Dù thế giới đang bước vào kỷ nguyên tiêm kích tàng hình thế hệ 5, chiến đấu cơ hạng nặng F-15EX Eagle II của Mỹ vẫn liên tục nhận thêm đơn đặt hàng nhờ khả năng mang tải trọng vũ khí cực lớn, tầm hoạt động xa và chi phí vận hành thấp hơn nhiều mẫu máy bay hiện đại khác.
Tháng 5/2026, Israel tiếp tục phê duyệt kế hoạch mua thêm 25 chiến đấu cơ hạng nặng F-15IA, phiên bản nội địa hóa từ F-15EX Eagle II của Mỹ.
Trước đó, Tel Aviv đã ký hợp đồng mua 25 chiếc đầu tiên vào cuối năm 2025. Điều này nâng tổng số F-15IA mà Israel dự kiến sở hữu lên 50 máy bay.
Quyết định trên cho thấy F-15EX vẫn giữ vị trí đặc biệt trong chiến lược không quân hiện đại, bất chấp sự xuất hiện của các tiêm kích tàng hình như F-35 Lightning II hay F-22 Raptor.
Nguồn gốc của F-15EX bắt đầu từ chiến đấu cơ chiếm ưu thế trên không F-15 Eagle do Mỹ phát triển từ thập niên 1970.
Sau hàng chục năm phục vụ và liên tục nâng cấp, tập đoàn Boeing phát triển phiên bản F-15EX Eagle II với mục tiêu kéo dài vòng đời dòng máy bay này thêm nhiều thập kỷ nữa.
So với các phiên bản cũ, F-15EX được thay đổi sâu về hệ thống điện tử, radar, cấu trúc khung thân và năng lực tác chiến mạng. Máy bay có chiều dài khoảng 19,4 m, sải cánh 13 m và khối lượng cất cánh tối đa gần 37 tấn.
Sức mạnh của chiến đấu cơ này đến từ 2 động cơ phản lực General Electric F110-GE-129, cho phép đạt tốc độ tối đa khoảng Mach 2,5, tương đương gần 3.000 km/h. Đây vẫn là một trong những tiêm kích nhanh nhất thế giới hiện nay.
Điểm nổi bật nhất của F-15EX là tải trọng vũ khí rất lớn. Máy bay có thể mang khoảng 13,4 tấn vũ khí trên 12 giá treo dưới cánh và thân. Nhờ đó, F-15EX thường được ví như “xe tải tên lửa” trên không.
Theo cấu hình tác chiến không đối không, F-15EX có thể mang tới 12 tên lửa không đối không AIM-120 AMRAAM hoặc nhiều loại tên lửa khác cùng lúc.
Trong nhiệm vụ tấn công mặt đất, máy bay có thể triển khai bom dẫn đường chính xác GBU-28, bom đường kính nhỏ GBU-39 hay tên lửa hành trình AGM-158 JASSM.
Một trong những lý do khiến nhiều quốc gia tiếp tục quan tâm F-15EX là tầm hoạt động lớn. Máy bay có bán kính chiến đấu xa hơn đáng kể so với nhiều tiêm kích hạng nhẹ hiện đại.
Điều này đặc biệt phù hợp với các quốc gia cần duy trì khả năng tấn công tầm xa mà không phụ thuộc quá nhiều vào máy bay tiếp dầu.
F-15EX cũng được đánh giá cao nhờ hệ thống điện tử hàng không hiện đại. Máy bay sử dụng radar mảng quét điện tử chủ động AN/APG-82 AESA có khả năng theo dõi đồng thời nhiều mục tiêu trên không và mặt đất.
Buồng lái kỹ thuật số mới với màn hình cảm ứng cỡ lớn giúp phi công xử lý dữ liệu chiến trường nhanh hơn.
Ngoài ra, F-15EX còn được thiết kế để dễ dàng tích hợp vũ khí mới trong tương lai, bao gồm cả tên lửa siêu vượt âm.
Giới phân tích quân sự Mỹ cho rằng đây là một trong những nền tảng phù hợp nhất để mang các loại vũ khí cỡ lớn mà tiêm kích tàng hình F-35 khó triển khai do hạn chế khoang vũ khí bên trong.
Một ưu điểm khác của F-15EX là tuổi thọ khung thân rất cao, lên tới khoảng 20.000 giờ bay. Điều này giúp giảm đáng kể chi phí khai thác dài hạn.
Không quân Mỹ dự kiến sử dụng F-15EX song song với F-35 trong nhiều năm tới thay vì thay thế hoàn toàn.
Trong bối cảnh chiến tranh hiện đại ngày càng đòi hỏi hỏa lực lớn, tầm hoạt động xa và khả năng mang đa dạng vũ khí, F-15EX đang chứng minh rằng các chiến đấu cơ hạng nặng vẫn giữ vai trò quan trọng, ngay cả khi thời đại tiêm kích tàng hình đã bắt đầu.
Việt Hùng