Vì sao Tencent, Alibaba, ByteDance không thể để thua trong cuộc đua AI?

11 giờ trướcBài gốc

Vào buổi chiều tháng 1 se lạnh, Trung tâm Thể thao Vịnh Thâm Quyến (chỉ cách trụ sở Tencent một quãng ngắn) chật kín nhân viên tụ họp cho một bữa tiệc có sự xuất hiện của người nổi tiếng và nhiều phần thưởng. Song trước khi phần vui chơi bắt đầu, họ chứng kiến một khoảnh khắc tự nhìn nhận nghiêm túc từ vị lãnh đạo kín tiếng của mình.

Bài phát biểu đầu năm mới từ đồng sáng lập kiêm Giám đốc điều hành Pony Ma Huateng (Mã Hóa Đằng) là truyền thống thường niên của gã khổng lồ mạng xã hội và game Tencent. Điều này mang đến cho 115.000 nhân viên cái nhìn hiếm hoi về suy nghĩ của người đứng đầu Tencent, vốn hiếm khi trả lời phỏng vấn truyền thông hoặc đưa ra bình luận công khai.

Pony Ma Huateng (54 tuổi) đề cập đến nhiều chủ đề, gồm cả game, điện toán đám mây và cuộc chiến giá trong lĩnh vực giao đồ ăn tại Trung Quốc, nhưng nhận định về nỗ lực AI của Tencent mới là điều gây ấn tượng mạnh với phần lớn nhân viên, theo trang SCMP.

“Thực tế là chúng ta đã chậm trễ trong việc hành động về AI”, Pony Ma Huateng nói.

Chủ tịch Martin Lau (trái) và Giám đốc điều hành Pony Ma Huateng hát chúc mừng nhân viên Tencent tại Trung tâm Thể thao Vịnh Thâm Quyến vào ngày 26.1 - Ảnh: Weibo

Dù cách mô tả của ông phù hợp với lịch sử Tencent là công ty phát triển chắc chắn, ổn định, không chạy theo xu hướng quá nhanh, khoảnh khắc tự nhìn lại này tương phản với cuộc đua AI toàn cầu đang tăng trưởng theo cấp số nhân và chứng kiến sự bùng nổ ứng dụng.

Không giống Alibaba - vốn công khai mục tiêu chi tiêu cho AI, Tencent chỉ công bố kết quả theo quý. Công ty cho biết chi tiêu vốn trên tất cả các lĩnh vực trong quý 3/2025 là 13 tỉ nhân dân tệ (1,88 tỉ USD).

Ngân sách nghiên cứu và phát triển của Tencent tăng 28% lên 22,8 tỉ nhân dân tệ trong quý 3/2025, được thúc đẩy bởi các khoản đầu tư liên quan đến AI. Dù đây là mức chi nghiên cứu và phát triển theo quý cao nhất từ trước đến nay của Tencent, con số này vẫn thấp hơn các đối thủ.

Tháng 2.2025, Alibaba công bố kế hoạch đầu tư AI trị giá 380 tỉ nhân dân tệ trong ba năm và đang cân nhắc tăng lên 480 tỉ nhân dân tệ. Một gã khổng lồ công nghệ Trung Quốc khác là ByteDance, chủ sở hữu TikTok, được cho là sẽ chi tới 160 tỉ nhân dân tệ cho AI trong năm 2026, dù công ty chưa bình luận công khai.

“Không ai có thể để thua”

Các nhà phân tích cho rằng cách tiếp cận khác nhau của Tencent, Alibaba và ByteDance là dấu hiệu cho thấy ngành AI Trung Quốc đang ở một ngã rẽ: Đây là cuộc đua mà không công ty nào có thể để thua, nhưng sự cạnh tranh đang thách thức chiến lược truyền thống của các hãng công nghệ lớn và cách họ kiếm tiền trong suốt thập kỷ qua.

“Với các hãng công nghệ lớn nhất Trung Quốc, cuộc chiến AI mang tính sống còn. Những công ty không theo kịp sức mạnh và phạm vi AI có thể gặp khó khăn trong việc duy trì sự liên quan”, Kyle Chan, nghiên cứu viên tại Viện Brookings (Mỹ), cho biết.

“Các hãng công nghệ lớn nhất Trung Quốc đang tận dụng thế mạnh riêng của mình. Tencent tận dụng sức mạnh của nền tảng WeChat. Alibaba tích hợp AI vào hệ sinh thái thương mại điện tử và thanh toán rộng lớn, còn ByteDance xây dựng trên lợi thế mạng xã hội”, Kyle Chan nhận định.

Trong bài phát biểu năm mới, Pony Ma Huateng ca ngợi cách tiếp cận của Alibaba, vốn sử dụng ứng dụng AI Qwen làm trung tâm hệ sinh thái kết nối hơn 400 dịch vụ, gồm cả sàn thương mại điện tử Taobao.

Tuy nhiên, giám đốc điều hành Tencent lưu ý rằng trở thành một trung tâm tập trung cho các dịch vụ khác có thể không phải con đường phù hợp với WeChat, vốn ưu tiên quyền riêng tư và bảo mật, đồng thời đang tiến chậm hơn trong việc chuyển mình thành tác tử AI.

WeChat, siêu ứng dụng với hơn 1,4 tỉ người dùng hoạt động hàng tháng của Tencent, cung cấp gần như mọi thứ người dùng cần trong cuộc sống hàng ngày tại Trung Quốc, từ đặt đồ ăn đến đặt vé máy bay.

Hiện Tencent tích hợp mô hình ngôn ngữ lớn Hunyuan do hãng phát triển vào toàn bộ các lĩnh vực kinh doanh chính, từ quảng cáo đến điện toán đám mây, nhưng cũng áp dụng mô hình AI của công ty khởi nghiệp DeepSeek cho chatbot Yuanbao và WeChat.

Trong số các chiến lược AI khác nhau được các hãng công nghệ lớn Trung Quốc áp dụng để thu hút người tiêu dùng, Tencent có lẽ là công ty kiên nhẫn nhất, theo Ivan Su - nhà phân tích cổ phiếu cấp cao của hãng Morningstar. Ông Ivan Su cho biết: “Với sự không chắc chắn xung quanh việc kiếm tiền từ AI, cách tiếp cận của Tencent cho phép họ tránh được thuế người tiên phong”, ám chỉ chi phí của việc tiên phong trong các thị trường chưa được chứng minh.

Trong khi đó, smartphone Nubia M153 tích hợp tác tử AI của ByteDance, chạy trên mô hình Doubao, đã gây tiếng vang khi ra mắt cuối năm 2025, với khả năng thực hiện nhiệm vụ thay người dùng qua lệnh giọng nói. Pony Ma Huateng nói việc cho phép smartphone có AI hiểu lệnh theo cách này là “cực kỳ không an toàn và vô trách nhiệm”, đồng thời có nguy cơ ảnh hưởng đến quyền riêng tư người dùng, theo lời các nhân viên tham dự cuộc họp.

Sau bài phát biểu của Pony Ma Huateng, đội ngũ Doubao cho biết các chức năng AI cần sự cho phép của người dùng và tuân thủ các nguyên tắc tuân thủ pháp luật.

Tác động tiềm tàng của dịch vụ như vậy với hệ sinh thái Tencent là rõ ràng, khi tác tử AI cấp hệ điều hành có thể “tạo ra vòng khép kín bỏ qua hoàn toàn WeChat”, theo Zhang Yi - nhà sáng lập và trưởng nhóm phân tích tại công ty tư vấn iiMedia.

Dù ban đầu rất được ưa chuộng, smartphone Nubia M153 cũng vấp phải phản ứng tiêu cực từ các ứng dụng và dịch vụ tài chính, vốn từ chối cho tác tử AI truy cập trái phép vì lý do bảo mật.

“Nó đại diện cho thách thức mang tính thế hệ với logic tương tác và lưu lượng truy cập. Điều này có thể đe dọa quyền kiểm soát của Tencent với dữ liệu hành vi người dùng và buộc họ chuyển hướng từ trung tâm siêu ứng dụng sang điểm truy cập tích hợp AI”, Zhang Yi bình luận.

Doubao của ByteDance đang thống trị thị trường ứng dụng AI ở Trung Quốc - Ảnh: Internet

Chatbot Doubao của ByteDance đang dẫn đầu thị trường ứng dụng AI Trung Quốc với 155 triệu người dùng hoạt động hàng tuần vào tuần thứ hai của tháng 12.2025, vượt xa các đối thủ, theo dữ liệu từ hãng QuestMobile.

Ứng dụng DeepSeek đứng thứ hai với 81,6 triệu người dùng. Yuanbao của Tencent và Qwen của Alibaba lần lượt xếp thứ ba và thứ năm.

Dùng chiến thuật cũ để thu hút người dùng

Trước Tết Nguyên đán, Tencent, Alibaba và ByteDance quay lại chiến thuật cũ: Lì xì quy mô lớn để thu hút người dùng. Tencent cho biết người dùng hoạt động hàng ngày và hàng tháng của Yuanbao vượt 50 triệu và 114 triệu sau khi tung chiến dịch lì xì 1 tỉ nhân dân tệ. Trong khi Alibaba báo cáo cụm từ “Qwen, giúp tôi đặt hàng” được gửi 5 tỉ lần.

ByteDance cho biết Doubao xử lý 63,3 tỉ token mỗi phút vào lúc cao điểm trong đêm Gala Tết Nguyên đán 2026.

Chiến lược của ByteDance là tích hợp AI vào smartphone, trong khi Alibaba muốn biến Qwen thành tác tử AI đóng vai trò điểm truy cập vào hệ sinh thái dịch vụ tiêu dùng. Người dùng có thể thực hiện các tác vụ như thanh toán hóa đơn điện bằng cách liên kết Qwen với Alipay.

Zhang Yi cho biết: “Cách tiếp cận này rất hợp lý với Alibaba vì họ thiếu một ‘cổng kết nối tự nhiên’ như WeChat, do đó rất cần một điểm truy cập AI đa ứng dụng để kết nối hệ sinh thái phân mảnh. Hướng đi kinh doanh của Alibaba rất rõ ràng: Thu hẹp khoảng cách từ dữ liệu và mô hình đến dịch vụ và cuối cùng là giao dịch. Nếu Alibaba có thể chuyển cuộc trò chuyện AI thành giao dịch, đó sẽ là bước nhảy vọt lớn cho toàn bộ hoạt động kinh doanh của họ".

Ngoài Qwen, Alibaba còn theo đuổi chiến lược toàn diện, gồm phần mềm đám mây, khung phần mềm AI và chip. Bộ phận bán dẫn T-Head của Alibaba đã xuất xưởng hơn 100.000 chip AI tiên tiến Zhenwu 810E, được cho là có hiệu năng ngang Nvidia H20, theo trang SCMP.

“Mạnh mẽ đến đáng sợ”

Sự kiên nhẫn của Tencent dựa trên nguồn lợi nhuận mạnh mẽ từ game, mà Pony Ma Huateng gọi là “mạnh mẽ đến đáng sợ”. Trong quý 3/2025, game mang về 63,6 tỉ nhân dân tệ, gần 1/3 doanh thu của Tencent.

Trong khi Tencent không chịu nhiều áp lực phải đặt cược lớn vào AI, Alibaba buộc phải làm vậy khi thương mại điện tử đối mặt cuộc chiến giá khốc liệt.

Alibaba còn đối mặt cạnh tranh từ Douyin của ByteDance và ứng dụng mua sắm giá rẻ Pinduoduo do PDD Holdings điều hành.

"Cả ba hãng công nghệ lớn nhất Trung Quốc đều đang theo đuổi cách tiếp cận toàn diện với AI: chip, điện toán, dịch vụ đám mây, mô hình nền tảng và ứng dụng", Kyle Chan cho biết.

ByteDance có thể sẽ chi khoảng 100 tỉ nhân dân tệ cho chip AI Nvidia năm 2026, tăng mạnh từ 85 tỉ năm 2025.

Sau khi trì hoãn, Trung Quốc gần đây đã cho phép nhập khẩu Nvidia H200, với hơn 400.000 chip AI này được phân bổ cho ByteDance, Alibaba và Tencent.

Chi tiêu vốn của Tencent giảm 24% trong quý 3/2025 do thiếu chip AI, nhưng Giám đốc tài chính John Lo kỳ vọng chi tiêu năm 2025 vẫn cao hơn 2024.

Tuy nhiên, đầu tư AI của các công ty Trung Quốc vẫn thấp hơn nhiều so với Mỹ. Alphabet (chủ sở hữu Google) dự kiến chi 180 tỉ USD năm 2026, còn Amazon cam kết mức 200 tỉ USD.

Tencent, Alibaba và ByteDance đi theo ba con đường khác biệt trong cuộc đua AI - Ảnh: Internet

Tại buổi gặp mặt nhân viên hồi tháng 1, Pony Ma Huateng cam kết sẽ đẩy mạnh đầu tư vào AI, một sự thay đổi so với các biện pháp cắt giảm chi phí trước đây của công ty. Ông coi AI là “lĩnh vực duy nhất đáng để đầu tư” và Tencent sẽ thực hiện nâng cấp toàn diện cơ sở hạ tầng AI từ gốc.

Động thái này được củng cố bằng việc tuyển dụng Vinces Yao Shunyu, cựu nghiên cứu viên OpenAI, làm trưởng bộ phận hạ tầng AI.

Dù Tencent đang tụt lại khi phát triển mô hình ngôn ngữ lớn và chi tiêu cho AI, các nhà phân tích tin rằng còn quá sớm để xác định ai thắng ai thua trong cuộc đua mới chỉ bắt đầu.

“Điều quyết định cuối cùng là sản phẩm AI có hấp dẫn người dùng và doanh nghiệp hay không”, Kyle Chan nhận định.

Dù thông điệp năm mới của Pony Ma Huateng có giọng điệu dè dặt, buổi tối vẫn kết thúc với không khí vui vẻ, khi ông và các lãnh đạo biểu diễn Unstoppable Momentum - bài hát chính thức của Đại hội Thể thao Quốc gia Trung Quốc lần thứ 15.

Sơn Vân

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/vi-sao-tencent-alibaba-bytedance-khong-the-de-thua-trong-cuoc-dua-ai-246520.html