Việt Nam ứng phó linh hoạt thế nào giữa 'bão giá' xăng dầu toàn cầu?

2 giờ trướcBài gốc

Nói về những biện pháp hạ nhiệt giá xăng dầu và đảm bảo an ninh năng lượng vừa qua, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) cho biết, giữa "cơn bão" toàn cầu, Việt Nam đã triển khai một chiến lược bình ổn đa tầng, linh hoạt, thể hiện rõ vai trò lãnh đạo xuyên suốt của Đảng, Chính phủ, sự nỗ lực của Bộ Công Thương và các bộ ngành trong bảo đảm an ninh năng lượng.

Ngay từ sớm, khi xung đột chưa diễn ra, ngày 3/9/2025, Tổng Bí thư Tô Lâm đã ký ban hành Nghị quyết 70-NQ/TW, xác định “bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia là nền tảng, năng lượng phải đi trước một bước”.

Khi khủng hoảng năng lượng gia tăng trong quý I/2026, Bộ Chính trị tiếp tục ban hành Kết luận 14-KL/TW (20/3/2026), nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm nguồn cung xăng dầu trong mọi tình huống, không để gián đoạn chuỗi cung ứng.

Trên cơ sở đó, Chính phủ và Thủ tướng Phạm Minh Chính đã triển khai hàng loạt giải pháp điều hành quyết liệt.

Giữa "cơn bão" xăng dầu toàn cầu, Việt Nam đã triển khai một chiến lược bình ổn đa tầng, linh hoạt. (Ảnh minh họa)

Nghị quyết 36/NQ-CP ngày 6/3/2026 cho phép Petrovietnam chủ động hơn trong mua bán, xuất nhập khẩu dầu thô, đồng thời thiết lập cơ chế điều chỉnh giá linh hoạt. Tiếp đó, Nghị quyết 55/NQ-CP ngày 19/3/2026 đã hoàn thiện cơ chế điều hành giá xăng dầu theo biến động thị trường.

Chính phủ cũng ban hành Công điện 22/CĐ-TTg ngày 11/3/2026 nhấn mạnh yêu cầu xuyên suốt không để đứt gãy nguồn cung trong bất kỳ hoàn cảnh nào. Đặc biệt, Quyết định 385/QĐ-TTg ngày 4/3/2026 thành lập Tổ công tác bảo đảm an ninh năng lượng, tạo cơ chế phối hợp liên ngành trong ứng phó khủng hoảng.

Cùng với đó, Chính phủ chỉ đạo xây dựng Trung tâm Lọc hóa dầu và năng lượng quốc gia tại Dung Quất.

Dưới chỉ đạo của Trung ương và Chính phủ, Bộ Công Thương đã cụ thể hóa bằng các công cụ điều hành thực tiễn.

Trong đó, đáng chú ý là quỹ bình ổn giá xăng dầu được liên bộ Công Thương - Tài chính kích hoạt tới 9 lần chỉ trong vòng 1 tháng, với tổng số tiền chi ra ước tính 5.300 tỷ đồng. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử, ngân sách nhà nước được tạm ứng trực tiếp vào quỹ với quy mô 8.000 tỷ đồng theo Quyết định số 483 của Thủ tướng Phạm Minh Chính ký ngày 27/3.

Song song với đó, Chính phủ triển khai nhiều công cụ tài khóa đồng thời như giảm thuế nhập khẩu về 0% đối với một số mặt hàng xăng dầu; thuế bảo vệ môi trường về 0% đối với xăng (trừ ethanol), dầu diesel và nhiên liệu hàng không; thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng giảm từ 8–10% xuống 0%. Doanh nghiệp được miễn khai thuế giá trị gia tăng trong khi vẫn được khấu trừ thuế đầu vào.

Về cơ chế điều hành, bước đột phá quan trọng là từ ngày 6/3, liên Bộ Công Thương - Tài chính được phép điều chỉnh giá ngay khi giá cơ sở tăng trên 7%, không cần chờ hết chu kỳ 7 ngày. Đến ngày 19/3, cơ chế này còn linh hoạt hơn khi cho phép điều chỉnh trong vòng một ngày nếu biến động vượt 15%. Điều này giúp tránh hiện tượng tích lũy sốc giá.

Kết quả, đến ngày 26/3, giá xăng E5 RON92 giảm xuống còn 23.326 đồng/lít, thấp hơn 6.788 đồng so với đỉnh ngày 24/3, tức giảm 22,5% chỉ trong vài ngày sau khi các biện pháp thuế được áp dụng.

Nếu không có quỹ bình ổn, giá xăng E5 RON92 đã có thể lên tới 30.180 đồng/lít, xăng RON95 gần 33.700 đồng/lít và dầu hỏa khoảng 38.930 đồng/lít, cao hơn giá thực tế tới 3.000-5.000 đồng/lít/kg.

Mức tăng giá xăng dầu của Việt Nam thuộc nhóm trung bình - thấp trong khu vực

So với khu vực, mức tăng giá xăng dầu của Việt Nam thuộc nhóm trung bình - thấp trong khu vực, theo thống kê của seasia.stats.

Như vậy có thể thấy Việt Nam, với sự kết hợp linh hoạt giữa quỹ bình ổn, điều chỉnh thuế phí và cơ chế điều hành năng động, đang thể hiện một mô hình cân bằng tương đối giữa bảo vệ người tiêu dùng, duy trì ổn định kinh tế vĩ mô và tránh gánh nặng ngân sách dài hạn.

Các chuyên gia đánh giá cao các động thái điều hành của Chính phủ và liên Bộ Công Thương - Tài chính trong thời gian qua đối với thị trường xăng dầu.

TS Nguyễn Quốc Việt, chuyên gia Chính sách công - Trường Đại học kinh tế (Đại học Quốc gia Hà Nội), nhận định, việc chủ động ứng phó trước biến động của thị trường thế giới không chỉ góp phần ổn định giá các mặt hàng thiết yếu mà còn củng cố niềm tin của người dân và doanh nghiệp vào thị trường trong nước. Qua đó, tạo nền tảng quan trọng cho an ninh năng lượng, phục vụ mục tiêu tăng trưởng bền vững của Việt Nam trong năm 2026 và các giai đoạn tiếp theo.

TS Lê Quốc Phương, nguyên Phó Giám đốc trung tâm thông tin Công nghiệp và Thương mại cũng đánh giá, Bộ Công Thương đã phản ứng nhanh và kịp thời trước biến động từ xung đột Trung Đông. Chỉ trong vài ngày, Bộ đã kích hoạt cơ chế theo dõi, dự báo, bám sát thị trường để xây dựng phương án điều hành. Các giải pháp được triển khai đồng bộ như điều chỉnh nhập khẩu, tìm nguồn thay thế, điều tiết cung và tăng cường kiểm tra, giám sát nhằm ngăn chặn đầu cơ, găm hàng. Sự chủ động, linh hoạt này đã giúp ổn định thị trường, bảo đảm nguồn cung và củng cố an ninh năng lượng quốc gia.

“Thời gian tới, cần tiếp tục theo dõi sát biến động quốc tế, nâng cao năng lực dự trữ quốc gia để chủ động hơn trong vấn đề nguồn cung xăng dầu” - TS Lê Quốc Phương nói.

Căng thẳng địa chính trị leo thang tại Trung Đông từ đầu năm 2026 đã khiến giá dầu thô vượt 100 USD/thùng, trong khi giá dầu diesel toàn cầu tăng lên mức khoảng 238 USD/thùng vào cuối tháng 3, gấp hơn 2,5 lần so với mức nền 92–95 USD/thùng trước khi xung đột nổ ra.

PHẠM DUY

Nguồn VTC : https://vtcnews.vn/viet-nam-ung-pho-linh-hoat-the-nao-giua-bao-gia-xang-dau-toan-cau-ar1011203.html