Việt Nam trên hành trình trở thành trung tâm bảo dưỡng tàu bay của khu vực

6 giờ trướcBài gốc

Từ mảnh ghép kỹ thuật đến tham vọng chuỗi giá trị

Trong ngành hàng không, MRO (Maintenance, Repair and Overhaul) không chỉ là hoạt động kỹ thuật phía sau mỗi chuyến bay, mà còn là một lĩnh vực dịch vụ có giá trị kinh tế lớn. Theo báo cáo của Mordor Intelligence, riêng mảng Bảo trì, sửa chữa động cơ chiếm 43,24% thị phần thị trường bảo trì, sửa chữa máy bay khu vực châu Á - Thái Bình Dương vào năm 2025. Chi trí bảo dưỡng có thể từ hàng chục nghìn cho tới hàng triệu USD/ động cơ.

Bảo dưỡng động cơ máy bay tại Công ty Kỹ thuật máy bay (VAECO). Ảnh: Khánh Huy

Những con số này cho thấy, MRO không phải là “dịch vụ hậu cần” đơn thuần, mà là ngành công nghiệp kỹ thuật có hàm lượng công nghệ và tiêu chuẩn rất cao, nơi năng lực chứng nhận quyết định khả năng tham gia thị trường.

Trong bối cảnh đó, việc VAECO – đơn vị thành viên của Vietnam Airlines được Cơ quan An toàn Hàng không châu Âu phê chuẩn là tổ chức đào tạo bảo dưỡng theo tiêu chuẩn EASA Part-147 đánh dấu bước chuyển đáng chú ý. Đây là lần đầu tiên tại Việt Nam có một tổ chức đạt chứng nhận này, cho phép đào tạo kỹ sư bảo dưỡng theo chuẩn châu Âu và cấp các chứng chỉ liên quan đến hoạt động ký xác nhận bảo dưỡng tàu bay.

Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam Uông Việt Dũng. Ảnh: Khánh Huy

Theo Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam Uông Việt Dũng, từ chỗ phụ thuộc nhiều vào hỗ trợ quốc tế, đến nay Việt Nam đã từng bước hình thành hệ thống tổ chức và nền tảng kỹ thuật của riêng mình. Tuy nhiên, điều cốt lõi không nằm ở công nghệ, mà ở con người. Trụ cột quan trọng nhất của ngành hàng không là an toàn bay. Mọi chuyến bay cất cánh và hạ cánh đều phải được đảm bảo an toàn tuyệt đối. Và giá trị cốt lõi của an toàn đó bắt nguồn từ con người. Yếu tố con người – “human factor” luôn là trọng tâm được nghiên cứu, phát triển, đào tạo, phân quyền và đặc biệt coi trọng. Nền tảng lớn nhất chính là tri thức và con người là trung tâm.

Không chỉ dừng ở ý nghĩa kỹ thuật, Part-147 còn giúp nội địa hóa hoạt động đào tạo, với mức tiết kiệm chi phí được ước tính lên tới 90% so với đào tạo ở nước ngoài. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh đội tàu bay của Việt Nam ngày càng hiện đại, kéo theo nhu cầu lớn về nguồn nhân lực kỹ thuật chất lượng cao.

Với chứng nhận này, VAECO trở thành một trong bốn đơn vị tại Đông Nam Á sở hữu đồng thời EASA Part-145 và Part-147, qua đó không chỉ thực hiện bảo dưỡng mà còn có thể đào tạo nguồn nhân lực theo chuẩn quốc tế.

Việt Nam trong bản đồ MRO khu vực

Theo báo cáo của Mordor Intelligence Thị trường bảo dưỡng, sửa chữa và đại tu máy bay (MRO) khu vực châu Á - Thái Bình Dương được định giá 23,70 tỷ USD vào năm 2026 và dự kiến sẽ đạt 30,29 tỷ USD vào năm 2031 với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) là 5,03%. Trung Quốc thống trị thị trường bảo dưỡng và sửa chữa máy bay (MRO) khu vực châu Á - Thái Bình Dương với thị phần 33,51% vào năm 2025, trong khi Ấn Độ là thị trường tăng trưởng nhanh nhất, với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) dự kiến là 7,9%.
Trong khi đó, theo Ken Research, riêng thị trường Đông Nam Á đã đạt quy mô khoảng 5,3 tỷ USD và tiếp tục mở rộng.

Biểu đồ thể hiện quy mô và thị phần thị trường bảo dưỡng và đại tu máy bay khu vực Châu Á - Thái Bình Dương. Nguồn: Mordor Intelligence

Quy mô lớn và tăng trưởng ổn định khiến MRO trở thành “miếng bánh” hấp dẫn, đồng thời tạo ra cuộc cạnh tranh trực tiếp giữa các quốc gia trong khu vực. Singapore hiện là trung tâm MRO hàng đầu với hệ sinh thái hoàn chỉnh, trong khi Malaysia và Thái Lan, Indonesia cũng đã xây dựng được năng lực đáng kể.

Tại Việt Nam, VAECO hiện là một trong những đơn vị bảo dưỡng tàu bay lớn nhất trong nước, được phê chuẩn bởi hơn 20 nhà chức trách hàng không như CAAV, FAA và EASA. Không chỉ phục vụ đội bay nội địa, đơn vị này còn cung cấp dịch vụ kỹ thuật cho nhiều hãng hàng không quốc tế; thậm chí tập đoàn Lufthansa Group của Đức cũng lựa chọn VAECO để bảo dưỡng tàu bay.

Công ty Kỹ thuật máy bay đang là đơn vị đầu tiên và duy nhất tại Việt Nam đạt chứng nhận đào tạo bảo dưỡng theo tiêu chuẩn EASA Part-147. Ảnh: Khánh Huy.

Tuy nhiên, năng lực MRO của Việt Nam vẫn chủ yếu phục vụ nhu cầu trong nước, trong khi các dịch vụ kỹ thuật chuyên sâu vẫn phụ thuộc vào nước ngoài. Một trong những “điểm nghẽn” lớn nhất nằm ở nhân lực.

Theo Mordor Intelligence, khu vực châu Á – Thái Bình Dương có thể thiếu tới 33% kỹ thuật viên bảo dưỡng được cấp phép vào năm 2032, trong khi tiền lương nhóm nhân lực này đang tăng khoảng 8–12% mỗi năm (áp dụng tại Manila và Bangkok). Điều này cho thấy vấn đề không phải thiếu lao động, mà là thiếu nhân lực đạt chuẩn quốc tế.

Chủ tịch HĐQT Vietnam Airlines Đặng Ngọc Hòa. Ảnh: Khánh Huy

Chủ tịch HĐQT Vietnam Airlines Đặng Ngọc Hòa cho biết, chứng nhận này không chỉ nâng cao năng lực đào tạo, bảo dưỡng mà còn thể hiện bước tiến của Việt Nam trong làm chủ đào tạo nhân lực kỹ thuật theo chuẩn quốc tế, tạo nền tảng cho sự phát triển của ngành hàng không.

Việc làm chủ đào tạo giúp chủ động nguồn nhân lực, kế hoạch khai thác và kiểm soát chi phí. Công tác đào tạo góp phần nâng cao, đảm bảo các chuyến bay an toàn, đây là mục tiêu cao nhất, xuyên suốt của ngành hàng không dân dụng Việt Nam. Chi phí đào tạo chuyển loại tàu bay theo chuẩn EASA nếu thuê ngoài khoảng 4 đến 4,5 tỷ đồng, khi tự chủ chỉ còn khoảng 10%.

“Điều quan trọng hơn cả không chỉ là tiết kiệm chi phí. Điều cốt lõi là chúng ta tạo dựng được một năng lực vận hành bền vững hơn. Trong một môi trường luôn biến động, doanh nghiệp nào làm chủ tốt các yếu tố cốt lõi như công nghệ, kỹ thuật và con người thì doanh nghiệp đó sẽ có sức chống chịu tốt hơn, thích ứng nhanh hơn và phát triển vững vàng hơn” – Ông Đặng Ngọc Hòa chia sẻ thêm.

Cơ hội mở ra nhưng không thể đi tắt

Theo Grand View Research, châu Á – Thái Bình Dương hiện là khu vực có tốc độ tăng trưởng MRO nhanh nhất thế giới, nhờ sự gia tăng đội bay, lưu lượng hành khách và lợi thế chi phí.

Ở trong nước, việc đạt chứng nhận Part-147 là kết quả của quá trình chuẩn bị kéo dài từ năm 2024, với các yêu cầu nghiêm ngặt về hệ thống đào tạo, đội ngũ giảng viên và tài liệu theo chuẩn EASA. Theo Tổng giám đốc VAECO Trần Quốc Hoài, việc làm chủ hệ thống đào tạo theo chuẩn châu Âu sẽ giúp doanh nghiệp chủ động phát triển đội ngũ kỹ sư, đồng thời củng cố nền tảng an toàn khai thác.

“Ngoài việc có thể chủ động về nguồn nhân lực chất lượng cao ngay trong nước với chi phí tối ưu hơn, chúng tôi cũng có định hướng về việc hình thành và phát triển trung tâm MRO, cung cấp nhân lực và đào tạo nhân lực cho các nước trong khu vực và Quốc tế” – Ông Trần Quốc Hoài cho biết thêm.

Việt Nam giờ đây có thể chủ động nguồn nhân lực chất lượng cao về kỹ thuật hàng không ngay trong nước. Ảnh: Khánh Huy

Song song với đó, VAECO cũng đã ký kết hợp tác đào tạo với Trường Đại học Giao thông Vận tải TP.HCM, Công ty TNHH Hàng không Mặt trời Phú Quốc và Hội Khoa học và Công nghệ Hàng không Việt Nam nhằm phát triển chương trình đào tạo phù hợp thực tiễn và chia sẻ nguồn lực.

Dù vậy, MRO là lĩnh vực đòi hỏi vốn đầu tư lớn, công nghệ cao và thời gian hoàn vốn dài. Việc đạt chứng chỉ quốc tế mới chỉ là bước đầu, trong khi áp lực duy trì tiêu chuẩn và cạnh tranh với các trung tâm đi trước như Singapore vẫn rất lớn.

Theo Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam Uông Việt Dũng, chứng chỉ là quan trọng, nhưng điều quan trọng hơn là hiệu quả thực tế. Từ đây sẽ tạo ra giá trị như thế nào, thu hút được bao nhiêu khách hàng và mang lại nguồn thu ra sao. Trong bối cảnh ngành hàng không cạnh tranh gay gắt, nguồn nhân lực chất lượng cao đang bị thu hút mạnh mẽ giữa các đơn vị. Việc đạt được chứng chỉ EASA không chỉ đáp ứng nhu cầu nội bộ mà còn cung ứng nguồn nhân lực chất lượng cao cho thị trường lao động hàng không.

Công ty Kỹ thuật máy bay hiện sở hữu đồng thời chứng nhận EASA part 145 và 147. Ảnh: Khánh Huy

“Ở tầm nhìn rộng hơn, thị trường dịch vụ hàng không toàn cầu đang cạnh tranh khốc liệt. Sau nhiều năm phát triển, chúng ta đã có vị trí nhất định trên bản đồ ngành. Tuy nhiên, bài toán hiệu quả kinh tế vẫn đặt ra yêu cầu phải tiếp tục đầu tư, đổi mới và nâng cao năng lực” – Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam thông tin thêm.

Trong bối cảnh đó, việc Hàng không Việt Nam từng bước hoàn thiện các chuẩn EASA có thể xem là nền tảng quan trọng. Tuy nhiên, để biến “giấc mơ trung tâm MRO” thành hiện thực, Việt Nam vẫn cần một chiến lược dài hạn, từ phát triển nhân lực, hoàn thiện hệ sinh thái đến thu hút khách hàng quốc tế.

Khánh Huy

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/viet-nam-tren-hanh-trinh-tro-thanh-trung-tam-bao-duong-tau-bay-cua-khu-vuc-744231.html