Việt Nam có cơ sở mở rộng xuất khẩu nông sản và công nghệ nông nghiệp

2 giờ trướcBài gốc

Phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Minh Tiến - Giám đốc Trung tâm Xúc tiến thương mại nông nghiệp (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) xung quanh vấn đề này.

Chuẩn hóa tiêu chuẩn để nâng giá trị nông sản

- Năm 2025, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 70,09 tỷ USD, vượt xa mục tiêu đề ra. Đâu là những nhiệm vụ, giải pháp then chốt để tận dụng dư địa thị trường... hướng tới mục tiêu xuất khẩu 100 tỷ USD thưa ông?

Ông Nguyễn Minh Tiến: Năm 2025, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 70,09 tỷ USD, trong khi mục tiêu ban đầu chỉ là 65 tỷ USD. Đây là kết quả rất ấn tượng, đặc biệt trong bối cảnh ngành vừa trải qua quá trình sắp xếp lại tổ chức bộ máy, sáp nhập Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn với Bộ Tài nguyên và Môi trường thành Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đang hướng tới mốc 100 tỷ USD. Ảnh minh họa

Đáng chú ý, nhiều mặt hàng tăng trưởng mạnh như cà phê, trái cây và rau quả; các thị trường lớn như Mỹ, Trung Quốc tiếp tục duy trì đà tăng. Thành quả này là sự đóng góp đồng bộ của nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp và các cơ quan quản lý nhà nước.

Trên nền tảng đó, lãnh đạo Đảng, Nhà nước, đặc biệt là Thủ tướng Chính phủ, đã đặt mục tiêu cao hơn: hướng tới kim ngạch xuất khẩu nông sản 100 tỷ USD trong những năm tới. Đây vừa là kỳ vọng, vừa là trách nhiệm lớn của toàn ngành.

Có thể thấy, dư địa thị trường còn rất lớn. Điển hình là thị trường Trung Quốc. Hiện nay, nông sản Việt Nam mới chủ yếu khai thác các tỉnh phía Nam Trung Quốc, trong khi những địa phương có quy mô dân số và sức mua lớn như Bắc Kinh, Thượng Hải, Triết Giang, Hồ Nam, Hồ Bắc vẫn còn nhiều tiềm năng.

Quan trọng hơn, Trung Quốc không còn là thị trường “dễ tính”. Các tiêu chuẩn về kỹ thuật, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, mẫu mã ngày càng khắt khe. Điều này buộc nông sản Việt Nam phải chuyển từ cạnh tranh bằng giá sang cạnh tranh bằng chất lượng và chuẩn hóa quy trình sản xuất. Nếu làm tốt, giá trị gia tăng sẽ được nâng lên rõ rệt.

Bên cạnh đó, biến đổi khí hậu đang tác động mạnh đến nguồn cung nông sản toàn cầu. Trong bối cảnh này, ngành Nông nghiệp và Môi trường chủ động hỗ trợ nông dân, hợp tác xã áp dụng quy trình canh tác thích ứng, vừa bảo đảm sản lượng, vừa giữ chất lượng.

- Nhiều ý kiến cho rằng tái cấu trúc chuỗi giá trị và bắt nhịp xu hướng tiêu dùng mới là yếu tố then chốt. Quan điểm của ông thế nào?

Ông Nguyễn Minh Tiến:Đúng vậy! Thế giới đang tái sắp xếp mạnh mẽ chuỗi giá trị nông sản. Ví dụ, xu hướng tiêu dùng cà phê đang chuyển từ Arabica sang Robusta. Đây là lợi thế rất lớn của Việt Nam. Năm 2025, xuất khẩu cà phê đạt 8,6 tỷ USD, tăng tới 52% so với năm 2024; có thời điểm giá Robusta của Việt Nam ngang bằng, thậm chí vượt Arabica.

Tương tự, ngành trái cây và rau quả đang bước vào chu kỳ tăng trưởng mới với các mặt hàng giá trị cao như chuối, mít, chanh dây. Không chỉ dừng ở sản phẩm thô, chúng ta cần khai thác các giá trị gia tăng mới như nông sản xanh, nông sản giảm phát thải.

Chẳng hạn, người tiêu dùng Nhật Bản sẵn sàng chi trả cao cho gạo sản xuất theo Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, giảm phát thải ở Đồng bằng sông Cửu Long. Vấn đề đặt ra là phải đẩy mạnh quảng bá để thế giới thấy được nông nghiệp Việt Nam đang thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu và thực hiện cam kết phát thải ròng bằng “0”.

Xúc tiến thương mại là “đòn bẩy”

- Thị trường Halal đang được Chính phủ và Bộ Nông nghiệp và Môi trường đặc biệt quan tâm. Ông có thể cho biết, trung tâm sẽ triển khai mở rộng thị trường này thế nào?

Ông Nguyễn Minh Tiến:Thị trường Halal có quy mô rất lớn với hơn 2 tỷ người Hồi giáo. Tuy nhiên, mỗi quốc gia lại có bộ tiêu chuẩn Halal riêng, đòi hỏi cách tiếp cận bài bản.

Ông Nguyễn Minh Tiến - Giám đốc Trung tâm Xúc tiến thương mại nông nghiệp (Bộ Nông nghiệp và Môi trường). Ảnh: N.H

Thời gian qua, Thủ tướng Chính phủ và Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã tổ chức nhiều hội nghị để định vị rõ tiêu chuẩn Halal tại các khu vực trọng điểm như ASEAN (Indonesia, Malaysia) và Trung Đông. Với Trung tâm Xúc tiến thương mại nông nghiệp, trước mắt chúng tôi tập trung đẩy mạnh xúc tiến tại Trung Đông, thị trường có dư địa rất lớn.

Việc tham gia Hội chợ Gulfood tại Dubai những năm gần đây cho thấy hiệu quả rõ rệt, quy mô không gian trưng bày nông sản Việt Nam ngày càng được mở rộng. Tuy nhiên, mấu chốt là phải chuẩn hóa từ vùng trồng, thu hoạch, chế biến đến logistics theo yêu cầu Halal. Khi doanh nghiệp và nông dân đáp ứng được các tiêu chuẩn này, khả năng mở rộng thị trường sẽ rất bền vững. Trong 5 năm tới, Halal ASEAN và Halal Trung Đông là hai hướng ưu tiên.

Trung tâm sẽ tập trung vào những giải pháp nào trong thời gian tới, thưa ông?

Ông Nguyễn Minh Tiến: Chúng tôi xác định rõ vai trò “tác chiến” trong xúc tiến thương mại. Trước hết là tăng cường hiện diện tại các hội chợ lớn, kết nối trực tiếp cung - cầu. Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã trình Thủ tướng Chính phủ cho phép xây dựng không gian Việt Nam tại Green Expo Yokohama (Nhật Bản) – nơi nhấn mạnh giá trị nông sản xanh, bền vững, phù hợp xu hướng tiêu dùng toàn cầu.

Song song đó, việc mở cửa thị trường thông qua các Nghị định thư với Trung Quốc cho các sản phẩm như chuối, sầu riêng, mít, chanh dây… đã chứng minh hiệu quả rất nhanh. Chỉ trong 3 - 4 năm, chuối Việt Nam chiếm khoảng 60% thị phần, sầu riêng gần 50% thị phần tại Trung Quốc. Đây là tiền đề để tiếp tục mở rộng các mặt hàng khác.

- Từ thực tiễn ứng phó biến đổi khí hậu và thành công trong chuẩn hóa quy trình canh tác, lai tạo giống, trong đó tiêu biểu là gạo ST24, ST25, theo ông, đâu là cơ sở để Việt Nam chuyển từ xuất khẩu nông sản sang xuất khẩu công nghệ nông nghiệp?

Ông Nguyễn Minh Tiến:Trong những năm gần đây, Việt Nam đã chủ động và bước đầu đạt nhiều kết quả tích cực trong ứng phó biến đổi khí hậu, từ thích ứng xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long đến hạn hán ở Tây Nguyên. Quá trình này gắn liền với việc từng bước chuẩn hóa quy trình canh tác, thời vụ đối với các cây trồng chủ lực như lúa gạo, cà phê, kết tinh kinh nghiệm thực tiễn của nông dân và sự đồng hành của ngành Nông nghiệp và Môi trường.

Đặc biệt, lĩnh vực lúa gạo đã ghi dấu ấn rõ nét với nhiều giống gạo chất lượng cao như ST24, ST25; trong đó, gạo ST25 ba lần được vinh danh là gạo ngon nhất thế giới, khẳng định năng lực lai tạo giống của Việt Nam. Trên nền tảng đó, Việt Nam hoàn toàn có cơ sở để mở rộng xuất khẩu không chỉ nông sản, mà cả công nghệ nông nghiệp, từ giống cây trồng, quy trình canh tác đến công nghệ chế biến, trong đó, điển hình là công nghệ chế biến hạt điều thuộc nhóm hàng đầu thế giới.

Nhận diện dư địa này, lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã giao Trung tâm Xúc tiến thương mại nông nghiệp xây dựng đề án xúc tiến thương mại công nghệ nông nghiệp Việt Nam, hướng tới xuất khẩu. Thời gian tới, ngành sẽ tăng cường hiện diện tại các hội chợ công nghệ nông nghiệp quốc tế về giống, quy trình canh tác, công nghệ chế biến, qua đó mở ra không gian tăng trưởng và giá trị gia tăng mới cho ngành và người nông dân.

Xin cảm ơn ông!

Nguyễn Hạnh

Nguồn Công Thương : https://congthuong.vn/viet-nam-co-co-so-mo-rong-xuat-khau-nong-san-va-cong-nghe-nong-nghiep-440329.html