Vì sao khu vực Nam Bộ, đặc biệt là TP.HCM trải qua đợt lạnh vượt ngưỡng lịch sử?

17 giờ trướcBài gốc

Trước đó, nhiệt độ thấp kỷ lục tại trạm Nhà Bè được ghi nhận vào năm 2013 và lặp lại năm 2025 ở mức 18,9°C. Không chỉ TP.HCM, nhiều địa phương Nam Bộ cũng chứng kiến mức nhiệt giảm sâu. Trạm Tân Sơn Hòa đo được 19°C, Sở Sao 16,9°C, còn Vũng Tàu ghi nhận 19,5°C - thấp hơn mức kỷ lục 19,7°C từng ghi nhận năm 1996. Đáng chú ý, theo các chuyên gia khí tượng, nhiệt độ thực tế mà người dân cảm nhận ngoài trời có thể thấp hơn từ 1-2°C so với số liệu đo tại các trạm do tác động của gió và bức xạ nhiệt ban đêm.

Ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia

Số liệu của Trung tâm Dự báo KTTV Quốc gia

Ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết: "Dựa trên số liệu quan trắc ngày 9/1/2026, có ít nhất 4 trạm tại khu vực TP.HCM và lân cận ghi nhận nhiệt độ thấp hơn mức lịch sử cùng kỳ tháng 1. Nguyên nhân chủ yếu là do không khí lạnh liên tục được tăng cường, mở rộng vùng ảnh hưởng sâu xuống phía Nam".

Theo ông Khiêm, đêm qua và sáng nay (9/1), khu vực TP.HCM và Nam Bộ trời ít mây, làm gia tăng quá trình phát xạ nhiệt, khiến nền nhiệt giảm nhanh và sâu hơn. Dự báo trong 2–3 ngày tới, tình trạng nhiệt độ thấp về đêm và sáng sớm tại Nam Bộ nói chung và TP.HCM nói riêng vẫn sẽ tiếp tục duy trì.

Cùng nhận định, TS Trương Bá Kiên, Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Khí tượng và Khí hậu (Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn và Biến đổi khí hậu) cho biết, TP.HCM và nhiều tỉnh Nam Bộ vừa trải qua một đêm và rạng sáng “đặc biệt hiếm thấy” khi nhiệt độ đo ở mực 2m hạ xuống dưới 18°C – mức rất hiếm ở miền nhiệt đới phương Nam.

Theo ông Kiên, đây được xem là nền nhiệt thấp nhất trong chuỗi số liệu quan trắc kéo dài hàng chục năm, từ năm 1980 đến nay. Đợt lạnh khiến nhiều người dân bất ngờ khi lần đầu phải mặc áo ấm dày, bật máy sưởi và co ro trong cái lạnh khác hẳn mọi năm.

Nguyên nhân chính của đợt lạnh này, theo TS Kiên, là do khối không khí lạnh mạnh và kéo dài liên tục được tăng cường từ đầu tuần, gần như không có quãng nghỉ. Áp cao lạnh lục địa từ phía Bắc mở rộng sâu xuống phía Nam, đưa gió mùa Đông Bắc tràn dọc Trung Bộ và lan đến Nam Bộ trong trạng thái lạnh, khô và ổn định.

“Không khí lạnh kéo dài nhiều ngày khiến nó không kịp suy yếu, dồn nén ở tầng thấp và kéo tụt nền nhiệt sát mặt đất, nơi người dân đô thị cảm nhận rõ nhất”, ông Kiên phân tích.

Lúc 6h sáng, theo các ứng dụng thời tiết trên thiết bị di dộng, nhiệt độ tại khu vực trung tâm TP.HCM dao động khoảng 17 độ C.

Bên cạnh đó, mưa nhỏ rải rác đầu tuần tại Nam Bộ đã làm mặt đất ướt, khiến nhiệt lượng bị mất nhanh. Sau mưa, thời tiết chuyển khô nhanh dưới tác động của gió mùa khô, khiến bề mặt và tầng không khí sát đất không còn nguồn ẩm ấm bổ sung, làm cái lạnh duy trì dai dẳng.

Đặc biệt, trong ngày hôm qua, bầu trời Nam Bộ quang mây cả ban ngày lẫn ban đêm. Khi mây mỏng, mặt đất đô thị phát xạ nhiệt mạnh hơn, quá trình thoát nhiệt bức xạ diễn ra hiệu quả, khiến nhiệt độ giảm nhanh vào đêm và sáng sớm. Gió bề mặt trong đô thị cũng yếu dần về đêm, hạn chế sự hòa trộn không khí theo phương thẳng đứng, khiến lớp không khí lạnh đọng lại sát mặt đất lâu hơn.

Nguyên nhân gây lạnh vượt lịch sử ở Nam Bộ chủ yếu là do không khí lạnh liên tục được tăng cường, mở rộng vùng ảnh hưởng sâu xuống phía Nam

TS Trương Bá Kiên cho rằng nhiều người thường cho rằng biến đổi khí hậu khiến Trái đất nóng lên thì mùa Đông sẽ ấm hơn và các đợt lạnh sẽ yếu dần. Tuy nhiên, thực tế cho thấy trong bối cảnh nhiệt độ trung bình toàn cầu tăng, khí hậu vẫn có thể xuất hiện những đợt không khí lạnh tăng cường đột ngột với cường độ mạnh bất thường – những “cú lạnh” ngắn hạn nhưng rất sâu.

Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, đợt rét đậm, rét hại tại miền Bắc năm nay xuất hiện muộn hơn khoảng 10 ngày so với trung bình nhiều năm, khi thông thường rét đậm, rét hại thường xảy ra vào nửa cuối tháng 12. Dự báo, nhiệt độ trung bình tháng 1/2026 trên cả nước ở mức xấp xỉ trung bình nhiều năm.

Các chuyên gia nhận định, sau đợt rét này, nhiều khả năng từ nay đến cuối tháng 1 sẽ xuất hiện giai đoạn ấm lên, với nền nhiệt trung bình cao hơn trung bình nhiều năm khoảng 0,5–1°C. Rét đậm, rét hại vẫn có thể xuất hiện nhưng chủ yếu tập trung ở vùng núi và trung du phía Bắc, với thời gian không kéo dài.

Văn Ngân/VOV.VN

Nguồn VOV : https://vov.vn/xa-hoi/vi-sao-khu-vuc-nam-bo-dac-biet-la-tphcm-trai-qua-dot-lanh-vuot-nguong-lich-su-post1260072.vov