1. Tác hại của vi nhựa đến sức khỏe
Vi nhựa là các mảnh nhựa có kích thước nhỏ hơn 5 mm, hình thành từ sự phân hủy của rác thải nhựa lớn hơn, sự hao mòn của vật dụng (như lốp xe, sợi vải tổng hợp) hoặc được bổ sung trực tiếp vào một số sản phẩm như mỹ phẩm.
Do kích thước siêu nhỏ, vi nhựa dễ dàng phát tán trong môi trường, tồn tại trong không khí, nước uống và thực phẩm, thậm chí xuất hiện ở những khu vực xa xôi. Con người có thể tiếp xúc với vi nhựa qua đường ăn uống hoặc hô hấp.
Sau khi xâm nhập vào cơ thể, vi nhựa có thể mang theo các chất hóa học độc hại như chất làm dẻo, kim loại nặng hoặc các chất ô nhiễm hữu cơ khó phân hủy. Những chất này được ghi nhận có khả năng gây hại cho sức khỏe.
Các nghiên cứu bước đầu cho thấy vi nhựa đã được phát hiện trong máu, phổi, gan và nhau thai. Sự hiện diện này có liên quan đến các phản ứng viêm mạn tính, stress oxy hóa, tổn thương DNA và chết tế bào. Ngoài ra, vi nhựa còn được tìm thấy trong tế bào ung thư ruột kết, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa, tim mạch, sinh sản và khả năng làm tăng nguy cơ ung thư.
Tuy vậy, hiện vẫn chưa có đủ bằng chứng để kết luận đầy đủ mức độ tác động của vi nhựa đối với sức khỏe con người.
Vi nhựa có mặt ở khắp mọi nơi và có thể gây tác động đến sức khỏe.
2. Cách phòng ngừa tiếp xúc với vi nhựa
Dù không thể loại bỏ hoàn toàn vi nhựa khỏi môi trường sống, một số thay đổi nhỏ trong thói quen hàng ngày có thể giúp giảm đáng kể mức độ phơi nhiễm.
2.1 Bỏ hộp đựng bằng nhựa
Không nên sử dụng hộp đựng thực phẩm bằng nhựa vì chúng có thể làm tăng nguy cơ tiếp xúc với vi nhựa, đặc biệt là khi dùng để bảo quản hoặc hâm nóng thức ăn nóng. Thay vào đó, nên chọn các lựa chọn an toàn hơn như hộp đựng bằng thủy tinh, silicon hoặc thép không gỉ và tránh hâm nóng thức ăn trong hộp nhựa.
2.2 Loại bỏ chai nước nhựa
Thay vì dựa vào nước đóng chai, thường được đựng trong chai nhựa và nên chuyển sang sử dụng nước máy đã lọc. Nếu cần, có thể đun sôi nước trước rồi mới bảo quản trong hộp thủy tinh hoặc thép không gỉ để giảm thiểu tiếp xúc với vi nhựa.
2.3 Giảm thực phẩm đóng gói
TS. Joseph Salhab, bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa tại Florida, Mỹ khuyên nên giảm bớt thực phẩm đóng gói và chế biến sẵn, thay vào đó hãy chuẩn bị bữa ăn trước. Điều này không chỉ giúp giảm tiếp xúc với vi nhựa từ hộp đựng bằng nhựa mà còn khuyến khích nấu ăn tại nhà nhiều hơn, tốt hơn cho sức khỏe tổng thể và tiết kiệm chi phí hơn về lâu dài.
2.4 Sử dụng máy lọc không khí
Một nguồn tiếp xúc với vi nhựa thường bị bỏ qua là các hạt trong không khí, có thể lưu thông qua bụi trong nhà. Nguy cơ này có thể được giảm thiểu bằng cách sử dụng máy lọc không khí và máy hút bụi vì các thiết bị này có khả năng giữ lại các hạt mịn một cách hiệu quả và giảm thiểu sự tích tụ bụi trong nhà.
2.5 Thay thế đồ dùng nhà bếp bằng nhựa
Để giảm tiếp xúc với vi nhựa, nên giảm sử dụng các đồ dùng nhà bếp bằng nhựa như thớt, màng bọc thực phẩm và dụng cụ ăn uống đã cũ, vì chúng có thể thải ra vi nhựa theo thời gian. Thay vào đó, nên chuyển sang các lựa chọn thay thế an toàn hơn, bền hơn như gỗ, thủy tinh, thép không gỉ hoặc silicon.
2.6 Tránh đựng thức ăn và đồ uống nóng trong đồ nhựa
TS. Salhab cảnh báo không nên đựng thức ăn và đồ uống nóng trong hộp nhựa vì nhiệt độ cao làm tăng khả năng hóa chất và vi nhựa ngấm vào thức ăn, đồ uống. Thay vào đó, nên bảo quản thực phẩm trong các đồ đựng an toàn hơn như gốm sứ, thủy tinh hoặc thép không gỉ.
2.7 Cẩn thận với túi trà
Một số túi trà có thể chứa một lớp nhựa, có thể giải phóng vi nhựa khi tiếp xúc với nước nóng. Để hạn chế tiếp xúc với vi nhựa, nên chuyển sang dùng trà lá rời và pha với dụng cụ lọc trà được sản xuất bằng thép không gỉ, hoặc chọn các lựa chọn không chứa nhựa như túi trà bằng bông.
Vi nhựa là vấn đề môi trường và sức khỏe mới nổi, chưa thể kiểm soát hoàn toàn. Tuy nhiên, việc thay đổi thói quen sinh hoạt theo hướng an toàn hơn là giải pháp thiết thực giúp giảm thiểu nguy cơ tích lũy lâu dài trong cơ thể.
Lê Mỹ Giang