Vì sao xe dù, 'xe ghép trá hình' ngày càng nở rộ ở Nghệ An?

5 giờ trướcBài gốc

Không đăng ký kinh doanh vận tải, không phù hiệu, không hợp đồng vận chuyển, nhưng vẫn đón khách, thu tiền và hoạt động chẳng khác gì xe khách tuyến cố định. Điều đáng nói là hoạt động này không còn diễn ra lén lút mà đang tồn tại công khai trong thời gian dài, đặt ra nhiều vấn đề đối với công tác quản lý vận tải hành khách hiện nay.

“Bến cóc” giữa lòng đô thị

5 giờ sáng, trong khi nhiều tuyến xe khách vẫn đang chờ xuất bến thì tại nhiều địa phương, hàng chục xe biển trắng đã bắt đầu hành trình đưa đón khách về thành phố Vinh. Dưới danh nghĩa “xe ghép”, “xe tiện chuyến”, những phương tiện này hoạt động khá nhộn nhịp.

Nhiều phương tiện biển trắng vẫn dừng đón, trả khách ngay trên đường. Ảnh: PV

Khác với xe khách tuyến cố định, loại hình này không cần quầy vé, không bến bãi và cũng không cần bất kỳ thủ tục vận chuyển nào. Chỉ cần một cuộc điện thoại hoặc tin nhắn qua mạng xã hội, tài xế sẽ đến tận nơi đón khách rồi trả đúng địa điểm yêu cầu. Một hành khách thường xuyên sử dụng dịch vụ này cho biết: “Xe giờ nhiều lắm, gọi lúc nào cũng có, đi đâu họ cũng chở”.

Nhiều xe mang biển kiểm soát cá nhân ngang nhiên đón, trả khách tại các điểm tự phát, gây mất trật tự an toàn giao thông và khó khăn cho công tác quản lý vận tải. Ảnh: PV

Theo ghi nhận của phóng viên, tại nhiều tuyến đường trên địa bàn thành phố Vinh, các điểm đón trả khách tự phát đang xuất hiện ngày càng nhiều. Có nơi trở thành “bến cóc”, có nơi trở thành điểm trung chuyển quen thuộc của các xe ghép, xe tiện chuyến.

Điều đáng nói là hoạt động này diễn ra khá công khai. Không ít xe dán số điện thoại liên hệ, ghi rõ tuyến vận chuyển ngay trên thân xe như một cách quảng bá dịch vụ và tìm kiếm khách hàng.

Để tìm hiểu rõ hơn cách thức hoạt động của loại hình vận tải này, nhóm phóng viên đã trực tiếp vào vai hành khách trong một số chuyến xe từ các địa phương về thành phố Vinh. Những gì ghi nhận được cho thấy, hoạt động vận tải diễn ra thường xuyên và bài bản hơn nhiều so với khái niệm “tiện chuyến” mà nhiều người vẫn nhắc đến.

Chỉ trong chưa đầy một giờ đồng hồ, chiếc xe liên tục nhận thêm khách dọc tuyến. Mỗi cuộc gọi đến lại xuất hiện thêm một điểm đón mới được thiết lập. Không vé xe, không hợp đồng vận chuyển, mọi giao dịch đều diễn ra trực tiếp giữa lái xe và hành khách.

Sau khi trả khách tại thành phố Vinh, thay vì kết thúc hành trình như một chuyến xe tiện đường, phương tiện tiếp tục tìm khách cho chiều ngược lại. Theo ghi nhận của phóng viên, quy trình này được lặp lại nhiều lần trong ngày: đón khách, chở khách, thu tiền rồi tiếp tục nhận khách mới. Không chỉ dừng lại ở việc đón khách theo cuộc gọi, nhiều tài xế còn tìm đến các điểm chờ xe buýt, khu vực bệnh viện, cổng cơ quan hay dừng đỗ dọc đường để bắt khách. Cách thức hoạt động này chẳng khác gì một tuyến xe khách cố định.

Hàng loạt xe mang biển kiểm soát màu trắng dừng đỗ bên đường, rất khó phân biệt đâu là xe cá nhân, đâu là phương tiện kinh doanh vận tải trá hình đang chờ bắt khách. Ảnh: PV

“Kẽ hở” cho xe ghép trá hình

Hoạt động công khai nhưng số trường hợp bị xử lý lại không nhiều. Điều gì khiến các chủ xe tự tin đến vậy? Câu trả lời phần nào được chính những người trong cuộc tiết lộ. Một chủ xe hoạt động dưới hình thức “xe ghép”, khi được hỏi về nguy cơ bị xử lý, cho biết: “Mình nói là chở người nhà đi công việc a,b,c gì đó chả nhẽ bắt chứng minh, làm sao mà bắt được…”.

Lực lượng chức năng kiểm tra phương tiện có dấu hiệu vi phạm. Ảnh: PV

Thực tế cho thấy, việc phát hiện và chứng minh hành vi kinh doanh vận tải trái phép đối với các phương tiện mang biển số cá nhân hiện vẫn gặp nhiều khó khăn. Đây cũng là “kẽ hở” khiến ngày càng có nhiều cá nhân đưa xe của mình tham gia chở khách kiếm tiền.

Trong vai hành khách, khi tìm hiểu về công việc này, nhóm phóng viên khá bất ngờ với mức thu nhập mà một số người điều khiển xe chia sẻ. Một chủ phương tiện cho biết, nếu chạy từ 3 đến 4 chuyến mỗi ngày, sau khi trừ chi phí xăng dầu vẫn có nguồn thu nhập khá cao.

Lợi nhuận hấp dẫn, trong khi nguy cơ bị phát hiện, xử lý còn gặp nhiều khó khăn, có lẽ là một trong những nguyên nhân khiến xe ghép trá hình ngày càng nở rộ. Đặc biệt, hoạt động này lại không phải thực hiện đầy đủ các điều kiện kinh doanh như các đơn vị vận tải hợp pháp. Trong khi doanh nghiệp vận tải phải đăng ký kinh doanh, nộp thuế, lắp thiết bị giám sát hành trình, duy trì bến bãi và thực hiện nhiều quy định khác thì xe ghép trá hình gần như hoạt động tự do.

Sự chênh lệch đó đang tạo nên một cuộc cạnh tranh thiếu công bằng trên thị trường vận tải hành khách.

Phía sau sự tiện lợi là nhiều hệ lụy

Lý do lớn nhất khiến nhiều người lựa chọn xe ghép là sự tiện lợi khi được đón tận nơi, trả tận địa điểm yêu cầu, không phải ra bến xe và đặc biệt là không phải chờ đợi. Một hành khách cho biết, dù chi phí có thể cao hơn một chút nhưng đổi lại là sự chủ động về thời gian và thuận tiện trong di chuyển.

Tuy nhiên, phía sau sự tiện lợi ấy là những rủi ro mà nhiều hành khách ít khi nghĩ tới. Theo các chuyên gia pháp lý, vận tải hành khách là ngành nghề kinh doanh có điều kiện bởi hoạt động này liên quan trực tiếp đến tính mạng, sức khỏe và quyền lợi của hành khách. Việc đăng ký kinh doanh, quản lý phương tiện và người điều khiển không đơn thuần là thủ tục hành chính mà nhằm đảm bảo an toàn cũng như trách nhiệm pháp lý khi xảy ra sự cố.

Việc đón trả khách gây mất trật tự an toàn giao thông. Ảnh: PV

Luật sư Lê Tuấn Anh - Văn phòng Luật sư Lê Anh cho rằng, khi xảy ra tai nạn hoặc tranh chấp, việc xác định trách nhiệm pháp lý đối với những phương tiện hoạt động không phép sẽ phức tạp hơn nhiều so với các đơn vị vận tải hợp pháp. Không chỉ vậy, hoạt động vận tải không đăng ký còn đặt ra vấn đề về nghĩa vụ thuế và trách nhiệm đối với Nhà nước.

Một số lái xe cũng thừa nhận việc không muốn đăng ký kinh doanh xuất phát từ tâm lý “sợ phải đóng thuế” và phải thực hiện nhiều quy định quản lý. Trong khi đó, các doanh nghiệp vận tải hợp pháp cho rằng họ đang chịu áp lực cạnh tranh rất lớn từ loại hình vận tải trá hình này. “Một bên phải thực hiện đầy đủ các quy định pháp luật, còn một bên lại hoạt động tự do thì rõ ràng là thiếu công bằng”, một lái xe taxi công nghệ chia sẻ.

Theo Hiệp hội Vận tải ô tô Nghệ An, tình trạng xe dù, xe ghép trá hình không chỉ gây khó khăn cho doanh nghiệp vận tải mà còn tạo ra sự xáo trộn trong hoạt động vận tải hành khách, ảnh hưởng đến môi trường cạnh tranh lành mạnh.

Xe mang biển trắng vô tư dừng, trả khách theo yêu cầu ngay bên đường, hoạt động như xe tuyến cố định nhưng không bị ràng buộc điểm đón trả. Ảnh: PV

Không chỉ gây thất thu ngân sách và cạnh tranh không lành mạnh, sự xuất hiện dày đặc của xe dù, bến cóc còn tạo áp lực lên hạ tầng giao thông đô thị. Nhiều điểm đón trả khách tự phát xuất hiện tại khu vực bệnh viện, trường học và các tuyến đường trung tâm. Tình trạng dừng đỗ tùy tiện khiến nguy cơ mất an toàn giao thông luôn hiện hữu.

Thực tế thời gian qua, lực lượng chức năng đã nhiều lần xử lý các trường hợp xe dù, xe ghép trá hình. Tuy nhiên, hiệu quả vẫn chưa thực sự như mong muốn bởi việc chứng minh hành vi kinh doanh vận tải trái phép đối với xe cá nhân không phải lúc nào cũng dễ dàng. Theo lãnh đạo Phòng Cảnh sát giao thông Công an Nghệ An, thời gian tới cần có sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa các lực lượng chức năng và chính quyền địa phương để rà soát, quản lý các tổ chức, cá nhân sử dụng xe cá nhân tham gia hoạt động chở khách.

Xe biển trắng công khai ghi rõ hành trình "điểm đi - điểm đến" như xe kinh doanh vận tải hành khách. Ảnh: PV

Khi những chiếc xe biển trắng hoạt động như xe khách tuyến cố định nhưng không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ pháp lý, câu chuyện không còn đơn thuần là vi phạm giao thông. Đó còn là sự thất thu ngân sách, là nguy cơ mất an toàn đối với hành khách và là sự cạnh tranh thiếu công bằng trên thị trường vận tải. Nếu không có những giải pháp hiệu quả hơn, tình trạng xe ghép trá hình sẽ còn tiếp diễn, kéo theo nhiều hệ lụy cho công tác quản lý vận tải và trật tự an toàn giao thông.

Nhóm PV Thời sự

Nguồn Nghệ An : https://baonghean.vn/vi-sao-xe-du-xe-ghep-tra-hinh-ngay-cang-no-ro-o-nghe-an-10338655.html