Vì sao 8 năm liên tiếp không có ngày 30 Tết?

9 giờ trướcBài gốc

Người trẻ Hà Nội trong kỳ nghỉ lễ 2/9. Ảnh: Linh Huỳnh.

Để lý giải cho hiện tượng này, chúng ta cần chú ý đến loại lịch mà các quốc gia đang sử dụng. Hiện, các quốc gia, dân tộc trên thế giới sử dụng 3 loại lịch chính là dương lịch, âm lịch và âm dương lịch.

Trong đó, dương lịch lấy năm chí tuyến (tức chu kỳ Trái Đất quay quanh Mặt Trời) làm chuẩn. Phổ biến nhất là công lịch (dương lịch) với một năm kéo dài trong 365 ngày, năm nhuận 366 ngày, trung bình mỗi năm dài 365,2422 ngày.

Âm lịch lại dựa trên tháng sóc vọng, tức chu kỳ biến đổi của các pha Mặt Trăng. Loại lịch này không xét đến chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời, mỗi năm chỉ có 354 hoặc 355 ngày.

Âm dương lịch lại là hệ lịch kết hợp cả hai chu kỳ là năm chí tuyến và tháng sóc vọng. Việc tuân theo chu kỳ Mặt Trời giúp phản ánh sự thay đổi mùa, phục vụ sản xuất nông, ngư nghiệp và chăn nuôi; trong khi việc tuân theo chu kỳ Mặt Trăng giúp xác định ngày, giờ, đồng thời có thể giúp theo dõi thủy triều ở các vùng ven biển, ven sông.

Âm lịch (nông lịch) chính là một dạng âm dương lịch. Số ngày trong mỗi tháng được xác định theo chu kỳ pha Mặt Trăng. Ngày không trăng gọi là “sóc”, ngày trăng tròn gọi là “vọng”.

Trung bình một tháng sóc vọng dài 29,5306 ngày, vì vậy mỗi tháng âm lịch chỉ có 29 hoặc 30 ngày. Trong đó, tháng 30 ngày gọi là “tháng đủ”, tháng 29 ngày là “tháng thiếu”.

Đáng chú ý, do số ngày trong một tháng phải là số nguyên, nên tháng âm lịch có khi là tháng thiếu (29 ngày), có khi là tháng đủ (30 ngày). Việc sắp xếp tháng đủ và tháng thiếu không tuân theo quy luật cố định một đủ - một thiếu, mà có thể xuất hiện nhiều tháng đủ hoặc nhiều tháng thiếu liên tiếp. Điều này phải dựa trên các phép tính thiên văn chính xác.

Theo quy tắc biên soạn âm lịch, mùng 1 của mỗi tháng được xác định bằng thời điểm xuất hiện "sóc". Các chuyên gia lấy ví dụ nếu nếu sóc xảy ra lúc 23h59, tháng âm lịch đó sẽ ngắn đi một ngày. Nhưng nếu sóc rơi vào 0h01, tháng đó lại dài thêm một ngày. Chỉ chênh lệch 1-2 phút cũng đủ để quyết định giao thừa là 29 Tết hay 30 Tết.

Năm 2025, sóc rơi vào lúc 20h36 ngày 29/1, tức mùng một Tết Nguyên đán. Sóc trước đó xuất hiện vào 6h27 ngày 31/12/2024, là mùng 1 tháng Chạp. Khoảng thời gian từ 31/12 đến 28/1 chỉ có 29 ngày, nên tháng Chạp năm Giáp Thìn là tháng thiếu, và giao thừa đón năm Ất Tỵ chỉ có ngày 29 Tết. Như vậy, từ năm 2025 đến 2032, ngày 30 Tết sẽ liên tiếp vắng mặt trong 8 năm.

Nhìn chung, việc “vắng” ngày 30 Tết thường xảy ra vài năm một lần, thậm chí có thể diễn ra liên tiếp trong nhiều năm. Tuy nhiên, do độ dài trung bình của tháng sóc vọng hơi lớn hơn 29,5 ngày, số tháng đủ trong năm thường nhiều hơn tháng thiếu, dẫn tới số năm âm lịch có ngày 30 Tết vẫn nhiều hơn số năm không có.

Tú Anh

Nguồn Znews : https://znews.vn/vi-sao-8-nam-lien-tiep-khong-co-ngay-30-tet-post1618583.html