Việt Nam bước đầu hình thành nền tảng phát triển công nghiệp bán dẫn

3 giờ trướcBài gốc

Những thành tích bứt phá

Ngành công nghiệp bán dẫn được xác định là một trong 11 ngành công nghiệp chiến lược của đất nước. Để tạo hành lang pháp lý thuận lợi, ngay trong năm 2025, Quốc hội đã thông qua 13 luật liên quan trực tiếp và gián tiếp đến lĩnh vực này.

Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng phát biểu tại phiên họp. Ảnh: Báo điện tử Chính phủ.

Sự chuẩn bị kỹ lưỡng đã mang lại những con số ấn tượng về thu hút đầu tư. Đến nay, tổng vốn FDI vào lĩnh vực bán dẫn tại Việt Nam đã đạt trên 14,2 tỷ USD với 241 dự án. Riêng lĩnh vực thiết kế chip đã thu hút hơn 50 doanh nghiệp nước ngoài từ Nhật Bản, Mỹ, Đài Loan, Trung Quốc và Hàn Quốc, quy tụ lực lượng khoảng 7.000 kỹ sư (chủ yếu tập trung ở TP Hồ Chí Minh, Hà Nội và Đà Nẵng).

Về nguồn nhân lực, cả nước hiện có hơn 240 trường đại học, trong đó khoảng 166 trường đào tạo các ngành kỹ thuật. Mỗi năm, các trường đào tạo khoảng 134.000 sinh viên khối kỹ thuật và cung cấp cho thị trường khoảng 6.000 kỹ sư thiết kế vi mạch.

Báo cáo của Bộ Khoa học và Công nghệ cũng cho thấy việc triển khai Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn đang diễn ra thuận lợi khi có 10/38 đề án hoàn thành đúng hạn, 24 đề án đang bám sát tiến độ và không có nhiệm vụ nào bị chậm, muộn. Đặc biệt, 25 địa phương đã ban hành kế hoạch hành động riêng để triển khai các quyết định của Thủ tướng về phát triển công nghiệp bán dẫn.

Dấu mốc quan trọng nhất thể hiện quyết tâm làm chủ công nghệ là sự kiện Tập đoàn Viettel chính thức khởi công xây dựng nhà máy chế tạo chip bán dẫn công nghệ cao đầu tiên tại Việt Nam vào ngày 16/1/2026. Dự kiến đi vào hoạt động năm 2028, nhà máy này hứa hẹn sẽ góp phần hoàn thiện hệ sinh thái bán dẫn trong nước, từng bước giảm bớt sự phụ thuộc vào khâu sản xuất ở nước ngoài.

Nhận diện những "điểm nghẽn" cản bước

Dù đạt nhiều kết quả tích cực, Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng thẳng thắn chỉ rõ sự phát triển của ngành vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức. Hệ sinh thái bán dẫn trong nước hiện chưa đồng bộ, cơ sở hạ tầng phục vụ ngành (điện, nước, cơ sở nghiên cứu, phát triển) chưa hoàn thiện và thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao.

Đi sâu vào thực tế, Việt Nam vẫn chưa có đội ngũ kỹ thuật đủ mạnh để làm chủ toàn bộ quy trình và phát triển một sản phẩm chip hoàn chỉnh, phần lớn các thiết kế vẫn phải phụ thuộc vào khâu gia công ở nước ngoài. Dù quy mô đào tạo sinh viên kỹ thuật lớn, tỷ lệ sinh viên theo học chuyên ngành bán dẫn thực tế vẫn còn thấp so với nhiều quốc gia khác. Đội ngũ giảng viên, nhà khoa học chuyên sâu trong lĩnh vực này cũng đang rất thiếu vắng do các chính sách thu hút chuyên gia chưa đủ mạnh.

Một khó khăn vô cùng bức thiết được Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Văn Phúc chỉ ra là sự thiếu thốn về cơ sở nghiên cứu và phòng thí nghiệm. Mặc dù đã có chương trình đầu tư phòng thí nghiệm cho 30 trường đại học, nhưng việc giải ngân và triển khai dự án vẫn đang ách tắc, chưa được tháo gỡ.

Trước những rào cản trên, Ban Chỉ đạo đã thống nhất phương châm hành động của năm 2026 là: "Quyết liệt triển khai - Phối hợp đồng bộ - Tập trung trọng điểm - Tạo kết quả thực chất". Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng đã giao các nhiệm vụ trọng tâm nhằm gỡ khó và tạo đà bứt phá:

Về cơ sở hạ tầng Nghiên cứu và Phát triển, Phó Thủ tướng chỉ đạo quyết liệt Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp rà soát lại toàn bộ phòng thí nghiệm của các cơ sở đào tạo và doanh nghiệp để xây dựng một chương trình đầu tư tổng thể, tổng hợp nhu cầu vốn mạnh mẽ, không phân biệt đầu tư công hay tư. Bộ Tài chính có trách nhiệm phối hợp bố trí, huy động nguồn lực, đồng thời hoàn thiện chính sách ưu đãi thuế, thu hút đầu tư FDI có chọn lọc.

Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng báo cáo tại phiên họp. Ảnh: Báo điện tử Chính phủ.

Về nguồn nhân lực, Bộ Giáo dục và Đào tạo cần thúc đẩy mô hình liên kết "Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp", hoàn thiện chương trình đào tạo vi mạch và mở rộng nhanh chóng lực lượng kỹ sư thông qua các chương trình đào tạo nâng cao.

Về mở rộng thị trường và hợp tác quốc tế, Bộ Ngoại giao và Bộ Công Thương được giao nhiệm vụ đẩy mạnh ngoại giao công nghệ, bảo đảm hạ tầng năng lượng, hoàn thiện chính sách phát triển công nghiệp điện tử, giúp Việt Nam tham gia sâu vào chuỗi cung ứng công nghệ cao toàn cầu.

Về phía địa phương và doanh nghiệp, các tỉnh, thành phố cần đẩy mạnh cải cách thủ tục, cải thiện môi trường đầu tư để hình thành các trung tâm bán dẫn. Đồng thời, các doanh nghiệp công nghệ trong nước được yêu cầu phải chủ động nâng cao năng lực, tăng cường đầu tư Nghiên cứu và Phát triển để gia tăng giá trị nội sinh, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu.

Sự chỉ đạo sát sao và những giải pháp cụ thể này được kỳ vọng sẽ giúp Việt Nam từng bước tháo gỡ những "nút thắt" hiện tại, biến các lợi thế tiềm năng thành năng lực thực chất, đưa đất nước tiến sâu vào bản đồ công nghiệp bán dẫn thế giới trong những năm tới.

Hiền Thảo

Nguồn Doanh Nghiệp : https://doanhnghiepvn.vn/cong-nghe/viet-nam-buoc-dau-hinh-thanh-nen-tang-phat-trien-cong-nghiep-ban-dan/20260311094722886