Vì sao doanh nghiệp kiến nghị dừng Nghị định 46 trong nửa năm?

7 giờ trướcBài gốc

Thực thi Nghị định 46 lúng túng

Nghị định số 46/2026/NĐ-CP ngày 26/1/2026 quy định chi tiết thi hành một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật An toàn thực phẩm (Nghị định 46) được coi là cần thiết trong bối cảnh nhiều vụ hàng giả, hàng nhái và hàng kém chất lượng bị phanh phui thời gian qua.

Tuy nhiên, theo. bà Phạm Thị Ngọc Thủy – Giám đốc điều hành Văn phòng Ban Nghiên cứu Phát triển Kinh tế tư nhân (Ban IV), quá trình triển khai cho thấy một số quy định dường như chưa thực sự phù hợp với những mục tiêu và chủ trương lớn mà Đảng và Nhà nước đang hướng tới. Qua trao đổi với cộng đồng doanh nghiệp và các hiệp hội ngành hàng, có ba vấn đề chính khiến Nghị định 46 gây lúng túng khi đi vào thực thi.

Thứ nhất, so với Nghị định 15 trước đây, khối lượng và tần suất các mặt hàng cần kiểm tra tăng mạnh. Điều này đòi hỏi năng lực thực thi và sự chuẩn bị về hạ tầng, nhân lực phải gia tăng đột biến để đáp ứng khối lượng công việc hiện tại.

Thứ hai, bên cạnh việc thắt chặt các yêu cầu, Nghị định cũng đưa ra những quy định mới về phương thức kiểm tra. Tuy nhiên, trong điều khoản chuyển tiếp, các đơn vị đã được chỉ định kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm vẫn được giữ nguyên, nhưng phương thức kiểm tra cụ thể lại chưa có hướng dẫn rõ ràng, gây lúng túng cho các bên liên quan.

Bà Phạm Thị Ngọc Thủy – Giám đốc điều hành Văn phòng Ban Nghiên cứu Phát triển Kinh tế tư nhân (Ban IV).

Thứ ba, một vấn đề đang gây nhiều tranh cãi là sự hài hòa với các quy định quốc tế. Nhiều doanh nghiệp sản xuất và nhập khẩu đặt câu hỏi: Tại sao khi sản phẩm đã có các chứng chỉ quốc tế uy tín như ISO hay HACCP, họ vẫn phải xin giấy chứng nhận an toàn thực phẩm trong nước? Đây là vấn đề cần có thời gian để đánh giá và xem xét kỹ lưỡng.

Thực tiễn trên khiến nhiều doanh nghiệp và hiệp hội cho rằng cần quy định cụ thể hơn về thời gian chuyển tiếp trong các văn bản quy phạm pháp luật có tác động lớn đến người dân và doanh nghiệp, đặc biệt là các văn bản có phạm vi ảnh hưởng toàn quốc.

Đồng tình với quan điểm này, bà Thủy cho biết, việc xác định thời gian chuyển tiếp bao lâu là đủ sẽ cần Ban soạn thảo đánh giá chi tiết cho từng văn bản. Tuy nhiên, với Nghị định 46, mức độ tác động và thay đổi quy định là rất rộng, liên quan đến nhiều mặt hàng và đối tượng khác nhau.

"Ví dụ, trước đây các đơn vị được chỉ định kiểm tra nhà nước như Quatest hay Vinacontrol chỉ bố trí nhân lực cho những khâu nhất định. Nay theo quy định mới, họ phải cử người ra cảng lấy mẫu, bổ sung nhân sự, trang bị công cụ chuyên dụng, thậm chí phải hạch toán lại chi phí vào phí dịch vụ cho doanh nghiệp. Tất cả những thay đổi này đều cần thời gian. Ngay cả việc phân cấp quản lý cho địa phương cũng vậy, các địa phương cần thời gian để lựa chọn và chỉ định những đơn vị đủ năng lực kiểm tra. Chúng ta không thể vừa ban hành quy định đã yêu cầu bộ máy vận hành trơn tru ngay lập tức. Do đó, lộ trình chuyển tiếp là cực kỳ quan trọng", bà Thủy nêu.

Kiến nghị dừng áp dụng trong 6 tháng

Ngày 4/2, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 09/2026/NQ-CP về việc tạm ngưng hiệu lực và điều chỉnh thời hạn áp dụng Nghị định số 46 và Nghị quyết số 66.13/2026/NQ-CP ngày 27/01/2026 quy định về công bố, đăng ký sản phẩm thực phẩm. Theo đó, việc áp dụng Nghị định này Nghị quyết 66 được lùi cho đến hết ngày 15/4/2026.

Sau đó, 12 hội, hiệp hội ngành thực phẩm, trong đó có Hiệp hội Sữa Việt Nam, Hiệp hội Bia – Rượu – Nước giải khát Việt Nam, Hiệp hội Lương thực thực phẩm TP Hồ Chí Minh, Hiệp hội Hồ tiêu và cây gia vị Việt Nam đã có văn bản hỏa tốc đồng loạt kiến nghị Chính phủ gia hạn thời gian tạm dừng hiệu lực thi hành Nghị định này trong 6 tháng để ổn định sản xuất, kinh doanh.

Doanh nghiệp kiến nghị chuyển mạnh sang hậu kiểm.

Theo các hiệp hội, việc Nghị định 46 áp dụng từ 26/1/2026 gây ách tắc hoạt động nhập khẩu, sản xuất, kinh doanh, nhất là với thực phẩm bao gói sẵn, nguyên liệu, bao bì và phụ gia nhập khẩu.

Nghị định 46 siết chặt tiền kiểm đối với thực phẩm nhập khẩu, trong khi nhiều vi phạm an toàn thực phẩm thời gian qua chủ yếu phát sinh ở khâu sản xuất và lưu thông trong nước. Cách tiếp cận này, theo các hiệp hội, chưa tương thích với xu hướng quản lý rủi ro và thông lệ quốc tế.

Cũng với góc nhìn này, theo Giám đốc điều hành Văn phòng, các bên từ doanh nghiệp, cơ quan nhà nước đến các đơn vị kiểm định độc lập đều cần thời gian để tổ chức lại công việc, nhằm khắc phục những thiệt hại và tình trạng rối loạn trong thời gian qua. Về lâu dài, để chính sách thực sự hiệu quả và đúng với quan điểm của Đảng, Nhà nước về việc nâng cao chất lượng đời sống nhân dân, cần xem xét ba vấn đề cốt lõi.

Một là chuyển từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm". Tổng Bí thư đã nhiều lần chỉ đạo cần chuyển mạnh sang hậu kiểm. Tuy nhiên, Nghị định 46 dường như đang đi ngược lại chủ trương này khi đưa nhiều mặt hàng từ diện hậu kiểm quay trở lại tiền kiểm.

Hai là sự liên kết và dữ liệu dùng chung. Công tác an toàn thực phẩm hiện thiếu một Ban chỉ đạo quốc gia tập trung. Việc quản lý bị phân tán ở nhiều bộ ngành và địa phương, trong khi hệ thống dữ liệu dùng chung chưa có, dẫn đến khó khăn trong việc đưa ra các quyết định chính xác.

Ba là hài hòa với luật pháp quốc tế. Cần tiếp thu ý kiến chuyên gia để thừa nhận các tiêu chuẩn quốc tế mà Việt Nam đã cam kết, từ đó thực hiện quản lý dựa trên rủi ro.

Như vậy, có thể thấy, mục tiêu nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm của Nghị định 46 là hoàn toàn đúng đắn. Tuy nhiên, nếu thiếu các điều khoản chuyển tiếp và đánh giá tác động kỹ lưỡng, chính sách có thể gây trở ngại cho hoạt động sản xuất, kinh doanh. Việc đặt doanh nghiệp vào trung tâm của quá trình thiết kế và thực thi chính sách không làm giảm hiệu lực quản lý, mà ngược lại, sẽ giúp chính sách được tuân thủ tốt hơn với chi phí xã hội thấp nhất.

Minh Thu

Nguồn Doanh Nghiệp : https://doanhnghiepvn.vn/doanh-nghiep/vi-sao-doanh-nghiep-kien-nghi-dung-nghi-dinh-46-trong-nua-nam/20260211012557636