Vì sao 'hiểu biết AI' đang trở thành xu hướng?

4 giờ trướcBài gốc

AI được đưa vào chương trình giảng dạy, với mục tiêu chuẩn bị cho học sinh bước vào “tương lai do AI dẫn dắt”. Ảnh: Inside Higher Ed

Trong vài thập niên qua, hệ thống giáo dục liên tục chứng kiến sự xuất hiện của những khái niệm “hiểu biết công nghệ” mới: từ tin học cơ bản, internet, mạng xã hội đến thiết bị di động hay thực tế ảo. Mỗi làn sóng công nghệ đều đi kèm lời kêu gọi trường học cần nhanh chóng trang bị kỹ năng cho học sinh nhằm nâng cao chất lượng học tập và cơ hội nghề nghiệp.

Hiện nay, khi trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển mạnh mẽ, một khái niệm mới đang nổi lên: “hiểu biết AI” (AI literacy). Các tập đoàn công nghệ lớn như Google, Microsoft và OpenAI đang tích cực thúc đẩy các trường phổ thông đưa nội dung này vào chương trình giảng dạy, với mục tiêu chuẩn bị cho học sinh bước vào “tương lai do AI dẫn dắt”.

Nội dung giảng dạy đang thay đổi

Trong thực tế, “hiểu biết AI” chưa có một định nghĩa thống nhất. Ở nhiều trường học, các bài học tập trung vào chatbot - công cụ có thể tạo văn bản giống con người, video chân thực hoặc mã lập trình. Học sinh được hướng dẫn cách đặt câu lệnh (prompt), đánh giá độ chính xác của thông tin, nhận diện rủi ro như sai lệch dữ liệu hoặc thiên vị thuật toán.

Một số chương trình còn khuyến khích học sinh sử dụng AI để phát triển ứng dụng đơn giản, qua đó tiếp cận tư duy công nghệ ngay từ sớm.

Học sinh tại trường trung học North Star Academy Washington Park ở Newark sử dụng chatbot AI để trau dồi kỹ năng viết của mình. Ảnh: The New York Times

Thực tế, ý tưởng đưa AI vào giáo dục đã xuất hiện từ gần một thập niên trước. Năm 2016, khi các thiết bị gia dụng thông minh bắt đầu phổ biến, các nhà nghiên cứu châu Âu từng đề xuất dạy khái niệm AI từ bậc mẫu giáo. Sau đó, giới học thuật Mỹ cũng xây dựng khung chương trình giáo dục AI, bao gồm kiến thức kỹ thuật và đạo đức công nghệ.

Tuy nhiên, sự bùng nổ của chatbot trong những năm gần đây đã khiến nhiều trường học tăng tốc triển khai, coi đây là kỹ năng thiết yếu tương tự tin học cơ bản trước đây.

Động lực từ chính sách và doanh nghiệp

Các doanh nghiệp công nghệ cho rằng việc đào tạo AI trong trường học mang tính cấp thiết, không chỉ hỗ trợ học tập mà còn giúp lực lượng lao động tương lai đáp ứng nhu cầu thị trường. Đồng thời, đây cũng được xem là yếu tố thúc đẩy tăng trưởng kinh tế quốc gia trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ toàn cầu.

Tháng 4/2025, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký sắc lệnh hành pháp về thúc đẩy giáo dục AI cho thanh thiếu niên, kêu gọi tích hợp kiến thức nền tảng AI vào tất cả môn học ngay từ bậc mẫu giáo.

Tiếp đó, Microsoft công bố chương trình đầu tư 4 tỷ USD nhằm thúc đẩy đào tạo kỹ năng AI trong giáo dục. Google cũng cam kết 1 tỷ USD cho các sáng kiến đào tạo, trong đó có kế hoạch cung cấp công cụ Gemini cho các trường trung học tại Mỹ. Bộ Lao động Mỹ gần đây cũng ban hành hướng dẫn kỹ năng AI, nhấn mạnh khả năng viết câu lệnh rõ ràng và kiểm chứng thông tin từ chatbot là năng lực cơ bản của người lao động tương lai.

Góc nhìn đa chiều từ giới chuyên gia

Bên cạnh sự thúc đẩy từ doanh nghiệp, nhiều tổ chức nghiên cứu và phi lợi nhuận kêu gọi cách tiếp cận toàn diện hơn. Họ cho rằng giáo dục AI không chỉ là học cách sử dụng công cụ, mà còn cần giúp học sinh hiểu các vấn đề xã hội như rủi ro an toàn, quyền riêng tư dữ liệu và sự phân bổ quyền lực trong ngành công nghệ.

Hiệp hội Giáo viên Khoa học Máy tính Mỹ đã cập nhật tiêu chuẩn giảng dạy quốc gia, bổ sung kỹ năng nhận diện cách các hệ thống AI ưu tiên những giá trị khác nhau, chẳng hạn tăng tương tác người dùng có thể được đặt cao hơn độ chính xác thông tin.

Giáo dục AI không chỉ là học cách sử dụng công cụ, mà còn cần giúp học sinh hiểu các vấn đề xã hội khác

Theo các chuyên gia giáo dục, mục tiêu cuối cùng là giúp học sinh trở thành công dân số có khả năng đưa ra quyết định sáng suốt về việc khi nào nên sử dụng AI và khi nào cần thận trọng, trong bối cảnh ngày càng nhiều quyết định trong đời sống chịu ảnh hưởng của thuật toán.

Bài học từ những làn sóng công nghệ trước

Lịch sử giáo dục công nghệ cho thấy không phải mọi kỳ vọng đều trở thành hiện thực. Ví dụ, các chương trình nâng cao hiểu biết mạng xã hội từng giúp học sinh nhận diện nguy cơ trực tuyến tốt hơn, nhưng lại chưa giải quyết tận gốc những vấn đề như bắt nạt qua mạng hay tội phạm trực tuyến, vốn đòi hỏi giải pháp chính sách và quản lý từ phía doanh nghiệp.

Một nghiên cứu về chương trình công dân số “Be Internet Awesome” do Google triển khai cho thấy học sinh cải thiện kiến thức về an toàn trực tuyến, nhưng không giảm đáng kể hành vi tiêu cực trên mạng hay nâng cao thực hành bảo mật dữ liệu. Kết quả này phản ánh thực tế rằng giáo dục kỹ năng chỉ là một phần của bài toán công nghệ xã hội phức tạp.

Cơ hội và thách thức song hành

Sự xuất hiện của “hiểu biết AI” trong trường học phản ánh xu hướng công nghệ đang định hình lại giáo dục và thị trường lao động. Nếu được triển khai hợp lý, việc trang bị kiến thức AI có thể giúp học sinh phát triển tư duy phản biện, kỹ năng số và khả năng thích ứng với nghề nghiệp tương lai.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng cảnh báo cần tránh cách tiếp cận mang tính phong trào, chạy theo công nghệ mà thiếu đánh giá hiệu quả dài hạn. Việc cân bằng giữa học kỹ năng sử dụng công cụ và hiểu tác động xã hội của công nghệ sẽ là yếu tố quyết định thành công của giáo dục AI trong những năm tới.

Hồng Nhung

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/vi-sao-hieu-biet-ai-dang-tro-thanh-xu-huong-10407675.html