Vì sao cần ổn định bộ máy đăng ký đất đai?

16 giờ trướcBài gốc

Trước đây, Cục Quản lý đất đai đã từng đề xuất chỉ giữ Văn phòng đăng ký đất đai (VPĐKĐĐ) trực thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường, đồng thời chuyển hơn 700 chi nhánh văn phòng về UBND cấp xã nhằm thực hiện nguyên tắc “một cấp, một đầu mối” trong giải quyết hồ sơ đất đai.

Mới đây, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã có văn bản hợp nhất Nghị định 90/VBHN-BNNMT quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Đất đai. Văn bản này quy định rõ chức năng nhiệm vụ của VPĐKĐĐ, Chi nhánh VPĐKĐĐ của các tỉnh, TP.

Giữ nguyên mô hình VPĐKĐĐ như hiện nay

Theo đó, văn bản hợp nhất nêu rõ, mô hình VPĐKĐĐ và các chi nhánh vẫn giữ nguyên như hiện nay, không đưa về UBND cấp xã. Chi nhánh VPĐKĐĐ được thành lập phòng chuyên môn nếu đáp ứng các tiêu chí theo quy định pháp luật.

Mô hình Văn phòng đăng ký đất đai và các chi nhánh vẫn giữ nguyên như hiện nay, không đưa về UBND cấp xã. Ảnh: NGUYỄN CHÂU

Luật sư Nguyễn Văn Hậu, Chủ tịch trung tâm trọng tài thương mại luật gia Việt Nam chia sẻ, hệ thống VPĐKĐĐ được sắp xếp, tổ chức lại từ năm 2014 đến nay theo quy định tại khoản 2 Điều 24 Luật Đất đai năm 2013, khoản 4 Điều 22 Luật Đất đai năm 2024 với mô hình một cấp trực thuộc Sở NN&MT, có các chi nhánh VPĐKĐĐ được tổ chức theo hướng xã hội hóa nhằm giảm biên chế, rút gọn thủ tục hành chính và chuyển phần việc chuyên môn cho đơn vị dịch vụ công.

Theo đó, chính quyền chỉ thực hiện xác lập pháp lý ban đầu, còn các biến động như chuyển nhượng, thừa kế, thế chấp… do VPĐKĐĐ đảm nhiệm.

Hiện nay, mô hình này đang vận hành tốt và đã chứng minh hiệu quả tại các địa phương. Tính riêng trong năm năm (2020–2024) và sáu tháng đầu năm 2025, số lượng thủ tục hành chính đã được giải quyết (đăng ký, cấp Giấy chứng nhận lần đầu, đăng ký biến động, cung cấp thông tin đất đai) khoảng 25 triệu hồ sơ (trong đó tổ chức khoảng hơn 0,26 triệu hồ sơ, cá nhân khoảng gần 24,78 triệu hồ sơ). Số hồ sơ được giải quyết đúng hẹn đạt 97%.

Luật Đất đai 2024 và Nghị định 102/2024 quy định chức năng nhiệm vụ và cơ cấu tổ chức của VPĐKĐĐ cấp tỉnh rất cụ thể là đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc cơ quan có chức năng quản lý đất đai cấp tỉnh, hoạt động ổn định theo ngành dọc.

Các văn bản quy phạm pháp luật này đều chưa có quy định nào cho phép UBND cấp xã thực hiện thẩm quyền đăng ký đất đai, cấp giấy chứng nhận, chỉnh lý hồ sơ địa chính hoặc cập nhật biến động.

Sẽ có khó khăn nếu đưa về cấp xã

Luật sư Nguyễn Văn Hậu nhận định việc chuyển giao nhiệm vụ Chi nhánh VPĐKĐĐ về cấp xã sẽ phát sinh một số vấn đề như sau:

Thứ nhất, thực hiện Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị và Kế hoạch 515 về chiến dịch làm giàu – làm sạch dữ liệu đất đai với nhiệm vụ rà soát, làm sạch toàn bộ cơ sở dữ liệu đất đai đã được xây dựng qua các thời kỳ tại 2.342/3.321 đơn vị cấp xã; thu thập, số hóa, tạo lập dữ liệu đối với giấy chứng nhận (đất ở, nhà ở) đã cấp nhưng chưa xây dựng cơ sở dữ liệu. Đây là khối lượng công việc khổng lồ, yêu cầu nhân sự am hiểu nghiệp vụ nên chỉ có VPĐKĐĐ mới đáp ứng được yêu cầu đặt ra.

Thứ hai, các chi nhánh VPĐKĐĐ phục vụ các dự án đầu tư công bằng việc đo đạc, trích đo bản đồ địa chính theo tổ, đội từ 3-4 người. Cấp xã gần như không có đủ lực lượng chuyên môn cho việc này.

Thứ ba, hơn 80% chi nhánh VPĐKĐĐ tự chủ tài chính; nếu chuyển về cấp xã, toàn bộ chi phí vận hành, bao gồm lương, phụ cấp và chi phí hoạt động sẽ dồn lên ngân sách, tạo áp lực lớn.

Thứ tư, hiện 55% nhân lực là lao động hợp đồng, khi chuyển nhân sự về cấp xã, bài toán biên chế, tài chính trở nên phức tạp, có nguy cơ làm tăng ngân sách và phình to bộ máy.

Bên cạnh đó, cơ quan có chức năng quản lý đất đai cấp xã là cơ quan chuyên môn giúp UBND cấp xã thực hiện chức năng quản lý nhà nước đối với một số lĩnh vực. Do đó, việc bổ sung chức năng thực hiện một số nhiệm vụ dịch vụ công sẽ gặp khó khăn về cơ chế hoạt động, cơ chế tài chính. Đặc biệt là việc tiếp nhận cán bộ là viên chức, ký kết hợp đồng lao động từ nguồn nhân sự của chi nhánh VPĐKĐĐ cũng gặp khó.

"Từ góc nhìn quản lý, tôi cho rằng việc giữ nguyên mô hình văn phòng đăng ký đất đai như hiện này là điều cần thiết"- Luật sư Nguyễn Văn Hậu nhấn mạnh.

NGUYỄN CHÂU

Nguồn PLO : https://plo.vn/vi-sao-can-on-dinh-bo-may-dang-ky-dat-dai-post890576.html