Một tàu di chuyển ngoài khơi bờ biển Galle sau vụ tấn công bằng tàu ngầm vào tàu quân sự Iris Dena của Iran ngoài khơi Sri Lanka , tại Galle, Sri Lanka , ngày 4/3. Ảnh: Reuters.
Phía Iran cho rằng hệ thống phòng thủ và phản công của tàu có thể đã bị vô hiệu hóa bằng biện pháp điện từ trước khi ngư lôi được phóng.
Một nguồn tin quốc phòng Sri Lanka nhận định con tàu dường như bị trúng hai quả ngư lôi vào phần giữa thân tàu.
Căng thẳng quân sự Mỹ - Iran leo thang ngày 4/3 khi một tàu ngầm tấn công nhanh phóng ngư lôi đánh chìm chiến hạm IRIS Dena ngoài khơi phía nam Sri Lanka. Vụ tập kích khiến ít nhất 88 thủy thủ thiệt mạng, hàng chục người mất tích.
Theo một quan chức Mỹ giấu tên, tàu ngầm hạt nhân lớp Los Angeles USS Charlotte đã phóng ngư lôi Mk 48 nhằm vào Dena, thời điểm trên tàu có khoảng 180 thủy thủ.
Iris Dena được xem là chiến hạm mới nhất của Hải quân Iran, trang bị tên lửa phòng không, tên lửa chống hạm, pháo, súng máy và bệ phóng ngư lôi. Con tàu được cho là đang trên đường trở về sau khi tham dự một cuộc duyệt binh hải quân quốc tế do Ấn Độ đăng cai tổ chức tuần trước.
Đây được xem là lần đầu tiên kể từ sau Thế chiến II, tàu ngầm Mỹ sử dụng ngư lôi để tiêu diệt mục tiêu quân sự đối phương. Sự kiện cũng đánh dấu lần đầu Washington tấn công mục tiêu Iran bên ngoài Trung Đông kể từ khi xung đột bùng phát.
Video do Lầu Năm Góc công bố cho thấy IRIS Dena hầu như không có động thái cơ động né tránh khi ngư lôi được phóng đi. Đầu đạn nặng gần 300 kg của Mk 48 phát nổ dưới đuôi tàu, tạo lực xung kích cực mạnh khiến phần đuôi bật khỏi mặt nước và gần như bẻ gãy sống tàu trong tích tắc.
Mỹ công bố video phóng ngư lôi đánh chìm tàu chiến Iran Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth công bố video tàu ngầm Mỹ phóng ngư lôi đánh chìm chiến hạm IRIS Dena của Iran, tuyên bố chiến dịch “không cân sức” và sẽ gia tăng áp lực quân sự lên Iran trong những ngày tới.
Con tàu chìm nhanh đến mức khi lực lượng cứu nạn Sri Lanka tiếp cận hiện trường khoảng một giờ sau đó, họ chỉ còn thấy vệt dầu loang, vài xuồng cứu sinh và thi thể nổi trên mặt biển.
Thomas Shugart, cựu đại tá hải quân Mỹ từng phục vụ trong lực lượng tàu ngầm giai đoạn 1995-2020, nhận định ông không bất ngờ trước kết cục này. Theo ông, chiến hạm Iran dường như không sở hữu hệ thống chống ngầm đủ hiện đại để phát hiện và đối phó tàu ngầm hạt nhân Mỹ. Trong khi đó, việc Dena hoạt động đơn lẻ trên đại dương càng khiến nó dễ bị tổn thương.
“Một khi đã bị tàu ngầm theo dõi và khóa mục tiêu, Dena gần như không có cơ hội sống sót”, ông nói. “Rất có thể họ thậm chí không biết tàu ngầm Mỹ hiện diện gần đó. Không phát hiện được ngư lôi, cũng không thể cơ động né tránh. Có lẽ chỉ đến khi phần đuôi phát nổ, họ mới nhận ra mối đe dọa”.
Giới chức Sri Lanka cho biết đã cứu được 32 thủy thủ sống sót. Nhiều người kể lại rằng con tàu chìm “sau một tiếng nổ lớn” mà họ không rõ nguyên nhân.
Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ Dan Caine xác nhận tàu ngầm Mỹ chỉ phóng một quả ngư lôi Mk 48 trong toàn bộ cuộc tấn công.
Các thủy thủ trên tàu ngầm USS Frank Cable đang giữ ổn định một quả ngư lôi hạng nặng Mark 48 trong quá trình nạp vũ khí tại Guam vào năm 2017. Ảnh: Hải quân Mỹ.
Theo Shugart, nếu Dena được trang bị tên lửa phòng không tầm xa, việc sử dụng tàu ngầm sẽ là lựa chọn ít rủi ro hơn so với triển khai máy bay. Ông nhấn mạnh Mk 48 là loại ngư lôi có sức công phá đặc biệt lớn, nên một cú đánh trúng đích có thể gây thương vong nặng nề.
“Đây có lẽ là phương án hiệu quả nhất để đánh chìm một chiến hạm”, ông nói. “Hiệu quả nhưng cũng là cách tàn khốc nhất”.
James Holmes, chuyên gia chiến lược hàng hải tại Trường Chiến tranh Hải quân Mỹ ở Newport (Rhode Island), cho biết Mk 48 hiện đại đến mức gần như khác hoàn toàn so với các dòng ngư lôi Mỹ sử dụng năm 1945.
Mk 48 được trang bị hệ thống dẫn đường chủ động và thụ động, có thể tiêu diệt cả tàu nổi lẫn tàu ngầm. Ở giai đoạn đầu, ngư lôi được điều khiển qua dây dẫn nối với tàu mẹ. Khi đầu dò khóa mục tiêu, dây dẫn tách ra và quyền kiểm soát được chuyển cho máy tính dẫn đường tích hợp trên ngư lôi.
Nếu trượt mục tiêu, Mk 48 có khả năng quay lại tiếp tục truy tìm và tấn công, thay vì lao thẳng đến khi cạn nhiên liệu như nhiều loại ngư lôi thế hệ cũ.