Vì sao bạn bị mất ngủ? Các nghiên cứu khoa học đưa ra giải đáp

3 giờ trướcBài gốc

Việc sử dụng điện thoại trước khi đi ngủ có thể gây ra những hệ lụy đáng kể đối với giấc ngủ, sức khỏe tinh thần và thể chất.

Trong kỷ nguyên số, điện thoại thông minh đã trở thành vật bất ly thân của hàng tỷ người. Từ lúc thức dậy cho tới khi chìm vào giấc ngủ, màn hình nhỏ bé ấy hiện diện trong hầu hết khoảnh khắc sinh hoạt hàng ngày. Tuy nhiên, ngày càng nhiều bằng chứng khoa học cho thấy việc sử dụng điện thoại, đặc biệt là vào buổi tối và trước khi đi ngủ, có thể gây ra những hệ lụy đáng kể đối với giấc ngủ, sức khỏe tinh thần và thể chất.

Không chỉ đơn thuần là vấn đề “nghiện” hay mất tập trung, các nghiên cứu chỉ ra rằng thời điểm sử dụng, thời lượng, loại ánh sáng phát ra từ màn hình, cũng như mức độ tương tác tâm lý với nội dung đều ảnh hưởng trực tiếp đến cơ chế sinh học của cơ thể.

Dưới đây là 9 lý do chính lý giải vì sao các chuyên gia khuyến cáo nên hạn chế, thậm chí tránh hoàn toàn việc dùng điện thoại trước khi đi ngủ.

Ánh sáng xanh làm rối loạn đồng hồ sinh học

Điện thoại thông minh phát ra ánh sáng xanh - loại ánh sáng có bước sóng tương tự ánh sáng ban ngày. Ánh sáng này ức chế quá trình sản xuất melatonin, hormone đóng vai trò báo hiệu cho não bộ rằng đã đến giờ nghỉ ngơi. Nhiều nghiên cứu cho thấy việc tiếp xúc ánh sáng màn hình trong khoảng thời gian ngắn trước khi ngủ có thể làm chậm thời điểm đi vào giấc ngủ, đồng thời làm giảm chất lượng giấc ngủ.

Thời lượng ngủ bị rút ngắn một cách âm thầm

Một nghiên cứu quy mô lớn trên hơn 122.000 người trưởng thành cho thấy thói quen sử dụng màn hình trước khi ngủ liên quan đến thời gian ngủ ngắn hơn và giấc ngủ kém chất lượng. Trung bình, những người dùng điện thoại trước khi ngủ ngủ ít hơn gần 8 phút mỗi đêm so với những người không sử dụng. Dù con số này có vẻ nhỏ, nhưng khi tích lũy trong nhiều tuần hoặc nhiều tháng, nó có thể dẫn tới tình trạng thiếu ngủ mạn tính.

Nguy cơ mất ngủ gia tăng rõ rệt

Theo một nghiên cứu tại Na Uy, mỗi giờ sử dụng màn hình khi nằm trên giường làm tăng gần 60% khả năng xuất hiện các triệu chứng mất ngủ, đồng thời làm giảm khoảng 24 phút ngủ mỗi đêm. Điều này phản ánh không chỉ khó đi vào giấc ngủ mà còn là sự suy giảm khả năng tự điều chỉnh chu kỳ ngủ - thức của cơ thể.

Giấc ngủ bị chia nhỏ bởi việc dùng điện thoại giữa đêm

Không ít người có thói quen kiểm tra điện thoại ngay cả trong lúc thức giấc giữa đêm. Các nghiên cứu theo dõi người trẻ trong thời gian dài cho thấy việc sử dụng điện thoại trong khung giờ ngủ làm giảm tổng thời gian ngủ và làm tăng số lần tỉnh giấc. Ngay cả những lần thức dậy ngắn cũng đủ làm gián đoạn giấc ngủ sâu - giai đoạn quan trọng cho quá trình phục hồi của cơ thể.

Việc sử dụng điện thoại trong khung giờ ngủ làm giảm tổng thời gian ngủ và làm tăng số lần tỉnh giấc.

Ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe tinh thần

Nhiều nghiên cứu đã ghi nhận mối liên hệ giữa việc dùng điện thoại ban đêm với mức độ căng thẳng, lo âu và các triệu chứng trầm cảm gia tăng, đặc biệt khi chất lượng giấc ngủ bị suy giảm. Đây thường là một vòng luẩn quẩn: điện thoại làm giấc ngủ rối loạn, thiếu ngủ khiến tâm lý bất ổn, và sự bất ổn này lại dẫn tới việc lướt điện thoại nhiều hơn vào ban đêm.

Gia tăng lo âu và xáo trộn cảm xúc

Một số nghiên cứu cho thấy việc sử dụng điện thoại trước khi ngủ có liên quan đến các biểu hiện lo âu như bồn chồn, dễ cáu gắt, lo lắng kéo dài và khó thư giãn, ngay cả khi đã loại trừ các yếu tố gây nhiễu khác. Nội dung trên mạng xã hội, tin tức hoặc thông báo liên tục có thể kích thích não bộ quá mức vào thời điểm lẽ ra cần sự thư thái.

Cơ thể duy trì trạng thái “cảnh giác”

Các nghiên cứu kết hợp dữ liệu sử dụng điện thoại với chỉ số sinh học trong giấc ngủ cho thấy việc dùng điện thoại muộn làm tăng thời gian thức và khiến nhịp tim trung bình trong lúc ngủ cao hơn. Điều này cho thấy cơ thể không thực sự bước vào trạng thái nghỉ ngơi sâu, mà vẫn duy trì mức độ “cảnh giác” sinh lý nhất định.

Sử dụng điện thoại trước khi ngủ có liên quan đến các biểu hiện lo âu như bồn chồn, dễ cáu gắt, lo lắng kéo dài và khó thư giãn.

Tác động tiềm ẩn đến cân nặng và chuyển hóa

Giấc ngủ bị gián đoạn, vốn thường liên quan đến thói quen dùng điện thoại muộn, có thể ảnh hưởng đến các hormone điều hòa cảm giác thèm ăn, chuyển hóa đường và năng lượng. Nhiều nghiên cứu chỉ ra mối liên hệ giữa ngủ kém với chỉ số BMI cao hơn và các rối loạn chuyển hóa, một phần do mất cân bằng hormone như melatonin. Về lâu dài, điều này có thể làm tăng nguy cơ béo phì và bệnh chuyển hóa.

Giảm hiệu quả nhận thức và năng suất ban ngày

Giấc ngủ không đảm bảo chất lượng làm suy giảm khả năng tập trung, ghi nhớ và xử lý thông tin - những chức năng quan trọng mà não bộ “tái thiết lập” trong khi ngủ. Thiếu ngủ cũng khiến con người dễ buồn ngủ ban ngày, cáu gắt và giảm hiệu suất làm việc.

Đặt lại ranh giới với điện thoại

Theo các chuyên gia, việc đặt điện thoại sang một bên, đặc biệt là trước khi ngủ khoảng một giờ, không chỉ là vấn đề kỷ luật cá nhân mà còn là cách bảo vệ sức khỏe lâu dài. Những biện pháp đơn giản như bật chế độ lọc ánh sáng xanh, sử dụng “không làm phiền” vào ban đêm, hoặc để điện thoại ngoài tầm với khi lên giường có thể giúp cơ thể dần điều chỉnh lại đồng hồ sinh học và cải thiện chất lượng giấc ngủ.

Trong bối cảnh công nghệ ngày càng len sâu vào đời sống, việc sử dụng điện thoại một cách có kiểm soát, nhất là vào ban đêm, được xem là bước đi cần thiết để bảo vệ giấc ngủ - nền tảng của sức khỏe thể chất và tinh thần.

Hồng Nhung

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/vi-sao-ban-bi-mat-ngu-cac-nghien-cuu-khoa-hoc-dua-ra-giai-dap-10403652.html