Hung Cao được Tổng thống Donald Trump tín nhiệm.
Động thái này diễn ra giữa lúc tình hình toàn cầu đang ở mức độ căng thẳng cực độ, đặc biệt khi lực lượng Mỹ đang duy trì lệnh phong tỏa các cảng của Iran trong một lệnh ngừng bắn vô cùng mong manh.
Sự ra đi đột ngột của một nhà tài phiệt nhường chỗ cho một cựu binh dày dạn kinh nghiệm chiến trường phản ánh rõ nét sự thay đổi trong triết lý điều hành và những đòi hỏi khắt khe về lòng trung thành tuyệt đối của Nhà Trắng ở thời điểm hiện tại.
Sự sụp đổ của một nhà tài phiệt trước kỷ luật quân đội
John C. Phelan bước vào Lầu Năm Góc với một hồ sơ mang đậm màu sắc chính trị tài phiệt. Là người sáng lập quỹ đầu tư Rugger Management LLC và là một nhà tài trợ khổng lồ cho chiến dịch tranh cử của Tổng thống Donald Trump, Phelan được trao chiếc ghế lãnh đạo Hải quân Mỹ dù hoàn toàn là một tờ giấy trắng về kinh nghiệm quân sự hay quản lý dân sự trong lực lượng vũ trang.
Sự bổ nhiệm này ban đầu được xem là phần thưởng chính trị, nhưng thực tế điều hành lại phơi bày những rạn nứt không thể hàn gắn giữa tư duy của một nhà tư bản độc lập và kỷ luật thép của quân đội.
Nguyên nhân sâu xa dẫn đến sự sụp đổ của Phelan xuất phát từ sự bất đồng gay gắt kéo dài nhiều tháng với Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth và Thứ trưởng Steve Feinberg.
Dưới góc nhìn của giới lãnh đạo chóp bu tại Lầu Năm Góc, Phelan tỏ ra chần chừ trong việc thực thi các cải tổ mang tính sống còn đối với quá trình hiện đại hóa Hải quân, đặc biệt là nỗ lực thúc đẩy năng lực đóng tàu. Sự chậm trễ này đi ngược lại hoàn toàn với tầm nhìn chiến lược của Nhà Trắng, nơi Tổng thống Trump và Bộ trưởng Hegseth đang ráo riết chuẩn bị ngân sách quốc phòng năm 2027 với mục tiêu mở rộng hạm đội để đối phó với các mối đe dọa toàn cầu.
Nghiêm trọng hơn, phong cách làm việc của Phelan đã vi phạm nguyên tắc tối thượng của quân đội: chuỗi chỉ huy. Việc ông thường xuyên bỏ qua các cấp lãnh đạo cấp cao để tự đưa ra các quyết định lớn cho thấy tư duy của một giám đốc quỹ đầu tư tư nhân không thể lắp ghép vừa vặn vào bộ máy quân sự.
Sự kiện ông dõng dạc trình bày về các ưu tiên đóng tàu tại hội nghị Sea-Air-Space chỉ một ngày trước khi bị ép buộc từ chức cho thấy sự tự tin thái quá và việc ông hoàn toàn mất kết nối với thực tế chính trị tại Lầu Năm Góc.
Đối với chính quyền hiện tại, một bộ trưởng thiếu năng lực thực thi và phớt lờ kỷ luật cấp trên là một rào cản phải bị loại bỏ ngay lập tức, tương tự như cách Bộ trưởng Hegseth đã dọn dẹp hàng loạt tướng lĩnh cấp cao, bao gồm cả Tư lệnh Lục quân Randy George trong thời gian qua.
Quyền Bộ trưởng Hải quân Hung Cao và mảnh ghép hoàn hảo cho học thuyết an ninh mới
Việc đưa Thứ trưởng Hung Cao lên nắm quyền điều hành Hải quân Mỹ là một nước cờ mang tính toán chiến lược cực kỳ kỹ lưỡng của Lầu Năm Góc.
Trái ngược hoàn toàn với người tiền nhiệm, Hung Cao mang đến một bản lý lịch quân sự không thể hoàn hảo hơn với 25 năm phục vụ trong lực lượng Hải quân, từng trực tiếp tham gia các chiến dịch tại những điểm nóng xung đột trên toàn cầu.
Kinh nghiệm thực chiến này là tài sản vô giá giúp ông thấu hiểu bộ máy từ cấp độ binh sĩ cho đến các chiến lược gia, điều mà Nhà Trắng đang cực kỳ cần thiết khi Hải quân Mỹ phải gánh vác trọng trách duy trì vòng vây phong tỏa Iran và bảo vệ các tuyến hàng hải quốc tế.
Về mặt tư tưởng chính trị, Hung Cao thể hiện sự đồng điệu tuyệt đối với quan điểm của Tổng thống Donald Trump và phe bảo thủ. Trong chiến dịch tranh cử Thượng viện tại bang Virginia năm 2024, ông đã sử dụng chính trải nghiệm cá nhân của mình để công kích gay gắt các chính sách của cựu Tổng thống Joe Biden, đồng thời đưa ra những lời cảnh báo cho người Mỹ mang đậm màu sắc dân túy về nguy cơ đánh mất đất nước (We are losing our country).
Những phát ngôn cứng rắn và lòng trung thành chính trị của ông đã được tưởng thưởng bằng sự ủng hộ chính thức từ ông Trump trong cuộc bầu cử sơ bộ đông đúc.
Sự chuyển giao quyền lực từ Phelan sang Hung Cao phản ánh một thông điệp vô cùng rõ ràng từ chính quyền đương nhiệm. Trong thời bình, Nhà Trắng có thể ưu ái trao các vị trí dân sự cho những nhà tài trợ chính trị giàu có. Tuy nhiên, khi đối mặt với một thế giới đầy rẫy bất trắc, chiến tranh leo thang và áp lực cải tổ quân đội mạnh mẽ, Lầu Năm Góc cần những người lính thực thụ.
Hung Cao hội tụ đủ cả hai yếu tố cốt lõi: một tư duy quân sự sắc bén được rèn giũa qua thực chiến và một lòng trung thành tuyệt đối với hệ tư tưởng chính trị của Tổng thống. Ông chính là mảnh ghép hoàn hảo để Bộ trưởng Hegseth siết chặt lại kỷ luật của Hải quân, đẩy nhanh tốc độ hiện đại hóa hạm đội và đảm bảo cỗ máy chiến tranh của nước Mỹ vận hành theo đúng quỹ đạo mà Nhà Trắng đã vạch ra.
Bùi Tú