếp ăn này đôi khi là một thử thách thú vị. Bởi nó đòi hỏi sự quan sát, sự tinh tế và cả sự tôn trọng những giá trị lâu đời. Nhưng một khi đã quen, nhiều người lại nhận ra đây chính là cách để gắn kết gia đình và giữ gìn sự ấm cúng trong từng bữa cơm.
“Ăn như người Quan họ” – một cách giữ gìn bản sắc
Trong nhịp sống hiện đại, khi nhiều thói quen sinh hoạt dần thay đổi, nếp ăn của người Quan họ vẫn được gìn giữ như một phần bản sắc. Không ồn ào, không phô diễn, nhưng đủ để bất kỳ ai từng trải nghiệm đều cảm nhận được sự khác biệt.
Và có lẽ, với những người bước vào gia đình người Bắc Ninh, dù là người nổi tiếng hay bình thường, thì việc “học ăn” theo cách của người Quan họ cũng chính là bước đầu để “học sống” theo một nếp văn hóa tinh tế, bền bỉ theo thời gian.
Việc công chúng quan tâm đến đời sống của Hòa Minzy không chỉ dừng ở âm nhạc, mà còn bởi cô là một trong những nghệ sĩ hiếm hoi thường xuyên nhắc về quê hương Bắc Ninh với niềm tự hào rõ nét. Qua những câu chuyện đời thường, hình ảnh một vùng đất Kinh Bắc hiện lên không phô trương nhưng đầy chiều sâu.
Và từ đó, câu chuyện “làm rể Bắc Ninh” không chỉ còn là chi tiết đời tư mang tính tò mò, mà trở thành một lát cắt văn hóa. Bởi phía sau những bữa cơm tưởng chừng giản dị là cả một nếp sống được chắt lọc qua nhiều thế hệ – nơi con người học cách ăn sao cho đúng mực, sống sao cho hài hòa.
Yến Nguyễn