Cụ thể, dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 đã bổ sung ngưỡng nợ thuế từ 1 triệu đồng trở lên để áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh đối với cá nhân kinh doanh, chủ hộ kinh doanh, người đại diện theo pháp luật, chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký.
Đề xuất này được xem là giải pháp mạnh tay để xử lý tình trạng cá nhân, hộ kinh doanh đăng ký địa chỉ không có thật và chống thất thu ngân sách.
Theo quy định hiện hành, cá nhân kinh doanh, chủ hộ kinh doanh bị hoãn xuất cảnh nếu nợ thuế từ 50 triệu đồng trở lên và số tiền thuế nợ đã quá thời hạn nộp theo quy định trên 120 ngày.
Tuy nhiên, hiện với các trường hợp bỏ địa chỉ kinh doanh, pháp luật lại chưa quy định ngưỡng nợ thuế cụ thể. Điều này dẫn tới thực tế có người chỉ nợ vài chục nghìn đồng, thậm chí vài nghìn đồng cũng thuộc diện bị tạm hoãn xuất cảnh.
Do đó, Cục Thuế đã bổ sung ngưỡng nợ thuế là 1 triệu đồng để áp dụng biện pháp hoãn xuất cảnh với cá nhân, hộ kinh doanh, chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký.
Cục Thuế đề xuất áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh với những trường hợp nợ thuế chỉ từ 1 triệu đồng, nếu không còn ở địa chỉ kinh doanh.
Theo Cục Thuế, hiện có hơn 50% người nộp thuế ở trạng thái không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký có số tiền thuế nợ dưới 1 triệu đồng, số tiền thuế nợ chiếm khoảng 0,2% tổng số nợ thuế.
Con số này phản ánh rất rõ một thực tế là hơn một nửa số đối tượng thuộc diện quản lý đặc biệt chỉ chiếm tỷ trọng nợ thuế rất nhỏ. Nếu tiếp tục áp dụng cơ chế không có ngưỡng như hiện hành, biện pháp tạm hoãn xuất cảnh có thể tác động đến số lượng lớn người nộp thuế vì các khoản nợ rất nhỏ, trong khi hiệu quả thu hồi ngân sách không tương xứng.
Vì vậy, theo Cục Thuế, việc bổ sung ngưỡng 1 triệu đồng là giải pháp nhằm bảo đảm nguyên tắc tương xứng giữa tính chất vi phạm và biện pháp quản lý nhà nước áp dụng. Đồng thời cũng loại trừ khỏi diện áp dụng một số lượng rất lớn người nộp thuế có số nợ nhỏ, mang tính kỹ thuật hoặc phát sinh do sai sót hành chính chưa kịp xử lý.
Cục Thuế cũng lưu ý, người nộp thuế thuộc trạng thái “không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký” là trường hợp đã vi phạm nghĩa vụ duy trì thông tin đăng ký thuế chính xác, gây khó khăn cho công tác quản lý, kiểm tra và thu hồi nợ thuế. Đây là hành vi làm gián đoạn kết nối quản lý giữa cơ quan nhà nước với người nộp thuế.
Do đó, việc áp dụng biện pháp quản lý đối với nhóm đối tượng này không chỉ dựa trên số tiền nợ, mà còn xuất phát từ yêu cầu bảo đảm tính tuân thủ pháp luật, ngăn ngừa tình trạng bỏ địa chỉ kinh doanh để né tránh nghĩa vụ tài chính với Nhà nước.
"Nói cách khác, ngưỡng 1 triệu đồng không phải là thước đo duy nhất, mà là điều kiện bổ sung trong tổng thể các dấu hiệu vi phạm đã được xác định", Cục Thuế khẳng định.
Đáng chú ý rằng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh không được áp dụng ngay khi phát sinh nợ thuế.
Theo dự thảo, chỉ sau khi người nộp thuế đã được xác định thuộc trạng thái không hoạt động tại địa chỉ đăng ký; cơ quan thuế đã gửi thông báo về việc sẽ áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh và quá 30 ngày kể từ ngày thông báo mà vẫn chưa hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế thì biện pháp này mới được xem xét áp dụng.
Cục Thuế cho rằng khoảng thời gian 30 ngày là khoảng đệm hợp lý để người nộp thuế kiểm tra, đối chiếu thông tin, thực hiện nộp tiền hoặc liên hệ cơ quan thuế xử lý vướng mắc. Thực tiễn triển khai cho thấy đã có khoảng 7.100 người nộp thuế chủ động liên hệ cơ quan thuế để hoàn thành nghĩa vụ và được hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh.
Trước nhiều ý kiến cho rằng mức 1 triệu đồng là quá thấp, Cục Thuế cho rằng, đây là quy định thu hẹp phạm vi áp dụng so với hiện hành, không phải siết chặt hơn.
Theo quy định tại Nghị định 49/2025/NĐ-CP đang có hiệu lực, trường hợp người nộp thuế không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký, pháp luật không quy định ngưỡng nợ tối thiểu để áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh.
Điều này đồng nghĩa chỉ cần phát sinh khoản nợ thuế quá hạn, dù rất nhỏ, người nộp thuế vẫn có thể thuộc diện xem xét áp dụng biện pháp này nếu đã được cơ quan thuế thông báo và quá 30 ngày chưa khắc phục.
Trong khi đó, dự thảo Nghị định mới lần này bổ sung ngưỡng nợ từ 1 triệu đồng trở lên, tức là loại trừ khỏi diện áp dụng một số lượng rất lớn người nộp thuế có số nợ nhỏ, mang tính kỹ thuật hoặc phát sinh do sai sót hành chính chưa kịp xử lý.
"Xét về bản chất pháp lý, đây là bước nới lỏng điều kiện áp dụng, thể hiện sự tiếp thu ý kiến xã hội và tinh thần bảo vệ tốt hơn quyền đi lại hợp pháp của công dân", Cục Thuế khẳng định.
Trong khi đó, các chuyên gia lại cho rằng, nên có giải pháp linh hoạt như lắp đặt ki ốt điện tử tại cửa khẩu để người dân có thể nộp thuế trực tuyến ngay khi xuất cảnh, in hóa đơn xác nhận kèm hồ sơ.
Ngoài ra, mức 1 triệu đồng cũng nên được xem xét lại, nâng lên phù hợp hơn để tránh ảnh hưởng quá rộng, vì nhiều trường hợp nợ thuế nhỏ chỉ do thiếu thông tin hoặc lỗi hệ thống.
Cơ quan thuế nên áp dụng quy định tạm hoãn xuất cảnh đối với trường hợp nợ thuế số tiền lớn hơn, thời hạn nợ thuế lâu hơn, hoặc có tình tiết tăng nặng như vi phạm nhiều lần, có thái độ chây ỳ...
Tạm hoãn xuất cảnh tác động trực tiếp đến quyền đi lại, hoạt động thương mại, công tác, ký kết hợp đồng, học tập, chữa bệnh, thăm thân của cá nhân. Vì vậy, theo các chuyên gia, chính sách thuế nên bảo đảm 3 nguyên tắc là: đúng đối tượng, tương xứng với mức độ vi phạm và có cơ chế bảo vệ người nộp thuế thiện chí.
Bằng Lăng