Vì sao Ukraine và Nga không thể đạt đồng thuận về số phận Donetsk?

3 giờ trướcBài gốc

Hãng thông tấn Tass dẫn một nguồn thạo tin cho hay vấn đề lãnh thổ hiện là vấn đề phức tạp nhất tại cuộc đàm phán ba bên giữa Mỹ, Nga và Ukraine tại Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) và việc rút lực lượng Ukraine khỏi vùng Donetsk vẫn là ưu tiên của Nga.

Tổng thống UAE Sheikh Mohamed bin Zayed Al Nahyan tiếp đón các trưởng đoàn tham gia cuộc đàm phán ba bên do UAE chủ trì giữa Mỹ, Nga và Ukraine tại Cung điện Al Shati ở Abu Dhabi, UAE hôm 23/1. Ảnh: Reuters

Một trợ lý cấp cao của Tổng thống Nga Vladimir Putin cho biết triển vọng đạt được một thỏa thuận chấm dứt xung đột tại Ukraine là rất mong manh nếu các bất đồng liên quan đến vấn đề lãnh thổ không được giải quyết.

Nút thắt nằm ở đâu?

Trở ngại lớn nhất hiện nay là tương lai của tỉnh Donetsk, một trong hai khu vực cấu thành vùng Donbass. Trong khi Nga kiểm soát gần như toàn bộ tỉnh Lugansk, lực lượng Ukraine vẫn giữ quyền kiểm soát một phần đáng kể lãnh thổ Donetsk.

Tổng thống Putin yêu cầu Ukraine rút quân khỏi khoảng 20% diện tích Donetsk, tương đương khoảng 5.000 km², khu vực mà Nga đến nay vẫn chưa thể kiểm soát hoàn toàn do vấp phải sự kháng cự quyết liệt của quân đội Ukraine. Trong khi đó, Tổng thống Zelensky khẳng định không có lý do gì để Ukraine nhượng lại lãnh thổ này cho Nga.

Donetsk là một trong bốn khu vực của Ukraine mà Moscow tuyên bố sáp nhập vào năm 2022 sau các cuộc trưng cầu ý dân. Nhưng Ukraine và phương Tây đã kiên quyết phản đối quyết định này của Nga.

Tầm quan trọng quân sự của Donetsk

Phần Donetsk hiện vẫn do Ukraine kiểm soát bao gồm các thành phố Sloviansk và Kramatorsk, được xem là những “thành phố pháo đài” trong hệ thống phòng thủ then chốt của Kiev. Khu vực này được bảo vệ bởi mạng lưới chiến hào, công sự, chướng ngại vật chống tăng và bãi mìn dày đặc.

Ukraine coi các vị trí này có ý nghĩa sống còn, bởi địa hình phía tây Donetsk tương đối bằng phẳng, có thể tạo điều kiện cho Nga tiến sâu hơn về phía tây và kiểm soát các khu vực dọc bờ đông sông Dnipro nếu tuyến phòng thủ của Ukraine bị phá vỡ.

Tổng thống Zelensky cảnh báo rằng việc từ bỏ quyền kiểm soát toàn bộ Donetsk có thể mở đường cho Nga tiến hành các chiến dịch quân sựlớn hơn trong tương lai. Ông lo ngại Moscow có thể tái vũ trang sau một thỏa thuận hòa bình và sử dụng Donetsk làm bàn đạp cho các cuộc tấn công mới.

Quan điểm của Nga và Ukraine

Cuộc chiến giành Donetsk đã khiến cả hai bên chịu tổn thất nặng nề về nhân lực và trang thiết bị, đặc biệt tại thành phố Bakhmut – nơi Nga từng triển khai hàng chục nghìn binh sĩ trong các trận giao tranh ác liệt. Những tổn thất này khiến khả năng nhượng bộ của cả hai phía trở nên hạn chế.

Các nhà phân tích quân sự phương Tây nhận định Nga có thể cần ít nhất một năm nữa để kiểm soát hoàn toàn phần còn lại của Donetsk, nếu tốc độ tiến quân hiện nay không thay đổi. Trong khi đó, giới chỉ huy Nga tỏ ra lạc quan hơn. Tổng Tham mưu trưởng Valery Gerasimov hồi tháng 12/2025 cho biết quân đội Nga đang tiến công trên toàn tuyến và hướng tới mục tiêu kiểm soát toàn bộ khu vực rộng lớn hơn.

Giá trị kinh tế của Donetsk

Trước xung đột, Donetsk chiếm hơn một nửa sản lượng than, thép thành phẩm, than cốc, gang và thép của Ukraine, dù nhiều mỏ và cơ sở công nghiệp hiện đã bị phá hủy nghiêm trọng. Khu vực này cũng được cho là có trữ lượng các nguyên tố đất hiếm, titan và zirconium, mang lại tiềm năng kinh tế đáng kể cho bên kiểm soát.

Số phận của Donetsk được xem là yếu tố then chốt định hình di sản chính trị của cả Tổng thống Putin và Tổng thống Zelensky.

Tổng thống Putin muốn bảo vệ cộng đồng người gốc Nga ở nước ngoài, trong đó việc kiểm soát toàn bộ Donetsk giữ vai trò trung tâm trong lập luận của Moscow. Ngược lại, ông Zelensky muốn xây dựng hình ảnh là người lãnh đạo kiên quyết bảo vệ chủ quyền Ukraine trước một đối thủ vượt trội về tiềm lực.

Nếu Tổng thống Ukraine nhượng lại Donetsk – nơi vẫn là nơi sinh sống của ít nhất 250.000 người Ukraine, thì ông có thể bị dư luận trong nước chỉ trích mạnh mẽ. Một cuộc thăm dò công bố trong tháng này cho thấy đa số người dân Ukraine phản đối việc rút quân khỏi Donetsk để đổi lấy các bảo đảm an ninh từ châu Âu và Mỹ.

Khả năng thỏa hiệp

Tổng thống Zelensky cho biết Washington từng đề xuất phương án không triển khai quân đội Nga hoặc Ukraine tại Donbass, đồng thời biến khu vực này thành một vùng kinh tế tự do phi quân sự. Tuy nhiên, Nhà Trắng chưa đưa ra bình luận chính thức về nội dung cụ thể của các cuộc đàm phán.

Phát biểu sau cuộc gặp với Tổng thống Zelensky tại Davos (Thụy Sĩ) Tổng thống Mỹ Donald Trump tái khẳng định xung đột cần phải chấm dứt, song không đưa ra dấu hiệu cho thấy đã có bước đột phá.

Trợ lý Điện Kremlin Yuri Ushakov nhấn mạnh, Moscow không loại trừ khả năng, theo các điều khoản của một thỏa thuận hòa bình, sẽ triển khai lực lượng vệ binh quốc gia và cảnh sát, thay vì quân đội chính quy, tới Donbass, một phương án mà Kiev nhiều khả năng khó chấp nhận. Trong khi đó, Tổng thống Zelensky cho biết hồi tháng 12/2025 rằng Mỹ vẫn chưa đưa ra quyết định về việc bên nào sẽ quản lý khu vực này trong tương lai.

Hồng Anh/VOV.VN (Tổng hợp)

Nguồn VOV : https://vov.vn/the-gioi/quan-sat/vi-sao-ukraine-va-nga-khong-the-dat-dong-thuan-ve-so-phan-donetsk-post1264076.vov