Vì sao năm nay không có 30 Tết?

2 giờ trướcBài gốc

Có năm người ta háo hức chờ đợi "đêm 30" để cúng tất niên, để nghe tiếng pháo hoa giao thừa vang lên sau một ngày cuối cùng của năm cũ. Nhưng cũng có năm, lịch chỉ dừng lại ở ngày 29 tháng Chạp rồi bước thẳng sang mùng 1. Chẳng hạn như Tết năm nay, nhiều người không khỏi thắc mắc vì sao năm nay lại không có 30 Tết? Có phải lịch in sai, hay do cách tính mới?

Thực ra, câu trả lời nằm ở cách vận hành của âm lịch - hệ thống lịch gắn với chu kỳ của Mặt Trăng mà người Việt đã sử dụng hàng nghìn năm nay.

Trước hết cần hiểu rằng Tết Nguyên đán của Việt Nam dựa trên âm lịch, tức là dựa vào chu kỳ tròn khuyết của Mặt Trăng. Một tháng âm lịch được tính từ lúc trăng non (không nhìn thấy trăng) đến lần trăng non tiếp theo. Chu kỳ này kéo dài khoảng 29,5 ngày. Chính con số "29,5" này là mấu chốt của câu chuyện.

Vì không thể có "nửa ngày" trong lịch, nên tháng âm lịch chỉ có thể là 29 ngày (tháng thiếu) hoặc 30 ngày (tháng đủ). Các tháng sẽ được sắp xếp xen kẽ để khớp tương đối với chu kỳ thực tế của Mặt Trăng. Do đó, tháng Chạp - tháng cuối cùng của năm có năm sẽ đủ 30 ngày, nhưng cũng có năm chỉ có 29 ngày.

Khi tháng Chạp chỉ có 29 ngày, lịch sẽ kết thúc ở ngày 29. Ngay sau đó là mùng 1 tháng Giêng. Vì vậy, năm đó đơn giản là... không tồn tại ngày 30 Tết.

Không phải năm nào cũng có ngày 30 Tết (Ảnh: Mai Lân)

Nhiều người thắc mắc: Thế ai quyết định tháng nào 29 ngày, tháng nào 30 ngày? Câu trả lời là không phải do con người "thích thì thêm, không thích thì bớt" mà dựa trên tính toán thiên văn để đảm bảo âm lịch không lệch quá xa so với chuyển động thực tế của Mặt Trăng và Mặt Trời. Ngoài ra, để âm lịch không "trôi" quá xa so với dương lịch và các mùa trong năm, cứ vài năm lại có thêm một tháng nhuận.

Chính vì cơ chế linh hoạt này mà có năm sẽ có 30 Tết, có năm thì không. Điều đó hoàn toàn bình thường trong quy luật của âm lịch.

Thực tế, việc "không có 30 Tết" không làm Tết đến sớm hơn hay muộn hơn một cách bất thường. Chỉ là năm đó, tháng Chạp rút ngắn lại một ngày. Các nghi thức như cúng tất niên, sum họp gia đình vẫn diễn ra vào ngày cuối cùng của năm âm lịch, dù đó là ngày 29 hay 30.

Thậm chí, nhiều gia đình vẫn quen miệng gọi ngày cuối năm là "đêm 30", dù năm đó chỉ có 29 ngày. Bởi trong tâm thức, "30 Tết" không chỉ là một con số, mà là biểu tượng của khoảnh khắc chuyển giao, của bữa cơm đoàn viên và của cảm giác khép lại một vòng quay cũ để mở ra hành trình mới.

Vì vậy, nếu năm nay không có 30 Tết, đừng lo lắng. Không phải Tết bị "thiếu" đi một ngày, mà chỉ là lịch đang vận hành đúng với nhịp điệu của bầu trời. Và dù là 29 hay 30, điều quan trọng nhất vẫn là ngày cuối năm ấy, người thân có quây quần, sum họp bên nhau hay không mà thôi.

THIÊN AN

Nguồn Văn hóa : http://baovanhoa.vn/doi-song/vi-sao-nam-nay-khong-co-30-tet-204950.html