Vì sao các đời Tổng thống Mỹ vẫn chưa thể dứt khỏi chiến tranh?

3 giờ trướcBài gốc

Kể năm 2001, Mỹ tham gia ba cuộc chiến toàn diện, ném bom ít nhất 10 quốc gia dưới thời bốn đời tổng thống. Ảnh: Al Jazeera.

Bất chấp lời cam kết chấm dứt việc Mỹ can thiệp quân sự vào các quốc gia trên thế giới, Tổng thống Donald Trump - cùng với Israel - đã phát động cuộc tấn công quy mô lớn vào Iran, nhắm vào giới lãnh đạo và cơ sở hạ tầng của nước này.

Giống những người tiền nhiệm, ông Trump dựa vào sức mạnh quân sự để theo đuổi các lợi ích chiến lược, tiếp nối mô hình định hình chính sách đối ngoại của Mỹ trong hơn hai thập niên qua.

Theo Al Jazeera, kể từ sự kiện khủng bố ngày 11/9/2001, Washington đã trực tiếp tham chiến ba cuộc chiến toàn diện và tập kích ít nhất 10 quốc gia, thường nhiều lần trong một năm. Con số này chưa bao gồm tất cả cuộc tấn công quân sự, đặc biệt là các hoạt động bí mật hoặc đặc biệt.

Cái giá cho hàng thập kỷ chiến tranh

Sau sự kiện ngày 11/9/2001, cựu Tổng thống George W. Bush đã phát động "cuộc chiến chống khủng bố", một chiến dịch quân sự toàn cầu tái định hình chính sách đối ngoại của Washington. Chiến lược này đã dẫn tới hành động quân sự trên nhiều quốc gia.

Theo phân tích của Viện Quan hệ Quốc tế và Công cộng Watson thuộc Đại học Brown, các cuộc chiến do Washington dẫn đầu kể từ năm 2001 trực tiếp cướp đi sinh mạng của khoảng 940.000 người trên khắp Afghanistan, Pakistan, Iraq, Syria, Yemen và các khu vực xung đột khác. Con số này chưa bao gồm các trường hợp tử vong gián tiếp, như ra đi do mất khả năng tiếp cận thực phẩm, chăm sóc sức khỏe hoặc các bệnh liên quan đến chiến tranh.

Mỹ đã chi khoảng 5.800 tỷ USD để tài trợ cho hơn hai thập niên xung đột. Trong số này Bộ Chiến tranh chi 2.100 tỷ USD, Bộ An ninh Nội địa chi 1.100 tỷ USD, 884 tỷ USD tăng ngân sách cơ bản của Bộ Chiến tranh, 465 tỷ USD chăm sóc y tế cho cựu chiến binh và thêm 1.000 tỷ USD trả lãi cho các khoản vay tài trợ cho các cuộc chiến.

Ngoài 5.800 tỷ USD trên, Washington dự kiến bỏ thêm ít nhất 2.200 tỷ USD chăm sóc cựu chiến binh trong 30 năm tới. Do đó, tổng chi phí ước tính dành cho xung đột của Mỹ kể từ năm 2001 nâng lên 8.000 tỷ USD.

Al Jazeera thống kế các chiến dịch của Mỹ từ năm 2001, trong đó chưa bao gồm tất cả hoạt động quân sự.

Những chiến dịch đáng chú ý

Phản ứng đầu tiên và trực diện nhất với sự kiện 11/9/2001 là đưa quân vào Afghanistan tiêu diệt al-Qaeda và lật đổ Taliban.

Ngày 7/10/2001, Mỹ phát động Chiến dịch Tự do Bền vững (Operation Enduring Freedom). Washington thành công lật đổ chế độ Taliban chỉ trong vòng vài tuần. Tuy nhiên, nhóm này đã giằng co kéo dài chống lực lượng Mỹ và đồng minh.

Cuộc chiến Afghanistan trở thành xung đột dài nhất trong lịch sử Mỹ, trải dài qua bốn nhiệm kỳ tổng thống và kéo dài 20 năm cho đến khi quân đội rút lui hoàn toàn vào năm 2021. Sau đó, Taliban giành lại quyền kiểm soát Afghanistan.

Theo phân tích từ dự án Costs of War của Đại học Brown, ước tính có khoảng 241.000 người thiệt mạng trực tiếp. Hàng trăm nghìn người khác, chủ yếu là thường dân, chết vì đói, bệnh tật và thương tích. Ít nhất 3.586 binh sĩ từ Mỹ và các đồng minh NATO đã thiệt mạng trong cuộc chiến, ước tính tiêu tốn 2.260 tỷ USD của Washington.

Tới ngày 20/3/2003, ông Bush phát động cuộc chiến thứ hai, lần này ở Iraq, với lý do Tổng thống Saddam Hussein sở hữu vũ khí hủy diệt hàng loạt. Tuyên bố này sau đó được chứng minh là sai sự thật.

Ngày 1/5/2003, ông Bush tuyên bố "hoàn thành nhiệm vụ" và kết thúc các hoạt động chiến đấu lớn ở Iraq.

Tuy nhiên, những năm sau đó đánh dấu bằng bạo lực từ các nhóm vũ trang và khoảng trống quyền lực tạo điều kiện cho sự trỗi dậy của ISIL (ISIS).

Năm 2008, ông Bush quyết định rút quân chiến đấu. Quá trình này hoàn tất vào năm 2011 dưới thời cựu Tổng thống Barack Obama.

Mỹ rút quân hoàn toàn khỏi Afghanistan vào năm 2021 dưới thời cựu Tổng thống Joe Biden. Ảnh: US Marine.

Mặc dù không tuyên chiến tổng lực, Mỹ cũng mở rộng các chiến dịch không kích và sử dụng máy bay không người lái tại Pakistan, Somalia và Yemen.

Từ giữa những năm 2000, CIA điều máy bay không người lái vào các khu vực bộ lạc của Pakistan dọc biên giới Afghanistan, nhắm mục tiêu vào các thành viên al-Qaeda và Taliban được cho là đang hoạt động ở đó.

Ông Obama triển khai thêm đáng kể số lượng các đợt tấn công bằng máy bay không người lái ở Pakistan, đặc biệt trong những năm đầu nhiệm kỳ tổng thống.

Đồng thời, Mỹ không kích ở Somalia nhằm vào các phần tử bị nghi ngờ là chi nhánh của al-Qaeda, sau đó nhắm mục tiêu vào các chiến binh có liên hệ với al-Shabab khi nhóm vũ trang này ngày càng lớn mạnh.

Tại Yemen, lực lượng Mỹ phóng tên lửa và máy bay không người lái vào các thủ lĩnh al-Qaeda.

Năm 2011, Mỹ tham gia vào chiến dịch do NATO dẫn đầu tại Libya. Lực lượng Mỹ không kích và phóng tên lửa để thiết lập vùng cấm bay. Nhà lãnh đạo Muammar Gaddafi bị lật đổ và thiệt mạng, còn Libya rơi vào tình trạng bất ổn kéo dài và xung đột phe phái.

Từ năm 2014, Mỹ can thiệp vào cuộc chiến Syria với mục tiêu đánh bại ISIL. Tiếp nối chiến dịch ở Iraq, Mỹ không kích liên tục ở Syria, đồng thời hỗ trợ các lực lượng đối tác địa phương trên mặt đất.

Tại Iraq, lực lượng Mỹ cố vấn cho quân đội Iraq, chiến đấu chống tàn dư của ISIL và ảnh hưởng của Iran. Nổi bật nhất là sự kiện ông Trump ra lệnh ám sát tướng Qassem Soleimani của Iran năm 2020.

Trí Ân

Nguồn Znews : https://znews.vn/vi-sao-cac-doi-tong-thong-my-van-chua-the-dut-khoi-chien-tranh-post1632196.html