Vì sao mạng xã hội bỗng 'tràn ngập' những chuyện siêu nhiên, khó lý giải?

3 giờ trướcBài gốc

Tóm tắt nhanh:

· Những câu chuyện tâm linh thường dễ lan truyền vì đánh mạnh vào cảm xúc sợ hãi và tò mò của con người.

· Khi đọc nhiều nội dung tương tự, con người dễ nhớ lại, diễn giải lại và kể lại các trải nghiệm mơ hồ của bản thân.

· Thuật toán mạng xã hội có thể khiến người dùng cảm thấy “tràn ngập chuyện siêu nhiên”.

· Mỗi trải nghiệm có thể có lời giải thích khác nhau và không phải trường hợp nào cũng có thể kết luận ngay.

Một bạn nữ đã kể lại những trải nghiệm khó lý giải trong chuyến đi cuối tuần vừa rồi: Bạn nghe thấy những tiếng thúc giục bỏ áo phao và nhảy xuống nước khi đang đi đò qua hang động, bạn nhìn thấy một “người” bí ẩn giữa đêm tối…

Câu chuyện của bạn nữ lan truyền mạnh trên mạng xã hội Threads. Gần như ngay lập tức, những bài viết kể về các trải nghiệm có tính tâm linh như “nhìn thấy bóng người”, “nghe tiếng gọi”, “bị đi theo”… xuất hiện liên tục.

Nhiều cư dân mạng kể về những sự việc siêu nhiên, khó lý giải mà mình đã gặp ở khắp nơi, từ ký túc xá trường đại học, đến Thái Lan, Hàn Quốc. Điều này khiến không ít người nói rằng mạng xã hội bỗng tràn ngập chuyện tâm linh chỉ trong vài ngày.

Hang động là môi trường thiếu ánh sáng, có thể gây cảm giác lo lắng, sợ hãi đối với một số khách tham quan. Ảnh minh họa: Lost River Cave.

Vì sao các câu chuyện tâm linh thường lan truyền rất nhanh?

Có nhiều lý do khiến con người hay bị thu hút bởi những câu chuyện bí ẩn, khó lý giải. Nhiều nhà tâm lý học cho rằng não bộ của con người đặc biệt chú ý tới những thông tin liên quan đến nguy hiểm, các tình huống có tính đe dọa…, phần vì bản năng sinh tồn, phần vì sự tò mò, muốn tìm hiểu.

Theo bài phân tích trên trang web của ĐH Arizona (Mỹ), phó giáo sư Eddy White của Khoa Nhân văn Công cộng và Ứng dụng cho rằng một động lực lớn khiến những câu chuyện siêu nhiên thu hút nhiều người là việc tìm kiếm ý nghĩa trong một thế giới phức tạp.

Ông White nói, phần lớn ý nghĩa mà con người tìm kiếm liên quan đến sự hữu hạn của cuộc sống và những gì xảy ra sau khi qua đời. Tuy nhiên, việc tìm kiếm ý nghĩa đó còn vượt ra ngoài những câu hỏi về cái chết.

Vì nhiều lý do, con người thường bị thu hút bởi những câu chuyện siêu nhiên, dị thường. Ảnh minh họa: Arizona.edu.

Ngoài ra, những câu chuyện mang màu sắc tâm linh, siêu nhiên còn có thể tạo ra cảm giác sợ hãi, có thể rất gần với cảm giác phấn khích mà nhiều người thích thú. Đây cũng là một lý do khiến nhiều người thích đọc sách kinh dị, vào nhà ma…

Cộng với một số yếu tố tâm lý khác, những điều trên khiến con người thường đặc biệt thích đọc, nghe kể và kể lại những sự việc bí ẩn, siêu nhiên, khiến chúng có thể lan truyền rất nhanh.

Hiệu ứng này càng mạnh trên mạng xã hội. Tức là, khi một bài viết gây chú ý, thuật toán sẽ tiếp tục ưu tiên hiển thị các nội dung tương tự. Điều này tạo cảm giác “tràn ngập chuyện ma”, dù thực tế đó có thể chỉ là một nhóm nội dung đang được lan truyền mạnh trong thời gian ngắn.

Vì sao nhiều người cùng nhớ đến và kể lại những trải nghiệm kỳ lạ?

Sau khi đọc một hoặc một vài câu chuyện khó lý giải, con người cũng dễ bắt đầu nhớ lại các trải nghiệm mơ hồ của bản thân (hoặc của người khác mà mình từng nghe kể), chẳng hạn từng nghe tiếng động lạ trong ký túc xá, cảm thấy bất an khi đi rừng hoặc nghe như có ai gọi tên mình trong bóng tối.

Các nhà nghiên cứu gọi đây là “social contagion” (sự lây lan xã hội). Đây là sự lan truyền các hành vi, thái độ và cảm xúc thông qua đám đông, từ thành viên này sang thành viên khác, theo bài đăng trên Thư viện Y khoa Quốc gia Mỹ (NLM). Mạng xã hội cũng có thể khiến sự “lây lan” này dễ xảy ra hơn, ảnh hưởng đến nhiều người hơn.

Mà trên mạng xã hội, khi rất nhiều người chia sẻ cùng một kiểu trải nghiệm, người đọc thường dễ cảm thấy những câu chuyện đó “đáng tin” hơn.

Ngoài ra, còn có những xu hướng tâm lý và nhận thức khác khiến nhiều người sau khi đọc chuyện siêu nhiên thì nghĩ rằng mình cũng từng gặp chuyện tương tự, chẳng hạn thiên kiến xác nhận (não tìm kiếm và ghi nhớ những chi tiết phù hợp với niềm tin sẵn có, nhưng bỏ qua những chi tiết không phù hợp).

Hình minh họa đơn giản về sự lây lan xã hội. Ảnh: Medium.

Không phải mọi trải nghiệm đều có cùng một lời giải thích

Tất nhiên, không phải tất cả các trải nghiệm kỳ lạ đều có thể được giải thích theo cùng một cách. Có trường hợp là sự hiểu nhầm hoặc do ảnh hưởng tâm lý, nhưng cũng có những câu chuyện không có nhiều thông tin để kết luận chính xác.

Tuy nhiên, các chuyên gia tâm lý cho rằng, thường thì khi nỗi sợ, sự tò mò và hiệu ứng đám đông kết hợp với nhau trên mạng xã hội, những câu chuyện tâm linh dễ có xu hướng lan rất nhanh.

Vì vậy, khi đọc các câu chuyện mang màu sắc tâm linh, siêu nhiên trên mạng xã hội, mỗi người đều nên giữ sự bình tĩnh, tỉnh táo và nhìn nhận sự việc theo nhiều khả năng khác nhau thay vì vội kết luận. Vì những trải nghiệm kỳ lạ đôi khi có thể liên quan đến tâm lý, môi trường, hoặc trạng thái căng thẳng của con người, nhưng không phải trường hợp nào cũng có thể kết luận theo cùng một cách.

Ngoài ra, người dùng mạng xã hội cũng nên cẩn trọng trước những nội dung chưa được kiểm chứng rõ ràng, nhất là khi các câu chuyện đó đang lan truyền mạnh, để tránh tạo cảm giác sợ hãi cho chính mình.