Nghệ sĩ V-pop: Nhiều sản phẩm, ít nhận diện
Mỗi tuần, V-pop có thêm MV mới, EP mới, concert mới. Một ca khúc vừa phát hành có thể lọt top thịnh hành, phủ kín TikTok, xuất hiện ở quán cà phê và trung tâm thương mại. Nhưng cũng rất nhanh, nhiều sản phẩm biến mất.
Khán giả nghe xong rồi quên. Có bài nổi vài tuần nhưng không để lại cảm giác nhận diện rõ về nghệ sĩ đứng phía sau. Không ít trường hợp, người ta nhớ đoạn nhạc viral hơn nhớ người hát là ai.
Điều gì khiến một nghệ sĩ được nhận ra ngay lập tức? Vì sao có người chỉ cần cất giọng là khán giả biết ngay, trong khi nhiều ca sĩ liên tục ra sản phẩm nhưng vẫn mờ nhạt? Câu hỏi đó không còn là chuyện của giới chuyên môn. Nó là áp lực thật với bất kỳ nghệ sĩ V-pop nào muốn tồn tại lâu trong một thị trường giải trí ngày càng đông đúc.
Nghệ sĩ V-pop trước áp lực thuật toán và thị trường âm nhạc. Ảnh minh họa
Bản sắc không nằm ở poster
Trong nhiều năm, V-pop thường dùng cụm từ "màu sắc riêng" để giới thiệu nghệ sĩ mới. Tuy nhiên, không phải ai có hình ảnh khác biệt cũng tạo được bản sắc thật sự. Bản sắc không nằm ở kiểu tóc, trang phục hay concept MV. Những thứ đó có thể gây chú ý trong ngắn hạn, nhưng chưa đủ tạo nhận diện bền vững.
Điều làm nên bản sắc thường khó nắm bắt hơn: cách xử lý ca khúc, tư duy chọn bài, kiểu cảm xúc theo đuổi và thái độ âm nhạc được giữ nhất quán qua nhiều năm. Đó là tổng hòa của giọng hát, phong cách sản xuất và cảm giác riêng mà khán giả nhận ra dù không cần nhìn tên.
Nhận ra không cần nhìn tên
Tùng Dương thường xuyên gây tranh luận vì cách hát và cách chọn ca khúc, nhưng rất khó nhầm anh với bất kỳ ai khác trên thị trường. Cá tính âm nhạc của anh đủ mạnh để tồn tại ngoài mọi xu hướng. Trúc Nhân tạo dấu ấn bằng sự châm biếm thông minh, tính sân khấu cao và cách kể chuyện vừa lạ vừa gần đời sống đại chúng. Hương Tràm được nhớ bởi giọng hát nội lực và khả năng xử lý ballad mang tính bản năng.
Ba trường hợp này có chung một điểm: khán giả có thể thích hoặc không thích, nhưng họ biết rõ nghệ sĩ đó là ai. Trong một thị trường ngày càng đông người, đó là lợi thế không nhỏ.
Nghệ sĩ V-pop không chỉ cạnh tranh bằng ca khúc mà còn chịu áp lực thuật toán, lượt xem và xu hướng mạng xã hội. Ảnh minh họa
Biết cần bản sắc, vẫn chọn công thức
Nhiều nghệ sĩ V-pop không phải không biết tầm quan trọng của bản sắc. Đây là nghịch lý cần nhìn thẳng: họ biết, nhưng vẫn chọn công thức. Lý do không hẳn là lười sáng tạo.
Nghệ sĩ trẻ đang chịu áp lực kinh tế rất thực. Họ cần show diễn để có thu nhập, cần lượt xem để được nhãn hàng chú ý, cần thuật toán ưu ái để tồn tại trên nền tảng số. Trong bối cảnh đó, một ca khúc bắt trend có thể giúp họ sống qua năm, còn một sản phẩm "khác biệt" có thể khiến họ biến mất khỏi bảng xếp hạng. Bản sắc, theo nghĩa đó, đôi khi là xa xỉ phẩm mà nghệ sĩ trẻ khó với tới trong giai đoạn đầu sự nghiệp.
Vấn đề là khi giai đoạn đó kéo dài quá lâu, công thức không còn là chiến lược sống còn mà trở thành thói quen. Thói quen đó rất khó phá vỡ khi khán giả đã quen nhìn một nghệ sĩ theo cách nhất định. Một ca khúc phải có đoạn đủ ngắn để cắt clip, một MV cần hình ảnh đủ bắt mắt để tạo tương tác. Hệ quả là nhiều sản phẩm dần giống nhau và nhiều nghệ sĩ V-pop dần trở nên khó phân biệt.
Một bài hit chưa đủ tạo sự nghiệp
Một ca khúc viral có thể giúp nghệ sĩ nổi tiếng rất nhanh, nhưng nổi nhanh không đồng nghĩa với vị trí lâu dài. Thị trường vài năm qua cho thấy không ít hiện tượng chỉ gắn với một bài hát. Khi trào lưu đi qua, tên tuổi cũng hạ nhiệt theo.
Để giữ khán giả trong nhiều năm, nghệ sĩ cần một đường dây nhận diện rõ ràng. Khán giả hôm nay không chỉ nghe nhạc mà còn theo dõi cách nghệ sĩ phát triển hình ảnh, chọn dự án và phản ứng trước thị trường. Bản sắc vì thế không còn là lựa chọn nghệ thuật thuần túy. Nó là lợi thế cạnh tranh trong một thị trường mà sự thay thế diễn ra ngày càng nhanh.
Khán giả đã thay đổi cách nghe nhạc
Khán giả trẻ hôm nay có thể nghe nhạc Âu Mỹ, K-pop, indie Việt và nhạc điện tử chỉ trong một playlist. Họ tiếp xúc với nhiều mô hình phát triển nghệ sĩ quốc tế và cũng khắt khe hơn với sản phẩm trong nước. Mạng xã hội khiến quá trình "kiểm tra" nghệ sĩ diễn ra liên tục. Công chúng so sánh sản phẩm mới với sản phẩm cũ, đặt các nghệ sĩ cạnh nhau và tranh luận ngay dưới mỗi video. Sự lặp lại và thiếu cá tính bị phát hiện rất nhanh.
Những nghệ sĩ giữ được bản sắc thường có lợi thế bền hơn. Họ không nhất thiết phải dẫn đầu xu hướng, nhưng họ tạo được nhóm công chúng riêng và duy trì sự nhận diện qua thời gian.
Bản sắc không tạo được bằng khẩu hiệu
"Bản sắc nghệ sĩ V-pop" đang bị dùng quá nhiều trong truyền thông giải trí. Nghệ sĩ mới thường được giới thiệu là "có màu sắc riêng" hay "mang dấu ấn khác biệt", nhưng không phải tuyên bố nào cũng được chứng minh bằng sản phẩm.
Bản sắc cần thời gian và sự nhất quán. Một nghệ sĩ muốn giữ dấu ấn riêng thường phải chấp nhận đi chậm hơn, khó chiều thị trường hơn và sẵn sàng với tranh luận. Trong V-pop hôm nay, nghệ sĩ không thiếu cơ hội xuất hiện. Cái khó hơn là xuất hiện sao cho không bị lẫn. Công chúng không chỉ cần bài hát để nghe mà cần nghệ sĩ đủ khác để nhớ. Giữa một thị trường quá nhiều tiếng nói giống nhau, giữ được giọng nói riêng có thể là điều khó nhất.
Tiểu Vũ