Vì sao Trung Quốc nhắm đến GDP thấp hơn?

2 giờ trướcBài gốc

Thật ra ba năm qua, Trung Quốc cũng đã hạ mức tăng GDP kỳ vọng xuống còn “chừng 5%” và thậm chí năm 2020 không đặt ra chỉ tiêu tăng GDP nữa do đại dịch Covid-19 đang hoành hành. Điểm mấu chốt năm nay không chỉ nằm ở con số thấp hơn 5% mà còn là sự thay đổi chuẩn mực trong đánh giá cán bộ - từ chỗ dựa vào con số GDP của địa phương sang một loạt tiêu chí khác như việc làm, mức sống và tiêu dùng của người dân.

Theo tờ South China Morning Post, một chiến dịch kéo dài năm tháng nhằm nhấn mạnh tầm quan trọng của các vấn đề an sinh xã hội và tính bền vững dài hạn hơn là tăng trưởng kinh tế bằng mọi giá cho thấy một sự thay đổi trong nhận thức của lãnh đạo Trung Quốc. Họ nhận ra khi thúc đẩy tăng trưởng kinh tế thể hiện bằng con số GDP rất dễ nảy sinh các tiêu cực như nợ công tăng vọt, biến báo con số và sự bùng nổ các dự án lãng phí chỉ nhằm tăng GDP.

Chiến dịch này nhắm tới cán bộ lãnh đạo các tỉnh, thành Trung Quốc như bình luận của Tân Hoa Xã về “quan điểm đúng đắn trong thành tích nhiệm kỳ”: “Cách nhìn lệch lạc về thành tích chính trị bắt nguồn từ lợi ích cá nhân hoặc lợi ích của một nhóm nhỏ, dẫn đến tư duy ngắn hạn; mong muốn thành công nhanh và giành thắng lợi tức thì; sự lừa dối; và những hành động liều lĩnh, từ đó tạo ra các “dự án hình ảnh” và “dự án thành tích chính trị” để lại gánh nặng và những nguy cơ tiềm ẩn, gây ra sự bất bình mạnh mẽ trong công chúng”.

Cùng với việc đặt chỉ tiêu tăng trưởng GDP thấp hơn, Trung Quốc mạnh tay giải quyết vấn nạn chỉnh sửa số liệu, đầu tư lãng phí, nhất là ngăn chặn đà tăng nợ công địa phương khi nhiều nơi rót tiền vào các dự án công để làm đẹp các con số tăng trưởng. Nói cách khác, Trung Quốc chuyển trọng tâm tăng trưởng từ đầu tư mở rộng sang tiêu thụ nội địa, cách tân công nghệ. Có thể nói đây cũng là nỗ lực của nước này nhằm giải quyết nạn sản xuất dư thừa, buộc lòng phải xuất khẩu bằng mọi giá.

Năm ngoái GDP Trung Quốc tăng 5%, đúng mức chỉ tiêu đề ra nhờ xuất siêu sang các nước khác. Trước đó, nước này đã cố gắng đẩy mạnh tiêu dùng nội địa nhưng không thành công. Dân Trung Quốc vẫn tiết kiệm nhiều hơn mua sắm, họ để dành đến 32% thu nhập (tăng so với mức 31,7% năm 2024). Cục trưởng Cục Thống kê Trung Quốc Khang Nghị so sánh: số xe tư nhân trên 100 hộ gia đình ở Trung Quốc chỉ là 53 trong khi ở Mỹ lên đến 197 xe. Đầu tư cho hạ tầng, một động lực tăng trưởng khác, cũng giảm sút trong khi đầu tư cho sản xuất tăng không đáng kể (0,6%).

Nghịch lý tiêu dùng trong nước yếu trong khi sản xuất vẫn dư thừa buộc lòng Trung Quốc phải đẩy mạnh xuất khẩu. Nhờ thế mức xuất siêu của Trung Quốc đạt kỷ lục vào năm 2025 - đến 1.200 tỉ đô la Mỹ, bất kể mức thuế nhập khẩu cao Mỹ áp lên hàng Trung Quốc. Tuy nhiên thặng dư thương mại cao như thế làm nhiều nước khác lo lắng. Họ tìm cách hạn chế hàng Trung Quốc tràn ngập thị trường nước họ, gây khó khăn cho sản xuất trong nước. Chẳng hạn Mexico áp thuế đến mức 50% lên 1.400 mặt hàng nhập khẩu từ các nước, chủ yếu là nhắm đến Trung Quốc.

Mức xuất siêu kỷ lục của Trung Quốc cũng làm các nước chú ý đến vấn đề tỷ giá: nhờ cầu trong nước yếu, giá hàng hóa Trung Quốc liên tục giảm so với giá cả ở các nước khác. Điều chỉnh theo mức giảm này, tỷ giá của Trung Quốc yếu đi đến 18% từ tháng 3-2022 đến tháng 7-2025. Mức giảm tỷ giá thực làm hàng xuất khẩu của Trung Quốc càng rẻ hơn, gây thêm áp lực ở nhiều nước hơn.

Đứng trước thực tế này, Trung Quốc buộc phải điều chỉnh, giảm mức ưu đãi thuế cho hàng xuất khẩu, đặt ra mức giá sàn cho xe điện xuất khẩu vào EU, để đồng nhân dân tệ mạnh thêm... Vào những ngày cuối năm 2025, tỷ giá nhân dân tệ/đô la Mỹ lên mức dưới 7 lần đầu tiên từ năm 2023. Điều chỉnh chỉ tiêu tăng trưởng GDP xuống thấp hơn mức 5% cũng là một bước đi tạo sự cân bằng giữa tiêu dùng và sản xuất.

Cuối cùng, một chỉ tiêu tăng trưởng GDP thấp hơn sẽ giúp Trung Quốc có sự linh hoạt để tiến hành các cải cách cần thiết. Chẳng hạn, đầu tư công sẽ không rót vào địa ốc hay hạ tầng như những năm trước mà sẽ chảy vào các lĩnh vực mới như phát triển AI, trung tâm dữ liệu hay robot dạng người. Các lĩnh vực này sẽ không dẫn đến mức tăng GDP ngay lập tức nhưng sẽ tạo thế cạnh tranh cho nước này trong thập niên tới.

Nguyễn Vũ

Nguồn Saigon Times : https://thesaigontimes.vn/vi-sao-trung-quoc-nham-den-gdp-thap-hon/