Việt Nam - Philippines: Từ đối tác chiến lược đến động lực tăng trưởng mới

2 giờ trướcBài gốc

Động lực mới

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm có chuyến thăm chính thức tới Philippines - dấu mốc lịch sử trong quan hệ ngoại giao giữa hai nước. Đây là lần đầu tiên một Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam tới thăm Philippines.

Dự kiến, hai nước sẽ nâng cấp quan hệ hiện nay từ “Đối tác Chiến lược” lên mức “Đối tác Chiến lược Tăng cường” - là nền tảng quan trọng giúp đẩy mạnh hợp tác song phương trên nhiều lĩnh vực, bao gồm cả chính trị, kinh tế, thương mại, và đầu tư.

Nguồn: Bộ Tài chính. Đồ họa: Phương Anh

Năm 2026 đánh dấu cột mốc đặc biệt trong quan hệ Việt Nam - Philippines khi hai nước kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao (12/7/1976 - 12/7/2026). Sau nửa thế kỷ phát triển quan hệ song phương và hơn một thập kỷ thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược, hợp tác giữa hai nền kinh tế Đông Nam Á đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều dư địa mở rộng trong các lĩnh vực thương mại, đầu tư, an ninh lương thực, dịch vụ và kết nối doanh nghiệp.

Những diễn biến trong thời gian gần đây cho thấy quan hệ giữa hai nước không chỉ tiếp tục được củng cố ở cấp chính trị - ngoại giao mà đang dần được chuyển hóa thành các cơ hội hợp tác thực chất về kinh tế và thương mại, phù hợp với xu hướng liên kết sâu hơn trong ASEAN cũng như những thay đổi trong chuỗi cung ứng khu vực.

Trong khuôn khổ Hội nghị cấp cao ASEAN và các hội nghị liên quan diễn ra tại Cebu ngày 7/5/2026, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã có cuộc tiếp xúc song phương với Tổng thống Philippines Ferdinand Romualdez Marcos Jr., trong đó hai nhà lãnh đạo tái khẳng định quyết tâm thúc đẩy quan hệ Đối tác chiến lược theo hướng thực chất và hiệu quả hơn.

Mở chu kỳ hợp tác kinh tế mới giữa Việt Nam và Philippines

Mục tiêu kim ngạch thương mại song phương Việt Nam - Philippines lên 10 tỷ USD sẽ đòi hỏi nỗ lực lớn từ cả hai phía, nhưng với nền tảng chính trị thuận lợi, nhu cầu thị trường bổ trợ lẫn nhau và sự chủ động của cộng đồng doanh nghiệp, triển vọng đạt được mục tiêu này được đánh giá là tương đối khả thi.

Năm kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao (12/7/1976 - 12/7/2026) vì vậy không chỉ mang ý nghĩa biểu tượng về mặt lịch sử mà còn có thể trở thành điểm khởi đầu cho một chu kỳ hợp tác kinh tế mới giữa Việt Nam và Philippines, trong đó thương mại, đầu tư và liên kết chuỗi giá trị sẽ đóng vai trò trung tâm cho tăng trưởng trong tương lai.

Tổng thống Marcos Jr. đánh giá cao những bước tiến tích cực trong quan hệ hai nước thời gian qua, đồng thời nhấn mạnh nhu cầu tăng cường hợp tác toàn diện trong các lĩnh vực kinh tế, thương mại, đầu tư, du lịch, an ninh - quốc phòng và giao lưu nhân dân.

Về phía Việt Nam, Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định Chính phủ Việt Nam luôn coi trọng quan hệ với Philippines và mong muốn tiếp tục mở rộng hợp tác song phương trong bối cảnh năm 2026 mang ý nghĩa đặc biệt đối với quan hệ giữa hai nước.

Đáng chú ý, hai nhà lãnh đạo đã thống nhất dành ưu tiên cho một số lĩnh vực hợp tác trọng điểm, trong đó có tạo thuận lợi cho hoạt động thương mại, thúc đẩy trao đổi đoàn cấp cao, tăng cường bảo đảm an ninh lương thực và an ninh năng lượng, đồng thời phấn đấu đưa kim ngạch thương mại song phương sớm đạt mốc 10 tỷ USD.

Mục tiêu này không đơn thuần mang tính biểu tượng. Trong bối cảnh các nền kinh tế ASEAN đang nỗ lực thúc đẩy thương mại nội khối và đa dạng hóa thị trường trước những bất ổn toàn cầu, Việt Nam và Philippines đang sở hữu nhiều yếu tố bổ trợ cho nhau về cơ cấu kinh tế.

Việt Nam có lợi thế về sản xuất công nghiệp, nông nghiệp và xuất khẩu hàng tiêu dùng, trong khi Philippines có thị trường tiêu dùng lớn với hơn 100 triệu dân, lực lượng dân số trẻ và lĩnh vực dịch vụ phát triển mạnh. Sự bổ sung này tạo ra nền tảng thuận lợi để hai nước xây dựng các chuỗi giá trị khu vực hiệu quả hơn.

Kỳ vọng thu hút thêm đầu tư

Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính Việt Nam) vừa cho biết, tính lũy kế đến hết tháng 4/2026, các nhà đầu tư Philippines có 112 dự án còn hiệu lực tại Việt Nam, với tổng vốn đăng ký 626,84 triệu USD. Philippines hiện là nhà đầu tư lớn thứ 32 tại Việt Nam, trong tổng số 154 quốc gia và vùng lãnh thổ có đầu tư tại Việt Nam.

Trong bốn tháng đầu năm nay, tổng vốn đăng ký mới, vốn tăng thêm, góp vốn và mua cổ phần của các nhà đầu tư Philippines tại Việt Nam đạt gần 3 triệu USD – tăng 167% so với cùng kỳ năm ngoái, bao gồm bốn dự án đăng ký mới, trị giá 2,1 triệu USD.

Đầu tư của Philippines vào Việt Nam nhìn chung không thuộc nhóm lớn nhất trong ASEAN, nhưng tập trung khá rõ vào một số lĩnh vực có thế mạnh truyền thống của doanh nghiệp Philippines, như chế biến thực phẩm và đồ uống, bất động sản, năng lượng và hạ tầng, nông nghiệp, và dịch vụ bán lẻ.

Xu hướng gần đây cho thấy đầu tư Philippines tại Việt Nam đang dịch chuyển dần từ các dự án đơn lẻ sang tham gia chuỗi giá trị, bán lẻ hiện đại, logistics và lĩnh vực tiêu dùng, phù hợp với đà tăng trưởng của tầng lớp trung lưu Việt Nam.

Những động thái này phản ánh xu hướng mới trong hoạt động thương mại song phương: thay vì chỉ xuất khẩu hàng hóa thô hoặc hàng thành phẩm đơn lẻ, doanh nghiệp Việt Nam đang tìm cách tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng và hệ sinh thái tiêu dùng của Philippines.

Đẩy mạnh hợp tác về lương thực

Trong hợp tác kinh tế Việt Nam - Philippines, lĩnh vực lương thực, đặc biệt là gạo, vẫn là một trong những trụ cột quan trọng nhất.

Theo Thương vụ Việt Nam tại Philippines, quốc gia này dự kiến nhập khẩu khoảng 3,6 triệu tấn gạo trong năm 2026, trong đó từ 75 - 80% dự kiến sẽ được cung ứng từ Việt Nam. Con số này cho thấy vai trò ngày càng lớn của Việt Nam trong chiến lược bảo đảm an ninh lương thực của Philippines.

Trong buổi làm việc với Thương vụ Việt Nam, Bộ trưởng Nông nghiệp Philippines Francisco P. Tiu Laurel Jr. khẳng định nước này sẽ không áp dụng lệnh cấm nhập khẩu gạo trong năm 2026, dù sẽ triển khai các biện pháp quản lý nhằm bảo vệ sản xuất nội địa trong các giai đoạn thu hoạch.

Đáng chú ý, hai bên đang hướng tới khả năng chính thức hóa một thỏa thuận về gạo với quy mô lên tới 2,5 triệu tấn.

Nếu được triển khai, đây sẽ là bước tiến quan trọng không chỉ về quy mô thương mại mà còn về tính ổn định trong quan hệ hợp tác nông nghiệp song phương.

Những năm gần đây, Philippines liên tục là thị trường nhập khẩu gạo lớn nhất của Việt Nam. Trong năm 2025, Việt Nam xuất khẩu khoảng 8,063 triệu tấn gạo, trong đó riêng Philippines nhập khẩu khoảng 3,2 triệu tấn trị giá 1,57 tỷ USD, tương đương khoảng 40% tổng lượng xuất khẩu của Việt Nam.

Điều này phản ánh mối quan hệ phụ thuộc mang tính bổ trợ giữa hai nền kinh tế: Philippines cần nguồn cung ổn định để bảo đảm an ninh lương thực, trong khi Việt Nam có năng lực sản xuất và xuất khẩu quy mô lớn.

Tuy nhiên, hợp tác nông nghiệp giữa hai nước hiện không còn giới hạn ở gạo. Phía Việt Nam đã đề xuất mở rộng khả năng tiếp cận thị trường đối với nhiều sản phẩm nông nghiệp khác, trong khi Philippines cho biết nước này đang có nhu cầu lớn đối với các mặt hàng như ớt tươi, ớt chuông, tỏi, cà rốt và hành tây.

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu tiếp tục đối mặt với nhiều biến động từ địa chính trị, đứt gãy chuỗi cung ứng và áp lực tăng trưởng, việc củng cố các mối liên kết kinh tế trong ASEAN ngày càng trở nên quan trọng.

Việt Nam và Philippines đang đứng trước cơ hội đưa quan hệ song phương bước sang một giai đoạn phát triển mới, không chỉ dừng ở trao đổi hàng hóa mà còn mở rộng sang đầu tư, logistics, năng lượng, du lịch, khoa học biển và kết nối doanh nghiệp.

Kim Thu

Nguồn Thời báo Tài chính : https://thoibaotaichinhvietnam.vn/viet-nam-philippines-tu-doi-tac-chien-luoc-den-dong-luc-tang-truong-moi-198336.html